bulusbuLx

zuj ftuBÃGþxh fkvleltu fum Mxze
aelbtk yburhfl fkvleytultu Judejtu «JuN

aellt WCh;t còhbtk lVtle ;f rvAtKelu vmolj ftuBÃGþxh cltJ;e rJhtx yburhfl fkvle zuju aelLþk vmolj ftuBÃGþxhLþk còh mh fhJt btkzâwk Au. 30be bu 2006lt htus zuj fkvleyu aelbtk ;ule ceS Vu¾xhe ltkFelu ;ule aelbtk ntjle buLGþVu¾ah´d ûtb;t zcj fhe ltkFe Au. zuj fkvleyu ;ule cLlu Vufxhe aellt ’rûtK ÃËJolt ftkXu QCe fhelu aelbtk ;ultk BËr¤gtk ltkÏgtk Au. yðgthu aelbtk 5500 fboatheytu zuj fkvlebtk ftb fhe hÌtt Au. yn´ yuf ctc; ltuk"Je sYhe Au. vnujtkle rJhtx ytk;hht»x[eg fkvleytu su ’uNbtk ftb fhu ðgtkle «r;fq¤ mhfthtulu W:jtJe ltkF;e n;e. Ãþ»f¤ C{Ðtath fh;e n;e. nJule cnwht»x[eg fkvleytu gsbtl mhfthlt JneJxbtk ’Fjdehe fh;e l:e.

zuj fkvle aelbtk «JuNe Au fthK fu aelLþk còh rJNt¤ ylu WChðþk (EbrsOd) Au. ael Cth; fh;tk vK Ízv:e ytr:of rJftm mt"e hÌtwk Au. aelbtk vmolj ftuBÃGþxhLþk còh Jtr»tof 25 xftlt skde ’h:e J"e hÌtwk Au ylu òvtllt veme còh fh;tk vK btuxwk Au. yjc•t òvtlle mB\rØ ael fh;tk J"thu Au vhkðþ aelle JM;e òvtlle JM;e fh;tk jdCd yrdgth dKe Au ylu lJ xft fh;tk Jæþ ytr:of ’h:e rJftm fh;t aellt y:ofthKlu je"u aele jtuftule Fhe’N¾; Ãþ»f¤ J"e hne Au. ;ulu je"u yðgthu ael sd;btk vemeLþk ceò lkchLþk mti:e btuxwk còh cLGþk Au. yburhftle zuj fkvleyu yt ;f Ízve je"e Au, yuxÕþk s ln´ vhkðþ yburhftle cnwht»x[eg fkvleytu DKe btuxe mkÏgtbtk vtu;vtu;tle «tuz¾xmlt còhbtk Ô\rØ fhJt aelbtk ’tFj :E dE Au. ;ubtk ftuftuftujt, Sjux, bufztultÕz, SE btE¢tumtuVTx Wvhtk; yburhftle yluf rmdhux cltJ;e fkvleytultu mbtJuN :tg Au.

yburhfl cnwht»x[eg fkvleytu DKe atjtf ntug Au. ;uytu sd;lt WCh;t còhtubtk ;flu ytu¤Felu ;ubtk ;h; s «JuN bu¤Je ju Au, su:e ;ublu ‘VMxo BþJh¥ltu jtC b¤u. yburhftbtk vmolj ftuBÃGþxhLþk còh ;hctu¤ (muåGþhuxuz) :E dGþk yuxju zuju ael ;hV lsh ltkFe ylu dEmtj fh;tk yt mtjlt «:b rºtbtrmf dt¤tbtk ;ult JuatKbtk 40 xftltu J"thtu :gtu. yburhftbtk 2004btk vmolj ftuBÃGþxhLþk còh 6.5 xftlt ’hu JæGþk nðþk. 2005btk ;ult Ô\rØ’hbtk Dxtztu :;tk 5.3 xftlt ’hu JæGþk. c"t yburhfltu vtmu vmolj ftuBÃGþxh ytJe òg ;tu ;ule btd btºt heÃjumbuLx (sqlt ftuBÃGþxmo c’je lÔþk juÔþk) ÃËh;e s hnu. ytle rJhwØ aelbtk «:b JF; vmolj ftuBÃGþxh Fhe’lthtle mkÏgt fhtuztubtk ln´ ;tu jtFtubtk yk’tS Nftg. ylu aelle JM;e yuxje c"e Au fu «:b JF; veme Fhe’lthtytule btkd nS ’tgftytu Mþ"e atÕþ hnuNu. Cth;btk vK yt s vrhÂM:r; Au fthK fu Cth;btk nS ;tu 65 xft jtuftu s mtûth Au ylu ftuBÃGþxh mtûth;t (ftuBÃGþxh jexhme)ltu ’h JM;elt yuf xft suxjtu vK l:e. sqle vuZelt fhtuztu jtuftulu ;tu ftuBÃGþxh ~þk ftb fhu Au ylu ;ulu fuJe he;u ajtJÔþk ;ule s d;tdb l:e yuxju Cth;Lþk veme còh vK yr; Ízv:e QChðþk còh Au.

