ntuxjtEl

yufJembe m’eltu ’tlJeh fKo rcj duxTm

fhtuzvr; btKm fuJe ’tub’tub mtÌtce CtudJu Au ylu fuJtu ;hkde rbòs "htJu Au ;ultk ftÕvrlf ÷~gtu rmlubtlt vz’u yJthlJth òuJt b¤u Au, vhkðþ yZ¤f yiµgobtk yt¤tuxltht fwcuhvr;ytult SJlle JtM;rJf;t òKeyu ðgthu Ïgtj ytJu fu ’huf btjuðþòh btlJe Jthmt fu «thç"lt òuhu "lJtl l:e cle s;tu.

ytJtu s yuf btKm Au rcj duxTm. dgt J»tuo ;ule htusle ytJf 105 fhtuz Yrvgtlt ’hu fq’fulu ÇËmfu J";e n;e. AuÕjtk mt;uf J»to:e rJµlt mti:e Jæþ "lJtl ;hefu rcj duxTmLþk ltb ytJu Au.

bcjF vimt fbtJtlu fthKu m;; LGþmbtk hnu;tu rcj duxTm dgt yXJtrzgu sw’t fthKmh mbtath btægbtubtk abfe dgtu. Jt; yub Au fu ycòuvr; rcj duxTmu yuftyuf ;ule M:tvuje sdbNnqh btE¢tumtuVTx fkvleLþk mkatjl Atuze ’uJtle ònuht; fhe Au. nsw ;tu SJllt 50 Jhm ÃËhtk fgto Au ðgtk s Jl«M:tl fhJtle Jt;tu rcjmtnuc fub fhJt jtøgt. yuJtu «§ ftuElu vK :tg.

rcj yt ctc;u bntl ’tlJehle y’tbtk fnu Au fu ‘nwk yuxÕþk cæþk "l fbtgtu Awk fu nJu bthu mFtJ;e «Ô\r•tytu vtA¤ ylu ’tl-"hbbtk ægtl ytvÔþk Au! yjc•t, btE¢tumtuVTx mkatjlbtk:e yu mtJ rlÔ\•t l:e :E sJtltu. vK htuschtuslt ftbftsbtk yu btÚþk ln´ bthu.

rcj yuLz burjLzt VtWLzuNl ltble aurhxe mkM:t M:tvelu AuÕjt fuxjtkf J»ttuo:e rcj ylu ;ule vðle burjLzt ’wrlgtChbtk ’tl-vhtuvfthe «Ô\r•tytu ajtJu Au. nJu yt ©ebk; ’kvr; mFtJ;e ftbfts btxu ÃËhtu mbg Vt¤JNu. vgtoJhKle Mþhûtt yuEzTm rJhtu"e ÍwkcuN, rNûtK «Ktrjbtk Mþ"thtu Jduhu ctc;tulu rcj ÏËc «t"tLg ytvu Au. 30 ycs ztujhle mFtJ;tubtk:e rcj duxTmLþk VtWLzuNl yuEzTm, bjurhgt ylu xece suJt auve htudtu mtbu jzJt Cth;lu 30 fhtuz Yrvgtle mntg fhNu, yt rmJtg dhec ytr£fl ’uNtu, jurxl yburhfl ’uNtubtk vK rcj yluf mFtJ;e ftgtuo nt: "hlth Au.

mtbtLg he;u yuÔþk clu Au fu ©ebk;tult vimt btusNtuF, jejtjnuh fhJtbtk s FatoE s;t ntug Au. ftk ;tu ;uytu ;ubltu rcÍlum Jæþ ’uNtubtk rJM;thJtbtk fu yJlJtk «tusu¾xTm nt: "hJtbtk s rsk’deCh hågtvågt hnu;tk ntug Au. vhkðþ c"e s he;u yjdthe, yltuFtu jtd;tu rcj 51 J»tole Jgu s "k"t:e rJBþF :E mFtJ;e ftgtuobtk r’ja~ve juJt btkzâtu Au. yuxju mnuusu ;ult rJNu Jæþ òKJtLþk bl :tg. ytbvK rcjle jtEVMxtEj ytslt Fk;ejt GþJtltu btxu «uhKt’tge Au yu he;u vK rcj duxTmle ykd; Jt;tu òKJe hm«’ :E vzNu.

