ntuxjtEl

ºttmJt’eytulu luM;ltçË’ fhe ltkFJt ntug ;tu ‘btumt’¥le b’’ juJe òuEyu

dE 11 swjtEyu BþkcEle Wvldheg x[ultubtk yuf vAe yuf :gujt ctuBc "ztftytulu yXJtrzGþk Je;e dgt ct’ ytkaftbtk:e cuXt :gujt BþÏg «"tl rJjtmhtJ ’uNBþF ºttmJt’ rJhwØ jzJt EÍhtgj CKe lsh ’tuztJe Au.

bkºttjglt yuf Wåa yr"ftheyu s sKtÔGþk nðþk fu EÍhtgj ºttmJt’ mtbu mV¤;t:e jze hÌtwk Au. yt ltlfzt vK mN¾; ht»x[u ytFe ’wrlgtlu W’tnhK ÃËhwk vtzGþk Au fu htsfeg he;u bl bsçË; ntug ;tu dbu ;uJt Wd{Jt’e vzfthtu mtbu jze Nftg Au. ;u:e nJu bntht»x[btk vK Wd{Jt’e ;•Jtu mtbu jzJt EÍhtgjle ctntuN øþÃ;ah mkM:t ‘btumt’'le b’’ juJe òuEyu yuJe rJathKt :E hne Au.

ÇË;ft¤btk bntht»x[lt BþÏg«"tl bltunh òuNeyu BþkcEbtk 1993btk :gujt ©uKecæ" ctuBc "ztftytu suJe Dxltytult ÃþlhtJ;ollu yxftJJt ylu ºttmJt’ltu mtbltu fhJt btxu EÍhtgjle òMËme mkM:t btumt’lt fbtLztulu Cth;btk ytbkºtJtLþk l¬e fGþO nðþk. htßgbtk SJjuK rJMVtuxf v’t:o ythzeyu¾mLþk lJumh:e juÂLzkd fhJtbtk ytJe hÌtwk ntuJtlt «tÃ; :gujt ynuJtjtulu vdju EÍhtgje rl»Kt;tule b’’ bu¤JJtLþk l¬e fGþO nðþk.

EÍhtgjle ctntuN øþÃ;ah muJt btumt’le b’’ je"tLþk yt fkE vnuÕþk vdÕþk l:e. ydtW vK Cth;u btumt’le mntg je"e Au.

Cth;btk yk"tæËk"e VujtJJt btxu sJtc’th dKt;e ºttmJt’e xtu¤feytu cu-ºtKle mkÏgtbtk ln´ vK zÍlck" Au. yt mbtsrJhtu"e, bt:tCthu ;•Jtu ’uNbtk athu ctsw rnkmtath ylu CtkdVtuz fhe hÌttk Au. ;ublu lt:Jt ntug ;tu yuft’ htßgLþk vtujem;kºt fu rhÍJo vtujem y:Jt ctuzoh rm¾âturhxe Vtumo ftuE ymhfthf vrhKtb jtJe Nfu ln´. AqxtAJtgt, ltle xtu¤feytubtk hta;t ºttmJt’eytulu vfzJt ntug ;tu ;ublt suJt s òkctÍ, åþlk’t fbtLztule sYh vzu. suble vtmu yu.fu.47 htEVjltu szct;tuz sJtc ytvu ;uJe s y¼;l ºttmJt’eytu vh Atvt bthJtle rnkb; ;ub s fwlun ntug.

chtch yt WÆuNlu ægtlbtk htFelu fuL÷ mhfthu :tuzt mbg ÃËJuo ÏËc s øþÃ;;t ò¤Je ytvKt j~fhe øþÃ;ah rJCtd (rbrjxhe ELxurjsLm) ;:t rhmao yuLz yultrjrmm rJkd (øþÃ;ah mkM:t htp)lt 100 :e vK Jæþ åþlk’t yr"ftheytule yuf xwfzelu EÍhtgj btufje n;e. yt xwfzeyu ºttmJt’ mtbu ct: CezJtltu ÔGËn, ceS Wvgtude btrn;e ;ub s NMºttult JvhtNle ;tjeb EÍhtgjle ctntuN òMËme mkM:t btumt’ vtmu:e juJtle n;e.

