jezh

m;; J"e hnujtu ytr:of rJftmltu h

dgt ~Jthu rJ•tbkte ve. ra’Bchbu rJ•t-maeJ yt’No rfNtuhlu mt:u htFe mkctu"uje vtfth vrht’btk ytr:of rJftmLk Vqj-jtce rat hsq fh;tk m•ttJth he;u nuh fGO fu 2006-2007ltk ltKtkfeg Jtoltk vnujtk ahK (yurj-:e-sql) M"ebtk ’uNltu ytr:of rJftm ’h Szevelt mk’Cuo 8.9 xft httu Au. su yurj 1999-:e-btao 2000ltk Jto:e NY fhe ygth M"ebtk ’huf ltKtkfeg Jtoltk ’huf ahK fh;tk mti:e J Au.

sht vtA r fheyu ;tu, 1990-91ltk Aujtk ahK, ylu ‘91-92ltk Jtoltk vnujtk ahK M"e ;tu ;uJe M:r; n;e fu, Cth;u ;uLk mtuLk dehJu Bfe rJ’uNe nqkzegtbK buJk vzwk nk. ytsu vrhM:r; ;u:e ;l sw’e s Au. yt btxu mti:e vnujtk ;tu, htSJ dtk"e suJt GJtl lu;tlu vK btgt vAe ftukd{umu ytk;rhf mbsq;e fhe lhrmkn htJltk lu\J leau mhfth hae ;ubtk rJ•tbkte ;hefu, ztp. blbtunl rmkD suJe g;lu rlG; fhtJe ylu ’uNltk y:o;ktlu Auf ;egu:e cuXwk fGO ;u "LgJt’lu vtt Au. ceS ;hV, 1998:e fuLbtk Ctsvle mhfth hatKe ;tu ;uKu vK ztp. blbtunl rmkDle ler;ytu at htFe ;u vK Nkmleg Au. yt mt:u ;u vK WjuFleg Au fu, ’iJdtizt ylu EL’h fwbth shtjle mhfthtu ’hrbgtl ytr:of rJftm ’h lctu httu n;tu vhk, 1998-1999:e NY fhe rJftm ’hu dr; vfze. ;uJe s he;u 2004-2005ltk cek ahKbtk vK rJftm ’h :tuztu bk’ httu ;u rmJtg, ’huf Jtoltk ’huf ahK (fJtxoh)btk rJftm ’h 7% ylu ;u:e Wvh httu n;tu.

yt Mv;& MaJu Au fu, ytr:of rJftm btxu M:h Ntml yrlJtgo Au. ’iJdtizt fu EL’h shtjle mhfthtu xfe Nfu ;ubs l n;e. ;tu 1989:e Jeve rmknu sdtJujtk ;tuVtllu je"u s 1990-91 btk y:o;kt jdCd vze CtkGk nk.

’uNle mti:e btuxe fblmece ;u Au fu htsfeg lu;tytu ;uble bnJtftkttytulu Ft;h mhfthtu yM:h s fh;t hnu Au ;u:e y:o;ktlu ;tu Lfmtl :tg s Au, htx[le htsfeg Ace vK Fhztg Au. vhk mt:u mbts vK n;tN clu Au. mbtsle Nkft s, 2004-2005ltk Jtoltk r;eg ahKbtk ytr:of rJftm bk’ vtzJtlu btxu yuf B; fthK dKe Nftg ;ub Au ;u mbgu, gtvthe ylu Wtudvr;ytu mhfth fuJe ler; yvltJNu ;ule rak;tbtk n;t fthK fu mhfth mtBgJt’eytult xuft:e ;tu hae NftE n;e.

htx[Lk ;u mti:e btuxwk m’TCtg dKe Nftg fu mtBgJt’eytu vK nJu ;u JtM;rJ;t mbS s dgt Au fu, JnukaKe mkvr•tle :E Nfu, dhece Jnuk;e Nf;e l:e.

at ltKtkfeg Jtoltk vnujtk ahKbtk Wtud tutu mt"uje dr;lu yt rJftm’h btxu "LgJt’ ytvJt Dxu. ve.ae’BchbTltk sKtgt btKu buLGVufahd muxhu 11.3%ltu J"thtu ’Ntogtu Au. gthu mrJome, x[uz, ntuxum, x[tLmvtuxo ylu ftuBGrlfuNl muxhu ;tu 13.2%ltu rJftm ’h mtgtu Au. su d; ltKtkfeg Jtoltk vnujtk ahKbtk 11.7% n;tu.