28 ytp¾xtuch, 1955lt r’Jmu sLbujtu rJjegb nuLd{e duxTm ºteòu cavK:e s ceò ct¤f fh;tk sw’tu vz;tu n;tu. rmyuxjle jufmtRz Mfqjbtk yÇgtm fgto vAe ;u ntJzo GþrlJrmoxebtk òuztgtu vK y"Jåau:e s ;uKu yÇgtm vz;tu B˾âtu. vimt fbtJJt jtkcejaf rzd{eytule ÍkÍt¤ ytJ~gf l:e. çþrØ ylu ctJztbtk òuh ntug ;tu rzd{e rJlt vK "k"t W¼tudbtk ltblt ftZe Nftg Au yu Jt; rcj duxTmu ÃËhJth fhe Au.

ytsu vtu;tle ytJz;, çþrØ ylu «thç"lt òuhu ycòuvr; cle dgujt yburhfltubtk rJrjgb yua. (rcj) duxTmLþk ltb btlCuh juJtg Au. cnw ltle Jgu ycs ztpjh fbtR julthtbtk yu mJo«:b M:tlu rchtsu Au. ;uLþk nwjtb½þk ltb rcj Au.

mtbtLg ftujursgl GþJf suJt ’uFt;t rJrjgb duxTmu ntJzoltu yÇgtm yz"u:e vz;tu B˾âtu ðgthu bt;t-rv;t mrn; c"tyu ;ulu Xvftu ytvujtu& ‘ZtkfKebtk vtKe jRlu zqce bh.' ftulu Fch n;e fu yuf r’Jm rcj mB\Âæ"lt rNFhu vntukae sNu. ’mbt "tuhKbtk CK;tu n;tu yus JF;u (13 J»tole ôbhu) ;uKu yuf fBÃGþxh «tud{tb ;igth fgtuo ;ule Mfqju Fhe’ujt xurjxtRv fBÃGþxhbtk Mþ"thtJ"tht fhe ;uKu lJumh:e «tud{tb cltÔgt. htuz x[trVf btxu rmyuxj Nnuhle vtujemlu yu ÏËc Wvgtude leJzâtu yuxju ;ubKu ;ule rfkb;Yvu 20,000 ztpjh åËfJe ’e"t. ytxje ltle ôbhu ytJze btuxe hfb yuf mt:u nt:btk ytJu vAe rcj skvelu cume hnu Fhtu? çþrØlt ’hJtò ÏþÕgt ;ule mt:u lmeclt îth vK Ïþje dgtk. ltle ôbhu s ;uKu ;ult mntægtge vtpj ypjl mt:u Ctde’thebtk btR¢tumtuVTx fkvle NY fhe ylu yJlJe fBÃGþxh rmMxb «tud{tb rJfmtJJt btkzât.

rJath ;tu fhtu fu rcj duxTm 11 J»toltu n;tu ðgthu yu "btrjGþk ct¤f Au yub rJathe ;ule bt;t rcjlu blturarfðmf vtmu jR dR n;e. yu Atufhtu 18 J»toltu :gtu ðgthu sdrJÏgt; ytR.ce.yub. fkvlelu mbòJ;tu n;tu fu fBÃGþxh «tud{tb fub cltJtg. yuxÕþk s ln´, fBÃGþxh ;ule vtmu:e yvuûte; ftb ytvbu¤u fhe Nfu ;u btxult curÍf Vk¾Nl fBÃGþxhbtk ytbu s fh;e rzMf ytpvhurxkd rmMxb JukaJtLþk ftb rcj duxTmu ytxje ltle Jgu NY fGþO nðþk! yt ;tu yult suJe Jt; :R fu ftuR yZth Jhmltu jch BËrAgtu ;t;t btuxmo cltJ;t h;l ;t;tlu sRlu yub fnu, NuX, ;btht fh;tk blu btuxh cltJ;tk mthwk ytJzu Au. nwk ;blu x[ef NeFJtzwk ;bu blu bthe çþrØlt vimt åËfJtu!