Cth; mhfthu EÍhtgjlu btLg;t ytÃgt vAe ;ðftjel mkhûtK «"tl Nh’ vJthu Jzt«"tllu rJµtmbtk jE btumt’lt mkatjftu mt:u yuf dtuXJK fhe n;e. vK ònuhbtk btºt yuÔþk rlJu’l fGþO fu Wd{Jt’e rJhtu"e ftbdeheltu EÍhtgjltu yLþCJ juJtle N¾â;t mhfth ;vtme hne Au. JtM;Jbtk EÍhtgj mt:ult htsîthe mkck"tu Mþ"gto vAe m•ttJth yt’tl-«’tlbtk Wd{Jt’ ylu CtkdVtuz vh rlgkºtK bu¤JJtle ;hfec btumt’ vtmu:e rNFJtleJt; vh ø\n bkºttjgu cnw Cth B˾âtu n;tu.

yt Dxlt vAe EÍhtgjlt NMºt Wðvt’ftult «r;rlr"bkz¤u Cth;le Bþjtft; je"e ðgthu øþÃ;ah «Ô\r•t btxu Wvgtude :tg ;uJtk mk’uNÔgJnthltk yðgtæþrlf WvfhKtu ÃËhtk vtzJtle ’hFtM; mt:u 100 Cth;eg yusLxtulu fbtLztu x[urlkd ytvJtlt BþÆu vK fhth :gt n;t.

EÍhtgjle ÏþrVgt øþÃ;ah mkM:t ;:t yuLxe-xuhrhMx MfJtpzo "k"t’the "tuhKu rJµle yluf vtujem mkM:t, òMËmtultuu ;tjeb ytvu Au. btumt’btk yuJt ;u fgt øþK Au su:e ;ule dKlt rJµltk òMËme ’¤tubtk Bþêe ³auhe :tg Au? yt «§lt W•thbtk EÍhtgjle Ctidturjf ylu htsfeg vrhÂM:r;le AKtJx fhJe vzu. Ftuct suJzwk EÍhtgj athu ctsw EMjtrbf ’uNtu:e DuhtguÕþk Au.

gnw’eytulu ylu ythctulu dgt slbLþk Juh Au. EÍhtgje mirlftu ylu vujuMxellt duhejtytu Jåau m;; jturngt¤ mkD»to òhe hÌttu Au. EÍhtgjlt NtKt lu;tytulu J»ttuo vnujtk rJath ytÔgtu fu cthubtm mhn’ vh atj;t Abfjtbtk j~fhlu stu;huÕþk htFÔþk mthwk l:e. ;u:e vtu;tle mtJoCtib•J xftJe htFJt EÍhtgju J»ttuo vnujtk btumt’ ltble òMËme xwfzele halt fhe n;e. EÍhtgje multlt s fuxjtf åþlk’t sJtltulu òMËmele ;tjeb ytvJtbtk ytJe. ytb btumt’lt ’huf òMËm yuf ~ËhJeh mirlf vK Au

btumt’Lþk ltb vzu ylu ythctult ftl mhJt :E òg Au. ;ultu Er;ntm WFu¤Jt cumeyu ;tu btumt’lt bq¤ Auf btumum Mþ"e vntukau Au, vK Jabtk m’eytu Mþ"e gnw’eytule Jmtn; yM;ÔgM; :E dE n;e, vhkðþ AuÕjtk vtka ’tgftbtk yt òMËme ’¤u rJµlt mti:e Mbtxo, ctntuN, lezh ylu achtrfgtk Mºte-Ãþwhw»ttult mkdXl ;hefu ltblt bu¤Je Au. nt, btumt’btk Mºte yusLxtu vK Au.

ceS ftuEvK òMËme mkM:t fh;t btumt’lu mti:e btuxtu jtC yu :gtu Au fu yurNgt, ytr£ft ylu Gþhtuvlt rJrJ" ’uNtubtk:e M:¤tk;h fhelu EÍhtgj ytJelu Jmujt gnw’e yusLxtu yluf Ct»tt òKu Au. ;uytu su ;u ’uNbtk hnu;t n;t. ;ult he;-rhJts, mkMf]r;:e Mþvuhu vrhra; Au. ;u:e btumt’lt yusLx ceò ’uNbtk rbNl vh òg ;tu ðgtkle M:trlf «òbtk ytmtle:e C¤e òg Au.

yðgthu yburhft, hrNgt, Gþhturvgl ’uNtu ylu ythc sd;btk EÍhtgju ytNhu 600 :e Jæþ òMËmtulu ftbu jdtzât Au. yt ;btb yusLxtu ’huf «fthltk NMºttu, MVtuxf ’tYdtu¤tu, Mþhkdtu:e vrhra; Au. ftuEvK Jtnl ajtJJtLþk fntu ylu btumt’ltu òMËm ;ubtk vthkd; ntug Au. øþÃ; mk’uNtle ytv-ju ceò rm¢ux ftuz WfujJt, Jtghjum mk’uNt vtXJJt, òMËme WvfhKtu Jzu øþÃ; ct;be yufXe fhJe ylu «ub fhelu ftuE GþJ;elu vtu;tle btgtò¤btk mtbuj fhe ;ult vtmu:e btrn;e fZtJJtLþk ;ult bthV;u ct;be yufºt fhJtbtk vK btumt’lt yusLx vK rlÃþK ntug Au.

