Mvufx[tubexh
mu¾me yux rm¾Mxe rcrfle fe fntle
rcrfle!
ytxÕþk Jtka;tJuka ctvzt clmec
Cth;eg ÃþY»ttu (su ltuboj ntug ;ule s Jt; Au, juzeÍ yuLz suLxjbul!)
ytkFtu b´ae u ;ub Au. vAe mvlt ylu fÕvltbtk rcrfle"the
ct¤tytu WVuo rcrfle cuçm uFtg lu! nfef;btk ;tu Jtuxhvtfobtk
vK fk;tlbtk 1 bK Yle dtkmze Che ntug, yuJe mtzebtk l Zkft;e ;tuM;tl
ftgtbtk s btgt mbsJtle hnu Au!
vK VuLxtÂMxf rVbuj z[um ;hefu rcrfle
sdbNnqh Au. Cth;btk Cju mtbtLg slSJlbtk yultu vdvumthtu "ebtu
Au, vK yFcthe ;mJehtu:e jElu btf BGþrÍf rJrzgtu Mþ"e
ra¬th rcrfleNol :tg Au. yuf sbtltu n;tu fu rbm GþrlJmo fu
rbm JÕzolt MJebMGËx htWLzlt Nolt:uo yult C¾;sltu WDtze ytkFu
;vMgt fh;t òdhK fh;tk... ytsu çGþxe ylu rcfele- cuW mns :E dgt Au.
yuf SJlbtk, yuf rJÍlbtk! Exm nuÕ"e Vtuh ctuze yuLz btELz!
yule Ju, swjtE btmlt AuÕjt hrJJthu
yt rcrfle yægo ytvJt vtA¤Lþk Ftm fthK Au. btuûtbtduo mkah;t ytvKt
hmnel mbtslu òK lrn ntug, fu rcrfle¥lt mttJth sLblu
swjtE 2006btk 60 J»to ÃËht :tg Au! 1946btk £uLa yuLSlegh ÕþE heyzo
ylu VuNl rzÍtElh sufJem nuEju vurhmbtk yt lJ;h ylu lFht¤e JMºtmßò
Jnu;e Bþfuje. yuf ¾jc ztLmhlu rcrfle btLþle cltJelu vuN-yu-rFb;
fhtguje. yjct, òKfthtult b;u £tLmbtk rcrfle suJtu z[um rhrJyuht
suJt cea vh DKe Mºteytu yuft Jhm:e vnuh;e s n;e. yultu ÃþhtJtu
yu fu rcrflelt yturV~gj jtuLalt yuf Jhm vnujt 16 swjtE, 1945lt jtEV¥
suJt «r;»X; buduÍelbtk £uLa Mºteytult xw vem ftuMåGþb vh Vtuxtu
Mxtuhe «dx :guje!
Fuh, vK yu xw-vem fxvemlu ytu¤e Ítu¤e
vev¤ vtl fhelu yult Vwyt¥ytuyu rcrfle¥ ltb fub ytÃGþk?
fthK fu yu JF;u ytvKt vtuFhKle MxtEjbtk £tLmlt btNoj xtÃþ vhlt rcrfle
ltblt M:¤u y½þ"ztftLþk vheûtK fhJtbtk ytÔGþk nðþk. ceò rJµGþØlu
je"u LGþ¾jegh ctuBcu rJµbtk Atftu vtze e"tu n;tu.
JtM;Jbtk cklu £uLa tuM;tuyu yt ftuMåGþbLþk ltb yu vh:e rcrfle
yuxb¥ htFuÕþwk. yublt b;u yt yuxb (y½þ) suÔþk xåËfzwk vrh"tl
Au, vK rcrfle ytEjuLzlt "ztftle btVf yu «akz ;nujftu batJe
Nfu ;ub Au!
