"h;eltu "cfth

’tuZmtu J»to ÃËJuo ‘yb’tJt’ltu Rr;ntm¥ jFlth - bdljtj JF;ak’ NuX

yb’tJt’lt ytCbtk:e :eS dgujt rNrNhle ht;lt yk"fthltk atumjtk «Ct;lt vdju ved¤e dgtk n;tk. fkfwle jtuçg suJe fwbtrhftlt fhtkøþje suJe ;usle xNhtu WdbKt ytCbtk Vhe hne n;e.

ßgtu;u ͤwkct ;us ckct

yt¼g ykct Emhe

N¾; Wvtmflt d¤tbtk:e yuJtu lt’ WXe WXelu lClu Che hÌttu n;tu.

yuJu JF;u ldhNuXle nJujebtk yuf vu¥j Ju¥je ykd{uS Nt¤t QDze. mtfhlt vzt JnukatKt. ldh ©u»Xeytu ylu ykd{us ybj’thtuyu yJmhlu ytJftgtuo. yu r’Jm n;tu RMþlt yZthmtu Auk;tjemlt òLGþythele vnuje ;theFltu.

yt Nt¤tlt «:b ntukrNgth rJ¼t:eo ;u bdljtj JF;ak’ NuX.

btY rJNt sil JrKf ¿ttr;lt NuX LþFlt Ftl’tl fwxwkcbtk ltdS ÇË"hle vtu¤btk ytJuje nJujebtk «:b ytkF Ftuje. rv;t JF;ak’ WVuo DujtCtE vtltak’le òntusjtje xtuztle ytkx ylu ytcY yÔJj lkchlt n;tk.

ldhNuXle nJujebtk:e Nt¤t C÷ vtmu ytJe. yt Nt¤tlt mkatjf ytE.me.yum. (ntjle rzd{e-ytE.yu.yum.)rb. yuj.hez øþsht;e NeFJ;t. ;ubKu bdljtjlu W•tb rJ¼t:eo ;hefu BËjÔgt. ykd{uS Ct»ttlt ©u»X rJ¼t:eole dKltbtk B˾ât.

mhfthe ykd{uS Nt¤tle AuÕje vheûtt ;u sbtltbtk BþkcRbtk juJt;e. ;u vheûtt burx[flt ltbu ytu¤Ft;e.

BþkcR-yb’tJt’ Jåau ftuE JtnlÔgJnthle mdJz lntu;e. BþkcR sJt btxu dtzt ylu ntuzftltu fXKtE Cgtuo «Jtm fhe BþkcR ÃËde vheûtt ytve. burx[fle yu «:b vheûtt n;e. ;ubtk yb’tJt’lt yuf bdljtj ylu yuf yLg yub cu rJ¼t:eo vtm :gt.

vAe ;tu yb’tJt’btk rJ¼t:eoytule mkÏgt J"e yuxju mntgf rNûtfle søgt WCe fhe ;ultu btrmf vdth Yrvgt vatm l¬e fgtuo. ;u søgt vh bdljtjle rlb½Ëf fhe.

bdljtju ;t. 3 òLGþythe 1849lt htus mntgf rNûtfle sJtc’the mkCt¤e ;u ;t. 28 Vuçþ{ythe 1851 Mþ"e Nt¤tbtk muJt ytve. ;u ’hBgtl ;uytu øþsht; Jlto¾âwjh mtumtgxe (ntjle rJ¼tmCt)btk vK ftgoh; hnu;t. 1850btk ‘ntu¤e¥ vh rlck" jÏgtu ;u mtumtgxeyu ÃþÂM;ft Yvu «dx fgtuo.

;u s J»tobtk ;ubKu ‘yb’tJt’ltu Rr;ntm¥ jÏgtu. ;u J»toLþk mtumtgxeLþk Yrvgt vatmLþk vtrh;tur»tf ;ublu ytvJtbtk ytÔGþk.

yuf dCo©ebk; lcehtle fjb vh fer;of¤N aZJt btkzât. ;ublt yluf rJ»tgtu vh juFtu ‘çþÂæ"«ftN¥btk AvtJt jtøgt. DKt xqkft mbgbtk ;ubLþk ltb msof ;hefu MþJtm VujtJe hÌtwk.

E.m.1851lt J»tobtk lufltb’th mFtJ;u cnt’wh nhfwkJh NuXtKeyu ftrXgtJtzlt WCt «Jtm btxu mkD ftZJtLþk ytgtusl fGþO ;ubtk bdljtjlu vK mt:u htFJtltu ’qhk’uNeCgtuo rlKog fgtuo !

W¾; gtºtt yu ;t. 27 rzmuBch 1851lt htus yb’tJt’:e «M:tl fGþO.

bdljtjlu gtºttltu rJd;ÃËKo ynuJtj jFJtLþk ;ubs mkDle yLg ftbdehe vK mtukvJtbtk ytJuje ;u fwN¤;tÃËJof vth vtze vtu;tle JneJxe ftcurjg; ÃþhJth fhe c;tJuje.

R.m. 1857btk yb’tJt’ BGþrlrmvtrjxeyu mu¢uxhe ;hefu ;ublu åËkxât. brnlu 125 Yrvgt vdth ytvJtLþk XhtÔGþk.