btumt’ltu yuf bkºt yu Au fu ‘rfj "ub rcVtuh "u rfj ym...' y:to;T ;uytu (ºttmJt’eytu) ytvKe nðgt fhu ;u ÃËJuo ytvKu s ;ublu F;b fhe ltkFJt òuEyu. 2002le mtjbtk Jzt«"tl yurhgpj Nuhtulu slhj beh ztdlle btumt’lt mJtuoåav’u rlb½Ëf fhe ðgthu DKtklu lJtE jtde n;e. ztdl yt ÃËJuo dtÍt vèebtk vujuMxtEle durhjtytultu mVtgtu fhe ltkFJtLþk rm¢ux rbNl ajtJ;tu n;tu. BþêeCh yusLxtule cluje ztdlle xebu 200:e Jæþ vujuMxtEle ºttmJt’eytulu bthe ltkÏgt n;t.

EÍhtgjle mhfth ÷ZvKu yuÔþk btlu Au fu y;kfJt’eytule fhtuzhßsw Ctkde ltkFJe ntug ;tu ;uytu nwbjtu fhu ;u ÃËJuo ;ublu ;uble s AtJKebtk sElu F;b fhe ltkFJt òuEyu. btumt’le Ce;h yjd:e ‘yumurmluNl rzvtxobuLx' atju Au. yt rJCtdlt yusLxtu Awve he;u ftb fh;tk hne EÍhtgj btxu CrJ»gbtk sht mhFt F;htkYv sKtg ;uJtk btKmtulu nkbN btxu åËv fhe ’u Au. ytJt dwÃ; nðgtftkzlu EÍhtgj mhfth bksqh htFu Au. ytvKt ’uNbtk ;tu ft~behe ºttmJt’eytu vh MJcatJbtk vK j~fhe sJtltu dtu¤ecth fhu ;tu lu;tytu ntuct¤tu batJu Au.

ºttmJt’ mtbule jztEbtk EÍhtgju J»ttuo:e nðgtftkzltu rmjrmjtu atÕþ htÏgtu Au. vkòcbtk FtrjM;tle ;hVe Wd{t’eytule jztElu ztbJt btxu vK fu.ve.yum deju yt s hmb yvltJe n;e. ºttmJt’eytu òuzu f’e Ntkr; bkºtKtytu fu JtxtDtx :tg ln´. ;ublu ;tu Wd;tk s s ’tce ’uJt òuEyu, F;b fhe ltkFJt òuEyu. ftWLxh xuhrhÍble yt væ"r;ltu mV¤ ybj fhJt EÍhtgju ‘rNl-cux' ltble yuf ytk;rhf òMËme mkM:t vK M:tve Au. su Nfbk’ ºttmJt’eytule gt’e cltJelu ;ublt XuftKtk Ntu"e ftZu Au. ðgthct’ ;ublu bthe ltkFJtle ftbdehe btumt’lt yusLxtu v;tJe ’u Au. ntjbtk nbtm ylu nuÍçþÕjt ºttmJt’eytulu F;b fhJt btumt’ me"e fðjuytb fhJtle s væ"r; yFðgth fhu Au.

yt «fthlt lhmknthlu fthKu òdr;f M;hu JdtuJKe :Nu yu ctc;le rak;t EÍhtgj mhfth fh;e l:e. btumt’le yuf s ’jej Au fu ºttmJt’eytult lu;t fkE åËkxtguje mhfthlt Jzt l:e. htsfthKe l:e fu suble nðgt fhJt:e Gþltult Ntkr;fhthltu Ckd :tg.