vhkðþ ael yuf dtihJNt¤e ’uN Au. aelbtk Cju zuj ftuBÃGþxh fkvleyu vtu;tle cu Vufxhe ltkFe vhkðþ ;ub A;tk aellt veme còhbtk zujltu còh Ctd btºt 9.3 xft Au. aellu dtihJNt¤e ’uN dKJtLþk fthK yu fu aellt veme còhbtk aelle s yuf vtu;tle fkvle jeltuJtultu Vt¤tu 31.3 xft Au ylu VtWLzh xufltujtuS øþ{vltu Vt¤tu 12.7 xft Au. yt VtWLzh xufltujtuS øþ{v 1986btk aelle s cuSkd GþrlJrmoxelt BËzehtuftK:e QCe :guje mkM:t Au. Cth;btk ftuE GþrlJrmoxe vtu;tlt BËzehtuftK:e ntE-xuf fkvle QCe fhu ylu ;u aelle VtWLzuNl xufltujtuS øþ{v suxje mV¤ :tg ;uÔþk f’trv clNu Fhwk ? yburhftle «Ïgt; Ìtwjuxvuftzo fkvle vK aellt veme còhbtk vtu;tltu còh Ctd J"thJt VtkVtk bthu Au. vhkðþ yðgthu ;ultu còh Ctd btºt 7.7 xft s Au. 1986le mtj yu MËaJu Au fu vmolj ftuBÃGþxhLþk Wðvt’l fhJtle ctc;btk ael Cth; fh;tk fuxÕþk vnuju:e mòd cle dGþk nðþk ? aellt veme còhbtk aelle s fkvle jeltuJtuLþk «ÇþðJ òu;tk zuj ftuBÃGþxhu su Vufxhe 30be bult htus aelbtk ltkFe ;ubtk:e su ftuBÃGþxhtu clNu ;u zuj fkvle ’rûtK fturhgt, òvtl ylu ntukdftukdbtk JuaJt btkdu Au. ðgth vAe ;u aellt còhbtk JuaNu.

ytk;hht»x[eg Wðvt’l ylu JuatK ûtuºtu nJu ‘nc¥ltu rJath DKtu ydðgltu cLgtu Au. mtgfjLþk vizwk òu;tk ncltu rJath MvÐ :Nu. vikztle Jåault nc (fuL÷)btk:e DKt mr¤gtytu vikztlt dtu¤tfth vrhDbtk òuzJtbtk ytJu Au, su:e vikztltu ytfth maJtE hnu. ncltu vK rJath ytlu b¤;tu Au. ncbtk aesJMðþytuLþk Wðvt’l :tg ylu ;u ðgtk:e yluf ’uNtult còhbtk JuaJt òg. ’t.;. Cth; òu vtrfM;tl mt:u mkck"tu Mþ"thu ylu Cth;eg fkvle vtrfM;tlbtk vtu;tle fkvle ltkFu ;tu ;ultu btj vtrfM;tlbtk Cju ytuAtu Juatg vhkðþ ytswctswlt yVDtleM;tl, Ehtf, Ehtl, mtW’e yhucegt, ylu bæg yurNgtlt yluf ’uNtubtk Ãþ»f¤ «btKbtk Juatg fthK fu ðgtklt ’uNtubtk nS yti¼tudefhK Cth; suxÕþk :Gþk l:e.

yburhfl fkvleytu nJu ‘nc¥ltu lJtu rJath yvltJelu yurNgt-vurmrVf ’uNtult còhlu fcsu fhJt btdu Au, subtk ael fuL÷btk Au. fthK fu ;uLþk còh rJNt¤ Au. nc yuxju rJ’uNe fkvle yLg ’uNbtk Wðvt’l fhelu ;ule ytswctswlt ’uNtult còhtulu fcsu fhe ju. ytb fhJt btxu ;uytu rJrNÐ xufltujtuS jE ytJu Au ylu xufltujtuS vhle vuxLx ylu «tuz¾x vhle vuxLxlu je"u Ãþ»f¤ CtJtu d{tnftu vtmu:e vztJu Au. ael ntukrNgth ntuJt:e ;ule vtu;tle s jeltuJtu fkvle zuj fu Ìtwjux vuftzolu VtJJt ’u;e l:e. ;u:e yt fkvleytu aelle ytswctswlt ’uNtubtk còh Ftu¤u Au. yjc•t aelbtk vK ;u còh Ftu¤u Au vhkðþ aelbtk ;ule EòhtNtneLþk øþbtl xfðþk l:e.