btLgbtk l ytJu, vhkðþ yZth J»tole Jgu rcj duxTm ylu ;ult rbºt yu rmgtxj fBÃGþxh «tuz¾xTm fkvle vtmu:e ¾âwztum rmMxb Fhe’e ;ubtk lJt «tud{tb ytbu s fhe btR¢tumtuVTx-ztumlt ltbu JuaJtLþk NY fGþO. ytxÕþk s ln´, ypjxph ltble fkvlelt vmolj fBÃGþxh btxu rJµLþk mJo«:b «tud{trbkdLþk cezwk vK rcj duxTmu WXtÔGþk nðþk.

ltlvK:e s yu "k"tbtk yuxjtu dK;hects n;tu fu fBÃGþxh «tud{tb mtuVTxJuh ;igth fhJtLþk dæ"t bsqheLþk ftb ò;u fhe ;uKu yt «tud{tb jtgmÂLmkdlt "tuhKu ceS fkvleytulu JuaJtLþk NY fGþO. su:e J»ttuo J»to Mþ"e ;u fbtKe fhe Nfu.

ytb rcj duxTm vtftu dK;hects ;tu Fhtu s ylu ;uLþk drK; vK yuxÕþk s vtfwk nðþk. Jdobtk drK;lt rNûtf ctuzo vh ftuR yDhtu ’tFjtu mbòJ;t ntug ðgthu vtxje vh ³DJtltu ztu¤ fh;tu rcj QCtu :R rNûtfle ÇËj ftZe ò;u ’tFjtu Mþ"the ytv;tu. drK;btk ÏËc s vtJh"t rcj duxTmle Mfqjlt ;btb rNûtftu CthtuCth «Nkmt fh;t. ntJzo GþrlJrmoxelt fBÃGþxh muLxhlt Jzt «tuVumh xtub ragtbu vK fÌtwk nðþk fu ‘drK; ylu fBÃGþxh mtgLmlt FuhFtkytu ;tu buk yluf òugt vK rcj duxTmle ;tuju ftuR l ytJu.' rcj duxTm fuJtu btKm Au ;uJtu «§ ;ult yuf sqlt mt:e’thlu ÃËAJtbtk ytJ;tk ;uKu yuxÕþk s fÌtwk fu ati’ J»toltu yuf av¤, yðgk; ;usMJe rfNtuh fhtuzvr; cle òg ;tu yu htus fuJt ºttdt fhu yuJe s nhf; rcj duxTm 41 J»tuo fhu Au. ;ult yLg yuf rbºtyu rcj duxTmle ðþjlt fh;tk fÌtwk & ‘yu yz"tu xurlm Ãjugh ßntul bufplhtu (rbòslt mk’Cobtk) suJtu Au ;tu yBþf ykNu ytÕcxo ytRLMxtRl (çþrØltu M;h) suJtu Au ylu (fzf rNM;lt rnbtg;e) slhj vuxl suJtu Au. òufu fBÃGþxhle Ct»ttbtk rcj duxTm ºteòLþk ltb ytkfztbtk jFJtbtk ytJu ;tu ;uLþk ltb ypztuÕV rnxjh ylu òumuV Mxurjl mt:u bua :tg Au!

rcj duxTmle yuf Ftrmg; yu Au fu ;u f’e nth;tu l:e, nthJtbtk btl;tu l:e- Mfqjbtk n;tu ðgthu, GþrlJrmoxe M;hu fu vtA¤:e rcÍlum ûtuºtu ;uKu f’e ftuR Jt;u mbt"tl fGþO l:e fu rNfM; MJefthe l:e. òu yulu yub jtdu fu ctS ;ult nt:btk:e mhe hne Au ;tu yu ;h; s A¤fvxltu ytNhtu ju;t yaft;tu l:e. yufJth ;uKu ;ult yuf "k"t’the rbºtlu fÌtwk fu ‘ftuR r’Jm blu ;the lc¤tR rJNu fu yuJe ftuR ceS Jt; sKtJ;tu ln´ lrn;h ;the s mtbu ;thwk ctK ajtJeN...'