yuxb¥ Nç ylu ltbltu Er;ntm
ÇËjtE dgtu, vK rcrfle¥ ltb avtuav atukxe dGþk! yjct
yt y½þJMºtu y½þctuBc suJtu s "tgtuo ;hFtx btuzu btuzu:e batÔgtu
Fhtu! J»ttuo:e htusu htus fkEflu Dtgj fhe u;e çGþxeVqj rcrfle
cuçmlu yuxju s ykd{uSbtk rcrfle ctuBcNuj¥ fnuJtg Au ylu yubtk:e
vujtu mu¾m ctuBc¥ ltbltu ;tuVtle Nç«gtud mstogtu Au!
vhkðþ, rcrflele swJtle yuxje sdbNnqh
lntu;e. Bˤ ;tu yuKu MJebJuh fu ceaJuh ;hefu rhgtbtk fu MJerbkd
Ãþjbtk lnt;e JF;u vnuhJtlt z[um ;hefu VuNlJÕzobtk yuLx[e fhe n;e.
vrùbe «òbtk ceaLþk yuf DujAt suÔþk FukatK hÌtwk Au- ylu «Nol
fhe Nftg yuJt åþM; ;kwhM; ykdtu vK ;hJtlu je"u s s¤Jtg
lu! vK ytvKu ðgtk sub mkMf]r;¥lt ltbu bthe bthelu bgtotLþk
vtjl fhtJJtltu tih atju Au, yulu g xve òg yuJtu ÃGþrhxLmltu
rJ¾xturhgl Gþd vrùbbtk ytJujtu. atuFrjgtJuzt yuxje nu J"e
dgujt fu dtzt suÔþk yuf Jtnl (ctr"kd bNel) cltJtguÕþk. cu viztk
ylu Dtuzt fu btKmtu yulu Fukau. Wvh jtfztle ck" furcl ntug,
yubtk Mltl fhJt EåA;e GþJ;e cumu. leau Ïþje òg yuÔþk vtrxGþk hnu.
yulu ajtJelu rhgtbtk jE sJtLþk. LntJt-;hJtltu vtuNtf vnuhe
Mþkheytu leau:e zqcfe jdtJe, ftuE swyu lrn yub LntE ju, ylu
vtAe ck" furclbtk ytJe fvztk cjtJe ftZu!
xw vem ftuMåGþb yub ;tu ntujeÔËzlt
çjuf yuLz ÔntRx sbtltbtk ytJt dtzolh suJe yrCluºteytuyu ºtemelt
tgftbtk s òKe;tu fhujtu. vK yultk Wvh c{urmgh suÔþk xtuv ylu
leau vuLxe yuJe rcrfle MxtRj lntu;e. Wvh Vqjvtkzele rzÍtRlJt¤t
MjeJjum çjtWÍ hnu;tk ylu leau yuJe s Ntuxom gtlu a¨e! yubtk g ltrC
gtlu fu cujecxl¥ ;tu ÏþÕÕþk uFtÔþk s l òuRyu! (luJjjtRl
ytsu vK vrùble lshu c{uMx ¾jeJus fh;tk Jæþ Wtusf dKtg Au,
ylu btxu zqkxe uFtz;e mtze DKtklu ftBþf vrh"tl jtdu Au!)
1951btk ;tu rbm JÕzo¥le ftuLxuMxbtk vK rcrfle vh ctl n;tu!
xw vem z[um fu MJerbkd ftuMåGþBm atju, rcrfle fgthuf vnuhtg, vK
yultu ftuR ¢uÍ lntu;tu. Mvtuxom RjMx[uxuz¥ suJt Mþ«rmØ buduÍellt
1957lt ykfbtk rcrfle rJNu yuJe yurzxturhgj ftubuLx n;e fu sulu
vtu;tle ò; vh :tuzwkfu¥g btl ntug yuJe Atufhe ytJt JMºttu :tuzt
ònuhbtk vnuhu?¥ ylu 1964btk yt s Mvtuxom RjMx[uxuz¥lt fJh
vh ÔntRx rcrflebtk mss MvtuxomÔþblltu Vtuxtu n;tu!