aelbtk zuj fkvleLþk còh merb; fhðþk yuf btuxwk vrhc¤ yu Au fu yt fkvle ;ult vmolj ftuBÃGþxmo ylu mJom btºt JucmtEx ylu E-buEj îtht Juau Au. aelbtk DKt ytuAt jtuftu vtmu yt mJj;tu ntuJt:e zujLþk còh Ízv:e rJfmðþk l:e. ;ule mhFtbKebtk jeltuJtu, VtWLzh xufltujtuS øþ{v Jduhu aelltk ltlfztk ldhtubtk ylu dtbztkytubtk vK vntukae dgt Au, ylu ðgtk ;ubLþk JuatK J"thu Au. ’t.;. Íe ytvul ltblt yuf ldhbtk aelle jeltuJtu fkvlele ’m ’wftltu Au. ßgthu zuj ftuBÃGþxhlu «ðgût òuJt zuj fkvlele yuf vK ’wftl l:e. yurNgtlt ’uNtubtk nS aesJMðþytulu MvNeo, MËkDe fu yLg he;u ;ulu «ðgût aftmelu Juat;e juJtltu rhJts Au. yurNgtle ø\rnKeytu;tu NtfCtS ju;tk vnujtk vK ylufJth NtfCtSlt hkd, Yv, f’, ytfth, mtuzb, ;tsde, CtJ, ;tujbtv Jduhule aftmKe fhu Au ylu ;u:e s E-buEj fu JucmtExle btrn;e vh:e ftuBÃGþxh Fhe’JtLþk yurNgltu btxu Bþ~fuj Au. CrJ»gbtk zuj ftuBÃGþxhu yurNgtbtk Aqxf JuatKle ’wftltu M:tvJe vzNu yub jtdu Au. yt:e s zuj fkvleLþk aelbtk mkM:tfeg JuatK mk;tu»tslf Au vhkðþ ftuBÃGþxhLþk Ôg¾;d; JuatK ytuAwk Au. ;ub A;tk zuj fkvlelt «r;rlr" bulush sKtJu Au fu ybthu ybthe «tuz¾xm btºt E-buEj:e s JuaJe Au. ybu Aqxf ’wftltu îtht ybthe «tuz¾xLþk JuatK fhJt btd;t l:e. Cju ybthe aelbtk ’wftltu l:e vhkðþ ybthe muÕm xebtu aelltk 200:e vK Jæþ Nnuhtubtk vntukae dE Au.

Ã\:¬hK & yt fumlt Ã\:¬hK îtht ELxhluNlj ceÍlum bulusbuLx rJ»tu D½þk òKJt b¤u Au. su btºt xqkft BþÆtytubtk s hsq fGþO Au.

(1) zuj fkvlelu còhbtk «:b «JuN (VMxo BþJh)lt jtCtu bégt l:e vhkðþ ;ult:e ;u dChtE l:e dgt.

(2) vtu;tlt DhytkdKtLþk còh ;hctu¤ :;tk yburhfl fkvleytu WCh;t còhlu mh fhJt vtu;tle rJrNÐ xufltujtuS jElu W;he vzu Au.

(3) ;uytu yt WCh;t còhbtk rlftm fh;t l:e vhkðþ vtu;tle btrjfele VufxheÍ ltkFu Au.

(4) yt vnujtk ;uytu Ãþ»f¤ còh mkNtu"l fhelu còhle N¾â;tytu ylu ;ftu ;vtmu Au.

(5) M:trlf nheVtElu xt¤Jt vtu;tLþk Gþrlf (ylLg) muj´d «tuvtuÍeNl QÇþk fhu Au ylu vtu;tle fkvlele Ebuslu yt"thu vtu;tle c{tLzlu jtufr«g cltJu Au.

(6) rJ’uNbtk vtu;tltu nc ltkFe ytswctswlt ’uNtult còhtu mh fhu Au.

(7) còhltu yuf ÏËKtu vfze ju Au.

(8) M:trlf jtuftulu ltufheytu ytvu Au.

(9) mhfthlu yLþfq¤ clu Au.