rJ•t bkteyu f]rt tut btxu sht Fu’ g; fh;tk sKtGk nk fu, yt mbg dtt ’hrbgtl (at ltKtkfeg Jtobtk) f]rt Wvt’ltubtk btt 3.4% ltu s rJftm ’h httu Au. mt:u, ylts fXtu ylu rJNut& ’tlt CtJtubtk ltuk"tgujtu (ymtbtLg) J"thtu rak;tslf sYh Au. yt CtJ J"thtlu je"u s B MVer; (VwdtJt)ltu ’h J ftbtk ytJe l:e Ntu. ytb A;tk VwdtJtu vK Dxelu 4.56% httu Au.

yt ;cu ;u jk l uEyu fu, yurj-:e-sql Wlttlt brnltytu Au. gthu Jhmt’ ntu;tu l:e. ytvKe Fu;e bnT’ykNu Jhmt’ Wvh s yt"trh; Au. rmkatE h;e l:e s. vhk, ;u vK mg Au fu, dbu ;uxje rmkatE Jhmt’Lk M:tl ;tu jE s l Nfu. Fu;ebtk :gujt bgtor’; rJftm ’hLk yt bnJLk fthK Au.

yt mt:u ve. ra’BchbTu ;ub vK ftwk nk fu, ytFhe ytkfztytu bNu gthu yt rJftm’hle \r J vK sKtNu fu, ytuAe vK sKtNu.

yt mt:u ;u WjuFleg Au fu, yt Jtuo ytmtb ylu ENtl Cth;lu ct’ fh;tk mbd{ ’uNbtk btVfmh:e Cthu Jhmt’ vK ltuk"tgtu Au. ytlt vrhKtbu f]rt Wvt’ltubtk mthe yuJe \r :Jt mkCJ Au. su:e 2006-2007ltk Jtoltk cek, tek ylu atu:tk ahKbtk f]rt Wvt’ltultu rJftm’h J"Nu ;u rlr; jtdu Au.

bnJle Jt; ;tu ;u Au fu, dgtk ltKtkfeg Jtobtk vK yt ahKbtk rJftm ’h 8.5% httu n;tu.

u fu, yt Jtuo ctk"ftb tutu d; ltKtkfeg Jtolt yt dttbtk ltuk"tgujt 12.5%lt ’h mtbu, 9.5% s httu Au ;tu ceS ;hV FtKtultk Ftu’ftbbtk 3.4%ltu rJftm ’h httu Au. su d; Jtuo yt dttbtk 3.1% n;tu. gtvth, Jebt, heyj yuMxux ;ubs VtEltLmd tutu ;u rJftm ’hbtk btt lSJtu J"thtu ’uFtgtu Au. su, d; Jtolt yt dttlt 8.8% n;tu ;u J"elu 8.9% s httu Au. gthu g;d; muJtytubtk d; Jtolt yt dttbtk 7.3% n;tu su yt Jtuo 7.4% ltuk"tgtu Au.

Wtud tutu ltuk"tguje \r btxultk fthKtu vK mbsJtk suJtk Au. yuf ;tu mhfth ;hV:e Ftuxe ’Fjdehe ytuAe :E Au. cewk ‘‘gtug ’hu cuLftu "ehtK fhe hne Au. ceS ;hV Wtudvr;ytu vK ;u hfblu gtug he;u Wvgtudbtk jE httk Au.

yt c bnJle Jt; Au. Wtudvr;ytu vK mhfth ;hV:e ;ubs cuLftu ;hV:e b;e mJj;tultu gtug Wvgtud fhJt Wvh su gtl fuL; fhu Au ;u:e ;tu, htx[btk mB\r J"e Au mt:u rlftmtu vK J"e Au. cujuLm ytpV vubuLxle M:r; M"he Au. yLg bnJLk yuf fthK yt;kfJt’ Wvh ytJujtu ykfqN vK dKe Nftg. ytb htx[ nJu ytr:of dr;lt vk:u Au ;u rlrJoJt’ Au.