rcj duxTmu vtu;tle bnul;:e ylu vtu;tle çþrØ ftbu jdtzelu ºtK ’tgftbtk btR¢tumtuVTx fkvleLþk sch’M; btuxwk mtb{tßg håGþk Au. ytFt rJµbtk luxJfo "htJ;e yt fkvlebtk fwj 7000 fboatheytu ftb fhu Au. ytRceyub, yuvj, ytuhufj suJe btuxe btuxe fkvleytu btR¢tumtuVTxLþk ltb vz;tk æË{su Au. btR¢tumtuVTx rzMf ytpvhurxkd rmMxb (ztum), rJrJ" «fthlt mtpVTxJuh rzÍtRl fhe rcj duxTmu ytFt sd;lt fBÃGþxh rcÍlumle jdtb vtu;tle Bþêebtk juJt ntb Ceze Au. fBÃGþxhltu JvhtN sub J";tu òg ;ub rcj duxTmle ytJf ylu btR¢tumtuVTx fkvlelt Nuhltu CtJ J";tu òg Au. òufu rcj duxTmle ytNt- ytftkûttlu ftuR mebt s l:e. ;ult blbtk ~þk atje hÌtwk nNu yu vK f¤e Nftðþk l:e.

rcj duxTmlt mt:e’thtu ;ule mV¤;tLþk mti:e btuxwk hnMg mbòJ;tk fnu Au fu ‘rcj ymt"thK ;us gt’N¾; "htJu Au. Mfqjbtk n;tu ðgthu ;uKu yuf ct¤ ltrxftbtk htòlt ’q; ;hefu ºtK vtltltu mk’uN btuZu:e ctujtJltu n;tu.

Mfqjlt rNûtf yuÔþk btl;t n;t fu yt ltltu Atufhtu ºtK vtltltu m¤kd ztgjtud dtuFe s;tk jtu:vtu: :R sNu. ;ulu :tuzt r’Jmle hò juJe vzNu. ;ule c’ju rcj duxTmu btºt Mfqjle rhmumbtk yt mkJt’ 10 rbrlxbtk fkXM: fhe je"t! yuÔþk fnuJtg Au fu rcj duxTmlu yt y’TÇþ; MbhKN¾; ;ule bt;t buhe vtmu:e Jthmtbtk b¤e Au.

fBÃGþxhlt hrmf ntug ;u ;btb yu Jt; òKu Au fu ytsu fuxjtkf fBÃGþxhlt JvhtNbtk juJt;e curÍf (Basic) jukøJus yuxju fu rcrdlmo ytpj vvom rmBctujef RLMx[¾Nl ftuzlu mti «:b rJfmtJJtLþk ©ug rcj duxTm ylu ;ult rbºt vtpj yujllu Vt¤u òg Au. sd;lt «:b vmolj ftpBÃgxhlu yt he;u ‘sctl' ytvlth rcj duxTm ylu yujlu ðgthct’ yuf bmts vtjohle ctswbtk ;uble fBÃGþxh fkvlele M:tvlt fhe n;e. òKelu lJtR jtdNu, vhkðþ fBÃGþxhlu Jæþlu Jæþ ftbdht cltJJt ‘mtuVTxJuh' suJe ftuR y’TÇþ; N¾;le sYh vzu yu Jt;ltu ynumtm mJo«:b rcj duxTmlu :gtu n;tu. ytsu mti òKu Au fu yuf btuxhbtk su bn•J yuÂLslLþk Au. ;uxÕþk s bn•J fBÃGþxhbtk mtuVTxJuhLþk Au. rcj duxTm ylu ;ult mt:e’thtuyu ;ublt mtuVTxJuh JuaJt mJo«:b ytR.ce.yub. vh vmk’de W;the ylu vtu;tlt cltJujt cuÍef «tud{tb ytR.ce.yub.lt ’huf fBÃGþxh ntzoJuhbtk mbtJe juJtltu ftuLx[t¾x yt ògLx fkvle mt:u fgtuo. yuxÕþk s ln´, fuj¾âwjuNl, juFl, rzÍtRrlkd, M«uzNex «tud{tb suJt ’huf fBÃGþxh ftgo btxu yjd mtuVTxJuh ytR.ce.yub.lu ;igth fhe ytvJtle sJtc’the vK btR¢tumtuVTxu Wvtze je"e. ytsu ytR.ce.yub. ;ult cltJujt suxjtk vmolj fBÃGþxhbtk btR¢tumtuVTxle rzMf ytuvhurxkd rmMxb Jtvhu ;u ’huf lkd’eX rcj duxTmlu htugÕxe åËfJu Au.