btumt’ ;ultk fthltbt yr; øþÃ; htFu Au. ;u:e ;ult òMËmtultu fthCth mtbtLg «òlu sj’e òKJt l:e b¤;tu. J»ttuo vnujtk GþdtLztlt yuLxuce yuhvtuxo vh ctl vfztgujt 103 EÍhtgje W;thwytultu rnkb;Cgtuo catJ fhJtle szcumjtf gtuslt btumt’u ;igth fhe n;e yu Jt; ònuh :gt vAe ’wrlgtlu vnujeJth btumt’lt yÂM;ðJle òK :E. vuLxtdtullt yuf Wåa ybj’thu ;tu ðgtk Mþ"e fÌtwk nðþk fu suytu btumt’lu ’wrlgtle ©u»X òMËme mkM:t lntu;t dK;t ;ubKu yuLxucelt cltJ vAe vtu;tltu yrC«tg c’jJtu vzâtu Au. yburhftyu meytEyu, yuVceytE suJt fwj ytX òMËme’¤ M:tÃgtk Au, subLþk Jtr»tof csux 700 fhtuz ztujh:e Jæþ Au ylu ;ubtk òMËmtule fwj mkÏgt jdCd mJt jtF Wvh Au. ;ule mtbu btumt’btk 10,000 yusLxtu btºt 20 fhtuz ztujhlt csux vh ÏËc s ymhfthf ÇËrbft CsJu Au.

yuLxuce yuhvtuxo vh:e E’e ybellt ¢qh mirlftult fçòbtk:e EÍhtgje ltdrhftulu mjtb;eÃËJof WdthJtle ftbdehe mV¤;tÃËJof vth vze ðgthu vnujtk ;tu c"tyu EÍhtgj nJtE ’¤le Jtn-Jtn fhe, vhkðþ vtA¤:e c"tlu Fch vze fu yt gtuslt vtA¤ ymje Cuswk ;tu btumt’Lþk nðþk. yuhVtumolt vtEjtux ;tu btºt rJbtl WztzJt ÃËh;t s yt gtusltbtk mnCtde n;t. ctfe ytÏþ rbNl btumt’lt yusLxtuyu vth vtzâwk nðþk.

;ult 50 òMËmtuyu yt Dxltlt ºtK r’Jm ÃËJuo fuLgt sElu yuLxuce yuhvtuxo rJNule ;btb btrn;e yufXe fhe. GþdtLztle vtujemu rJbtlbtk su rclEÍhtgje «Jtmeytulu Atuze B˾ât n;t ;ublt øþÃ; he;u ELxhÔGþ je"t. suytu yuLxuce yuhvtuxoLþk chtch JKol l fhe N¾ât ;uble Wjx;vtm :E, rnÃltuxtEÍ fhelu c"e btrn;e ytuftJe. GþdtLzt:e Ãjul vtAwk Vh;e Ju¤tyu ltEhtucebtk:e c¤;K ChtJe juJtltu vK ck’tucM; :gtu. ytb c"e ÃËJo;igthe fhe ntuJt A;tk f’ta yt gtuslt mV¤ l :tg ;tu nwfblt ytFhe v•tt ;hefu GþdtLztlt «BþF E’e ybelLþk yvhnK fhJtLþk ftJ;hwk Dze ftZJtbtk ytÔGþk nðþk. yt ytFtu Ãjtl btumt’lt Jzt bush slhj ntuVeÍu ;igth fgtuo n;tu.

ErsÃ;, ytubtl, rmrhgt, òuzol, mtW’e yhurcgt, fwJi; Jduhu yluf ythc ’uNtubtk btumt’lt yusLx ztp¾xh, yuÂLsrlgh,«tuVumh, mtgÂLxMx fu rcÍlumbullt MJtkdbtk ftgoh; Au. ErsÃ;btk M:tge :gujt ÔþÕVdul jtuðb ltblt btumt’lt yusLxltu rfMmtu òKJt suJtu Au. ©ebk; Juvthe ylu sbol ltdrhflt JuNu hts"tle fuhtubtk M:tge :gujt yt yusLxu hrNgt ;hV:e ErsÃ;lu Cux b¤ujtk mthtk htufux rJNu btrn;e yufXe fhJtle n;e. yt btxu ;uKu ºtK brnltbtk ErsÃ; j~fhlt Jzt, fuhtult vtujem Jzt ;:t ø\n Ft;tlt ybj’thtu mt:u mthtu Dhtuctu ctk"eje"tu, AtNJthu ;u vtu;tlt CÔg ytJtmbtk Nhtcle bnurVj dtuXJ;tu. yt he;u m•ttJth lu;tytu mt:u Dhtuctu ctkægt vAe yuf r’Jm ;uKu mtnm Fuzâwk.