;u vAe ;uytu xu¾m fjufxh ;hefu rlbtgt. vtka J»to Mþ"e rl»XtÃËJof ftgofhe vtu;tle «r;»Xt «M:trv; fhe.

yb’tJt’btk "e ctuBcu cukfle NtFt FtujJtbtk ytJe. ;t. 10 btao 1862lt htus yb’tJt’ Bgwbt:e htSltBþk ytve cukfbtk òuztgt ðgtk ;ubKu vtu;tle ytdJe ftgo’ût;t ylu «btrK¾;tltu yuJtu ;tu «CtJ vtzâtu fu cukflt ctuzo ytuV zehufxhtuyu 9 swjtE 1962lt htus Ftm XhtJ fhe ;ubltu vdth Y. 250 ytvJtLþk l¬e fGþO. yb’tJt’btk " htugj cukfle M:tvlt :E. yt cukflt yusLx ;hefu Yrvgt 500/-lt vdth:e rlb½Ëf :R ðgthu Yrvgt vtkamtultu vdth bu¤JJt btxu ;uytu «:b øþsht;e n;t. ;ubKu ;u v’ cu J»to Mþ"e NtKvK:e NtuCtÔGþk nðþk.

øþsht;e Ct»tt vh yÇË;ÃËJo «ÇþðJ vtblth bdljtj JF;ak’ NuX vtmu øþsht;e NeFJt yt ytE.me.yum. ytJ;t.

yb’tJt’btk yuf yCtJ n;tu ;u ftujusltu. ftujus M:tvJt btxu njaj :R ;uLþk Ckztu¤ WÇþk fhJt bdljtju WjxCuh ftbdehe còJe ;u btxu ;ublu Y. 200/-le hfb ytvJtbtk ytJe. ;u hfb ;ubKu l htF;tk ftujuslt Ckztu¤btk sbt fhtJe rNûtK «ðgultu «ub «’rNo; fgtuo, sule ltuk" ;u JF;lt ykd{us fjufxhu ;t. 8 ytudÐ 1861lt vºt:e je"e.

yu mbgbtk yb’tJt’btk muNLm ftuxo atj;e ;ubtk Vtus’the Bþf’btytubtk yumumhle rlGþr¾; fhJtbtk ytJ;e. ;ubtk yJthlJth ;ublu rlGþ¾; fhJtbtk ytJ;t.

ytb bdlCtE nh ftuE søgt btxu ;ublu vmk’ fhe ftgo mtukvJtbtk ytJðþk ;ubtk ;uble atufmtE, måatE ylu NtKvK ;ublu NtuCt yvtJ;t n;tk.

ytJt Wb’t Ôg¾;ðJ "htJ;t, WßsJ¤ fthrf’eo îtht fer;oJk; :gujt, mtrnðg ylu mßsl;tle MþJtm VujtJlth bdljtj JF;ak’ jurF; ‘yb’tJt’ltu Rr;ntm¥Lþk Ãþl& Bþ÷K fhJtLþk øþsht; rJ¼tmCtlt mkatjftuyu rJatGþO, vK «§ ytÔgtu «ftNl Faoltu !

yts:e ºtK ’tgft ÃËJuoltu yu mbg. òK :R ‘øþsht; mbtath¥lt ;kºte Ntkr;jtj Ntnlu fu rJ¼tmCt ‘yb’tJt’ltu Rr;ntm, ‘ÃþM;fLþk Ãþl& Bþ÷K fhJt XhtJ fgtuo Au.¥

;u JF;u Ntkr;jtj Ntnltu «c¤ ÃþÁ»tt:eo vrh©be «CtJe vºtfth ;hefultu «;tv «J;o;tu n;tu. «ftNlle vhF ;uble ytdJe MËÍçËs n;e. yt «ftNl :Ôþk s òuRyu yuJt ÷Z mkfÕv mt:u ;ubKu rJ¼tmCtlu fÌtwk, «ftNlltu ;btb Fao nwk CtudJe jEN. yu mt:u MËal vK fGþO fu ;MJehtu BËfe Nftg ;tu W•tb.

rJ¼tmCtle BËkÍJK bxe ;MJehtu btxu juVTxlLx floj c¤Jk; Cèlu rJlk;e :E ;ubKu ;MJehtu ytve lu R.m. 1977lt J»tobtk yt ÃþM;fLþk Ãþl& «ftNl :Gþk. Vhe yb’tJt’ltu yt"thÇË; Rr;ntm s¤Jtgtu.

rJd;

©e bdljtj JF;ak’ltu sLb R.m. 1830lt J»tobtk :gtu n;tu. ;ubLþk jøl R.m. 1849btk :Gþk nðþk. ;ublt "bovðleLþk ltb h;lcnul nðþk. ;uLþk rvgh Wb;t-;tÕþftu Fuht¤w nðþk. ©e bdlCtELþk rl"l 11 btao 1868lt htus :Gþk. btºt 38 J»tolt ytGþ»gbtk ;ubKu yluf rJ" ûtuºtu MþJtm- mCh muJtytu ytve n;e.