duxTm Au vK cztu atjtf. yu s ltle fkvleytu vtmu:e rzMf ytuvhurxkd rmMxb Fhe’;tu n;tu, ;ublu dk" vK ytJJt l ’e"e fu ;ubtk «tud{tb Wbuhe yt rmMxb yk;u ytR.ce.yub.lu Jukatg Au! Jæþ WM;t’e ;tu yuKu yu fhe fu vtu;tle rmMxb ;:t mtuVTxJuhLþk WßsJ¤ CtrJ rlrù; fhJt;uKu ytR.ce.yub.lu ÃËAe jeæþk fu ~þk btR¢tumtuVTxmle ytuvhurxkd rmMxb yu ceS fBÃGþxh fkvleytulu vK vhJtlt vØr;yu Juae Nfu? ytR.ce.yub.Jt¤t yu yuJe dK;hebtk rcj duxTmlu mkbr; ytve ’e"e fu yt cntlu fèh nrhV ypvj fBÃGþxh ftuvtuohuNllt "k"tlu x¬h ytve NftNu. ytb vK rcj duxTmu vnuju:e s ytR.ce.yub.lt mkatjftult blbtk «r;Mv"eoytultu yuJtu zh QCtu fgtuo n;tu fu ;uytu fkvlelt jtCbtk jtkçþ rJathe s l Nfu. yt s he;u rcj duxTmu ceS fkvleytulu vK ytR.ce.yub.le btVf nt:btk atk’;tht c;tJe ;ublu btR¢tumtuVTxlt zeMf ytuvhurxkd rmMxb Fhe’Jt mbòJe je"t. òu;òu;tbtk A fhtuz fBÃGþxh ‘yubyum-ztum' Jtvh;tk :R dgt. vrhKtbu rcj duxTmlu htugÕxe Yvu Jtr»tof cuXe 20 fhtuz ztpjhle ytJf :Jt jtde! rJftm ylu mB\Âæ"ltu yt jtC rcjlt vhbrbºt vtuj ypjllu l bégtu. 80lt ’tgftbtk ypjllu fuLmh :Gþk yu vAe ;ulu vhtKu "k"tbtk:e Awxtu fhJtbtk ytÔgtu. mthJth ct’ ypjl mtòu vK :gtu vhkðþ rcju ;ulu Vhe ytJftgtuo ln´.

rcj duxTmle mV¤;tbtk ;ultu yt MJt:eo MJCtJ fthKÇË; nNu. vhkðþ yu Jt; vK yuxje s mtae fu rcj ;uLþk ’huf ftb rl»Xt ylu Fk;:e rlCtJu Au. btR¢tumtuVTxlt MxtV vK fcqju Au fu ftbbtk ytJe "dN "htJlth fhtuzvr; btrjf Ctøgu s òuJt b¤u. fBÃGþxh «tud{tble vuae’e dK;hebtk hågtu vågtu hnu ðgthu rcj FtJt-veJtLþk vK ÇËje òg Au. ftd¤le jtkce vèe vh yu øþKtfth-Ctdtfth fh;tu ;ule ÏþhNe vh:e W;he leau VTjtuh vh ytztu vze ftb fgto fhu Au! yt he;u d¤u ytJelu ftb fh;tu rcj duxTm :tfe òg ðgthu ;ult vmolj fBÃGþxh vh s btÚþk Zt¤elu ³D Fukae ftZu Au. ;ulu yt he;u yr;Ng ftbZtu clujtu òuR rcjlt Jfej rv;tyu yufJth xftuh fhuje fu ‘btht ’efhtlu ftuR mthe Atufhe Ntu"e ytvtu su:e yultu ytprVm btxultu «ub ytuAtu :tg.' rv;tle Jt; btle dgtu ntug ;ub yuf r’Jm rcj duxTm «ubbtk vzâtu vK Fhtu!