hrNgtlt cltJxlt mtb htufuxlu su M:¤u dtuuXJJtbtk ytÔgtk n;tk yu Ftlde b:f Mþ"eyu vntukae dgtu. bltE VhbtJe ntuJt A;tk yu ;ule jdtujd vtu;tle btuxh jE dgtu ylu òKe fhelu ;ule fthLþk xtgh hu;ebtk ÏËkvtJe ’eæþk. vujt htufux fuBvlt aturfgt;tu ;h; ’tuze ytÔgt ylu «r;ckr"; rJM;thbtk ÎËmJt btxu ;ulu fuBvlt mkatjf vtmu jE dgt. yn´ jtuðbulu mbd{ htufux fuBvLþk rlheûtK fhJtltu btuftu b¤e dgtu. htufuxle mkÏgt, ;ule huLs Jduhu btrn;e vK bu¤Je je"e. vtA¤:e ßgthu ;ulu ÃËAvhA btxu jE sJtgtu ðgthu ;uKu ErsÃ; j~fhe Jzt ylu ceò ytu¤Fe;t Wåa ntuÆu’thtult ltb ytÃgtk yuxju ;ulu Atuze bqfJtbtk ytÔgtu. ytb su btrn;e yufXe fhJe n;e yu yt yusLxu bu¤Je jElu btumt’lt nuz ¾Jtxoh vh btufje ytve.

ytJt ;tu fkE fuxjtkg fthltbt btumt’lt òMËmtuyu mV¤;tÃËJof vth vtzât Au. 1981btk EhtfLþk øþÃ; y½þb:f htufux nwbjt:e ;tuze vtzelu mÆtb nwmullt ’tk; Ftxt fhJtLþk rbNl btumt’u s vth vtzâwk nðþk. btumt’le mV¤;tLþk Fhwk «btKvºt ;tu yu Au fu yufJth hrNgtlt lu;tytuyu vK ònuhbtk yuJtu WÕjuF fgtuo n;tu fu meytEyult òMËmtulu btumt’ ;tjeb ytvu Au.

ft~behbtk rJ’uNe fbtLztule mntg juJtle mhfth Cju lt vtzu vhkðþ yk’h Ftlu:e c"e ;igthe :E dE Au. btumt’u x[uEl fhujt fbtLztu sq:lt sw’t sw’t yr"ftheytuyu vtu;tlt M:tl mkCt¤elu ftbdeheltu «thkC fhe ’e"tu Au. mÃxuBch, ytu¾xtuch vAe ydtW:e rlrù; fhujt ftuE yuf r’Jmu yt fbtLztu Wd{Jt’eytult y¨t vh yuf mt:u yt¢bK fhNu. yðgthu ºttmJt’eytule dr;rJr"ytu òKJt, ;uble ftbdehele MxtRjltu ¾âtm... ftZJt yt fbtLztu vkòc-ft~beh ylu r’Õnebtk atu¬m "tuhe hM;t vh "tct ylu btuxh duhus Ftujelu cuXt Au. ;uytu EÍhtgje cltJxlt yðgtæþrlf ’qhmkath WvfhKtu:e Mþmßs Au. ºttmJt’eytule yu.fu.47 htEVj mtbu ;uytu EÍhtgje cltJxle QÍe rvM;tuj Jzu mtbltu fhNu.

bntht»x[ mhfth vK nJu btumt’le b’’ juJt frxcæ" Au. fuL÷ mhfth mbût m•tt"eNtu îtht MVtuxf v’t:tuo ylu ctuBc Ntu"Jt btxu Jvht;tk yr;ytæþrlf Jtnltu bu¤JJt ykdu yuf «M;tJ ;ðft¤ hsq fhtgtu n;tu. ybu òKeyu Aeyu fu EÍhtgje mjtb;e ’¤tuyu yuJtk Jtnltu rJfmtÔgtk Au, su cnw Ízv:e ctuBc ylu MVtuxf v’t:tuo Ntu"e ftZu Au. EÍhtgj btxu yt Jtnltu ÏËc s Vtg’tfthf ÃþhJth :gtk Au fthK fu ;ult:e MVtuxf v’t:tuo ftuE nh;t Vh;t Jtnlbtk ntug fu vAe ftuE rlrù; søgtyu dtuXÔgt ntug ;tu vK Ízv:e Ntu"e Nftg Au, yub ;u yr"ftheyu sKtÔGþk nðþk.

c"e Jt;ltu mth yu Au fu Cth; mhfth rl’tuo»t ltdrhftult òlbtjle sht mhFe vK FuJlt fh;e ntug ;tu ;uKu ºttmJt’lt ltdlu jtuFkze yuze ;¤u faze ltkFJtu vzNu. ylu yt nuðþ rmØ fhJt ytvc¤u ºttmJt’ mtbultu skd b¬b blu jzJtle ÃËhe ;igthe htFJe vzNu.

Top