Juj, Juj... yuÔþk ~þk cLGþk fu rcrflelt
y½þ"ztftltu rfhKtuðmdo Vujtgtu? yu Dxlt 1957btk s cle. htush
Jteble rVÕb yuLz dtuz r¢yuxuz Ôþbl¥btk rc{sux ctztuoxu
M¢el vh rcrfle vnuhe ylu r:guxhlt yk"fthbtk «uûtftult rjbtk
ysJt¤w :R dGþk ! Z´dje suJe rc{suxu fkRflt ;l ylu bl vh rcrfle VujtJe
e"e! vAe nsw vK ce d{uz rnLe rVÕbtu ylu mtukøm
(htBþSle tizLþk Ínhejt Ãgth¥ de; gt fhtu!)btk
sule lfj :gt fhu Au yu htNuj JuÕale øþVtlthe fuJ djo, 1 rbrjgl
Rgmo ce.me.¥le rcrfle:e vzt vh ytJe. ylu vAe cecemele aulj
Vtuhlt mJuobtk mufmeyuMx btubuLxm ytul M¢el¥btk vnuju lkchu
ytJlth ÷~g «dxGþk. nsw vK sulu gt fhelu hrmfsltu memftht ctujtJu
Au, yu Ntul ftuluhele vnuje suBm ctuLz rVÕb ztu.ltubtk nehtuRl nle
htRzhle yuLx[e! subtk µu; rcrflebtk vtKebtk:e lef¤;t dtuht clbtk
yufx[um WMþojt yuLz[wÍ s¤vhe suJe jtde. AuÕju ztR yl"h
zu¥btk ytuhuLs rcrflebtk nuj cuheyu yu s mel CsJelu ztu.ltu¥:e
rcrfle btxultk gm¥lu yksrj ytve!
mtXlt tgftbtk xvftkJt¤e ylu
ÃjuRl rcrfleltu yuJtu mvtxtu ctuÕgtu fu yult vh nsw vK vtuÃGþjh
vtuv mtukd cLGþk & RxTme rcxTme xele Jele... rcrfle! rcrfle
xele Ônele¥ gtlu Bþêebtk mbtg yuJtu vtuNtf s Au. DKtk btlu
Au yub yu c{t-vuLxelt yLzh dtbuoLxltu mux l:e. rcrfle ctr"kd
fu MJerbkd ftuMåGþb ;hefu yuf s rzÍtRl ylu fjhlt fvztbtk:e cl;tu
xw vem z[um Au. ytb ;tu yu vK ºtK rºtftuK¥ltu vtuNtf Au. cu
rºtftuK WLl; Whtuòulu ZtkfJt btxu ylu yuf slltkdtulu hûtJt btxu!
;tu vAe rl;kclu Ztkf;t atu:t rºtftuKLþk ~þk?
:uLfm xw c{trÍrjgl :tukd, yu nJu dtgc
:R hÌttu Au. 1970btk :tukd¥ MxtRjle rcrfle ytJe, su yburhftbtk
S ÂMx[kd¥,òvtlbtk xe-cuf¥ ylu ctfele wrlgtbtk
ÂMx[kd rcrfle¥ ;hefu òKe;e Au. c{trÍjbtk vhtÃËJo:e lthelt
rl;kclt mtikgole ytdJe bntt Au. btxu vujt òKe;t Vle
yumyubyumlu nfef; fh;e rzÍtRl ðgtk hatR... yu Mbtxo fx n;e &
yuf sbtltbtk rl;kctulu ZtkfJt btxu vuLxe vnuht;e, nJu yulu
Aqxt vtzJt btxu vnuhtg Au!¥
òu Jt; :tukd fu S ÂMx[kd rcrflele
ntug ;tu NhbtRlu vK fnuÔþk vzu& yufÍuxje! subtk Ã\»XCtdbtk
rcrflele vuLxejtRl rl;kcle bæghuFtbtk dtgc :Rlu ytud¤e òg Au! (furjVturlogtbtk
Jåau cea vh løl VhJt vh «r;ck" Bþftgujtu ðgthu jdCd lrnkJ;T
fnuJtg yuÔþk btºt sultRxÕmlu Ztkfðþk btR¢turfle¥ JMºt rzÍtRl
:guÕþk!) ÂMx[kd rcrflebtk c{urmghle vK fvlu òuz;e ylu FCt vh mhf;e
vèe lrnk- tuhe s ntug Au, ylu fbhu vK mtRzbtk cuLz fu vèe
fu JMºt ln´ btºt tuhe s ntug Au!