m’tg ftbbtk ÔgM; hnu;t rcj duxTmlu «ubbtk vzJtle Vqhm’ b¤e ;ulu g jtuftu fw’h;ltu frh~bt dKu Au. rcj duxTmle btR¢tumtuVTx fkvlebtk s «tuz¾Nl bulush ;hefu ltufhe fh;e ’uFtJze, MþNej ylu Mbtxo fLgt burjLzt £uka mt:u ;ulu «ub :gtu ylu vAe ;uytu vhKe dgt. ntj rcj duxTmlu btºt yuf mk;tl Au. ’m J»tole yt ÃþºteLþk ltb surlVh fu:hel Au. ftuRvK «ubt¤ rv;tle sub rcj ;ule ’efhe surlVhlu yln’ atnu Au. ;ulu m’tg yu zh m;tJ;tu hnu Au fu ftuR «r;Mv"eo R»gtoltu btgtuo ;ule ’efheLþk yvnhK fhe sNu ;tu! òufu vðle burjLzt yuf yt’No vðle ylu yt’No ø\rnKe ;hefu Dhmkmth ajtJe hne Au. yt "borl»X GþJ;e ’h hrJJthu fu:rjf aaobtk òg Au. vhkðþ rcj duxTm aaobtk sÔþk s òuRyu ;ub btl;tu l:e.

ytFtu r’Jm ftbbtk ÏËc ÔgM; hnu;tk rcju ;ule vðlelu jøl ÃËJuo s fuxjef Jt; MvÐ fne ’e"e n;e fu yu htus ht;u Dhu ytJNu s yuÔþk btle juÔþk ln´. ÏËc ftb nNu, btuze ht; Mþ"e ÔgM; nNu ;tu yu ytprVmbtk s MËR sNu. ceS Nh; ;uKu yu fhe n;e fu cth brnlu yufJth yuf ytÏþk mÃ;tn yu ;ult yk;hkd rbºttu mt:u rJ;tJNu.

vðle burjLzt mt:u rcj duxTmu yu Jt; vK MvÐ fhe je"e Au fu ‘nwk dbu ;uxÕþk fbtW vhkðþ btht yJmtl ct’ bthe mkvr•tbtk:e ;lu ylu ’efhe surlVhlu yuf-yuf fhtuz ztpjh s b¤Nu. ctfele mkvr•t "bto’t x[Mxtubtk ytve ’uJtNu.

rcj duxTm ntj yJts ytu¤Felu btirFf yt’uN Bþsc fBÃGþxh J;uo yuJt mtuVTxJuh rJfmtJe hÌttu Au. CrJ»gbtk yu ytJe ;tu ceS yluf Ntu"Ftu¤ fh;tu hnuNu yuxju fBÃGþxh ûtuºtu ;tu ;ultu nt: ftgb ³atu s hnuJtltu.

;tsu;hbtk s ;uKu nrhV fkvle ypvj ftuBÃGþxhlt ¢tkr;fthe «tuz¾x ytEvtuz mtbu yuf yuÔþk rzJtEÍ còhbtk BËfJt rJatGþO Au fu su BGþrÍf Ãjugh ylu rJrzgtu Ãjugh cuWle dhs mthu. ytEvtuz fh;tk vK vtu;tlt «tuz¾xlu arZgtðþk cltJJt rcj duxTm ;ubtk Jtghjum ELxhlux fpvurcjexele ûtb;t WbuhJtltu Au. ytb yuf Ítxfu vtu;tle btE¢tumtuVTx fkvle nrhV ypvj ftuBÃGþxhlu vAtze ’u ;uJe ÃËhuÃËhe ;igthe rcj duxTmu fhe Au.

yt J»tuo btR¢tumtuVTxlt rhmao yuLz zuJjvbuLx csuxbtk rcj duxTmu Y>. 70000 fhtuz Vt¤Ôgt Au. yt hfb Cth;lt mkÃËKo mtuVTxJuh W¼tud fh;t mJt dKe Jæþ :R. yultu b;jc yu :gtu fu rcj duxTm "thu ;tu yuf s Ítxfu Cth;ltu mbd{ mtuVTxJuh W¼tud fcsu fhe Nfu ylu A;tkg ;ult vuxLþk vtKeg l ntju! ceò A ycs ztpjh ;tu duxTm mtnucu ytvr•tft¤btk JtvhJt btxu catJe htÏgt Au. rJath fhtu fu su btKm ytd¤-vtA¤le J;obtl-CrJ»gle ytxje c"e aeJx htF;tu ntug yu fuxjtu r’Do÷rÐJt¤tu fnuJtg!

Top