yt ÂMx[kd rcrfle vK yuf sbtltbtk btrxolt
lJhtr;jtuJt suJe CtgztAtv fLgtytultu vtuNtf dKt;tu- fthK fu Fht
y:obtk 36-24-36¥ suÔþk VurbltRl rVdh "htJ;e GþJ;eytult
rJrNÐ J¤tkftu rxrvfj ;kd rcrflebtk s Wvmelu uFtJ ytf»tof cltJu
Au. rcrflebtk yub ;tu ò; Ct;lt VuhVthtu 60 J»tobtk ytJ;t hÌtt Au.
ftuE ft¤u ltheBþrf; (!)lt ltbu Wvh xtuvjum ylu leau y"tuJMºtle
fuJ¤ Jl-vem¥ rcrfle btulturfle¥ ltbu ytJuje, su Vjtuv
dE. leau rcfele ctuxb ylu Wvh xuLf xtuv (dkS suÔþk MvtuxomJuyh)
yuJe xulrfle¥ vK ytJe dE. luNlj sgtud{trVf¥ suJt sJtcth
ylu «btKÇË; Ji¿ttrlf buduÍelu nLz[uz Egmo ytuV MJebMGËxm¥ltbltu
Mvu~gj Vtuxtud{trVf EMGË cnth vtzgtu, ðgthu yult MxtV buBcmolt vK
CJtk aze dgujt! yu ykflt fJh vh yuf JF;u El r:kd¥ dKtguje
Aevjtk MxtEjle Nuj rcrfle vnuhuje btuzj yLzhJtuxh NtoJtguje!
yub ;tu huz mtuLò¥ suJt fturbfmbtk:e «urh; :Elu "tðþle
c{tm rcrfle¥le ÕnuhFe vK ytJe dE- subtk mss GþJ;eytu mtultJhKe
ftgt ntug ;tu MþJKo«r;bt suJe jtdu! «tael Cth;eg mkMf]r;le fjtðbf
fkåËfeytubtk:e rmølÕm Íejelu fuxjtf Wðmtneytuyu btu;ele muhJt¤e
rcrfle cltJe. vK yu VuNl Ntult huBv ÃËh;e s tuze!
yÃþl fu rnLwM;tlbuk nsw vK rcrfle
suxje xeJe- rVÕbtult vzu uFtg Au, yuxje dtuJt suJt yvJttu
ct fhtu ;tu ytkFlt hurxltlt vzt vh uFt;e l:e!
A;tkg, ytvKe rVÕbe rcrflele vK yuf judme (XMmtth Jthmtu) hne
Au. rÕje ft Xd¥btk LË;l suJe dkCeh ylu unbtk WCt
Jtkmzt suJe ltrgftyu rcrfle vnuhelu yult DKt atnftulu ytkaftu ytvujtu.
yu Wvhtk; yul EJrlkd El vurhm¥btk Nrbojt xtdtuhle rcrfle òuElu
fkEf ytkFtule fefeytu xtkaKebtk:e xbuxt :E dE n;e. vK yt c"tbtk
rcrfle vnuhJt:e s yð\Ã; «uûtftu "htE s;t. Fht y:obtk sublt
Nheh vh rcrfle NtuCe ntug, yuJe ;LJe 1970 vAe ytJe. rzBvj (ctuce),
vhJel ctce (gu lÍerfgt), ÍeLl; ybtl (neht vLlt) vtmu vhVufx
rcrfle NuEv ctuze nðþk. vAe ;tu le;t Ãþhe (òl fe fmb), yaolt ÃþhKrmkn
(yts fu ykdthu) suJe atÕþ rfmble rcfelect¤tytu vK ægtl Fkuågt rJlt
s s;e hne. yvJt hÌttu xthÍl¥btk a¨eCuh hFz;t skdje xthÍl
fh;tk vK Jtsce he;u s Jæþ Nheh ÏþÕÕþk fhelu Jæþ Vqxus bu¤Jlth rfbe
ftxfhu! vAe bÂÕjft NuhtJ;Gþd ytÔgtu Au, subtk fgtkf sulu òuElu s
Wvh Ntj VukfJtLþk bl :tg yuJe fZkde rcrfle ENt uytuj (æËb)
vnuhu Au, ;tu fgtkf su rcrfle btxu s mstoE ntug yuJe ftgtle brjfK
murjlt suxje (òlNel, sJtle eJtle) ylu r«gkft atuvht (ykts)
vK btusq Au. ztu. ltult vujt WMËojtJt¤t melle £ub xw £ub ftuve
lunt æËrvgtyu fgtb;¥btk fhe c;tJe Au.
rcrfle btºt VuNl MxuxbuLx l:e. yuf
sbtltbtk rbm yburhft :guj fux rNLzuju fnuÕþk fu 20000 ytkFtu
mtbu ;bu rcrflebtk atjtu, vAe Mºte ;hefultu ;bthtu ytðbrJµtm yuJtu
Feje òg fu ;bu mkftualt ftuajtbtk:e cnth ytJe òJ!¥ yub ;tu huz¢tum
mtumtgxeltu yuf mJuo yuÔþk vK fnu Au fu cea vh ftuE vK ûtKu rhgtle
ykh LntJt vzujt fh;t cnth jxth jdtJlthtytu MJerbkd ftuMåGËbbtk
Jæþ uFtg Au!
Bˤ ;tu rcrfle rlvÕm ylu JòElt ZtkfJt
btxu Au, fu yu rmJtgLþk ctfeLþk cæþk uFtzJt btxu Au- yu l¬e
fhÔþk yDÁk Au. vK yuxÕþk atuffm l¬e Au fu FbKZtufKtle sub yt:tu
ytJelu VqjtE dgujt, JtxtJt¤t Nheh"the øþsht;Ktu btxu rcfele
vnuhelu cnth lef¤Jt fh;tk g btuxwk mtnm ck"cthKu vK rcrfle
vnuhJe¥ yu s Au! rcrfle vnuhJt btxu At;e ylu slltkdtult ÃGþrcf
nuh vh rcrfle Jufm fhtJÔþk s ÃËhðþk l:e. Dtxejt Nhehltu WCth ͤfu
yu btxu vux ;Jt vh v:ht;t Ztukmt suÔþk mvtx òuEyu! rcrflebtk bM;tle
clJt blMJe s lne, xèth M;lÂMJle¥ ntuÔþk vK sYhe Au! Ahnhe
fbh ylu ;tS ftfze suJe rjMme ylu åþM; òkDtu òuEyu.
lt, yub Mþdt¤Jt l cltu. EMJeml ÃËJuo
1400lt d{embtk Mºteytu xw vem ftuMåGþb vnuh;e n;e (ðgtk s yturjÂBvf
WTCJulu!) ylu yu ft¤lt Cth;btk ;tu fgthuf btºt ytÇË»tKtu s
vnuh;e n;e! Cju ytsle 60 J»tole rcrfle nJu ytkaftu l:e ytv;e, vK
yuLþk ytf»toK chfhth Au!
VtMx VtuhJzo
su Ôgrf;yu MËhs, vJl ylu vtKeltu
vtu;tlt Nhehlu ÃËhtu MvNo :Jt e"tu l:e, yuKu Skde
btKe ;tu ~þk, òKe vK l:e!¥ yuluxu fubhbul (MJerbkd auBvegl)
Top
|