y:ofthKle ythvth

ltlt htuftKfthtuLþk btuxw mkJ"ol "tb & BGþåGþyj Vkztu

’uNlt yti¼turdf ylu ytr:of rJftmltu yt"th ’uNlt BËzehtuftK ylu BËzemsollt «btK Wvh Au. BËzecòh fu Nuhcòh htuftKfthtule ca;tulu dr;Nej fhJtLþk ylu W¼tudfthtu ;:t "k"t:eoytulu BËze «tÂÃ;Lþk ©u»X btægb Au. vhkðþ btuxt Ctdlt htuftKfthtu Nuhcòhle ytkxeÎËkxeytu ylu ;ule ÔgJntrhf «r¢gt:e yòK ntug Au. yt:e ;u Nuhcòhlt ÔgJnthtu:e ’qh hnuJtLþk vmk’ fhu Au vhkðþ yt «fthlt JjKtu Nuhcòhlt rJftmbtk yJhtu"f Au. ltlt htuftKfthtu vK Nuhcòhle dr;rJr"ytule ftuE vK òKfthe l ntuJt A;tk Nuhcòhlt ÔgJnthtubtk mnCtde clu ;u btxu BGþåGþyj Vkz ÔgJM:t Au. BGþåGþyj Vkz ÔgJM:tbtk htuftKfthtult ltKtk ©u»X J¤;h’tge Nuhtubtk htufelu J"thu J¤;h htuftKfthtulu b¤u ;uJt «gtmtu :tg Au. BGþåGþyj Vkz htuftKfthtult x[Mxe/ hFuJt¤ ;hefu ftb fhu Au. Cth;btk BGþåGþyj Vkz htuftK W¼tudltu DKt btuxt «btKbtk rJftm- rJM;th :E hÌttu Au.

BGþåGþyj Vkz yuf BËzehtuftK x[Mx Au. Cth;btk BËzehtuftK x[Mxltu ythkC Auf 1869:e :guj, 1933btk «ubak’ htgak’ RLzMx[egj x[Mx M:tvJtbtk ytJuj. 1936btk xtxt îtht RLJuMxbuLx ftuvtuohuNl ytuV RÂLzgtle M:tvlt :guj.Cth; mhfthu 1931btk BGþåGþyj Vkz M:tvJt btxult btdo’Nof "tuhKtu hsq fhuj ytvKu BGþåGþyj Vkzlu yuf W¼tud ;hefu òKeyu Aeyu. BGþåGþyj Vkzltu yuf W¼tudlt MJYvbtk «thkC 1963btk ßgthu Gþrlx x[Mx ytpV RÂLzgtle M:tvlt :E ðgth:e :E n;e. Gþrlx x[Mxu ;ule rJrJ" gtusltfeg «fÕvtu îtht Cth;lt BËzehtuftK sd;btk yd{eb M:tl bu¤JuÕþk.

1987btk ht»x[egf]; cukftu ylu ònuh ûtuºtle Jebt fkvleytulu BGþåGþyj Vkz W¼tudbtk «JuNJtle Aqx ytvJtbtk ytJe. 1993btk Ftlde ûtuºt ylu ytk;hht»x[eg yufbtulu yt ûtuºtbtkk ftb fhJtle Aqx ytvJtbtk ytJe. yt:e yt W¼tudltu DKtu btuxtu rJftm ylu rJM;th :gtu Au.

muce (BGþåGþyj Vkz) rlgkºtK "thtu, 1996 îtht yt ûtuºtLþk mkatjl :tg Au yt btxu yt ftg’tbtk Mþ"thtytu vK fhJtbtk ytÔgt Au. yt W¼tudle ftbdehebtk:e yumtumeyuNl ytuV BGþåGþyj Vkzm Rl RÂLzgt rlgkºtf ;hefule ÇËrbft CsJu Au. yt btxu muce vK DKe s bn•Jle ftbdehe fhu Au. yt mk’Cobtk yurNgl zuJjvbuLx cuLflt 2004lt ynuJtjbtk sKtJJtbtk ytÔGþk Au fu, yLg DKtk s rJfm;t còhtule sub Cth;eg BGþåGþyj Vkz còhu ymhfthf he;u ftbdehe fhe Au. yLg còhtu vnujtk yt ûtuºtbtk ftLËle rlgkºtK bt¤Ïþk hae Nftguj Au.

BGþåGþyj Vkz îtht htuftKfthtult ltKtk bn•Jlt J¤;h’tge Nuhtubtk htufJtbtk yttJu Au. ytlt îtht htuftKlt òuFblu DxtzJtbtk ytJu Au. ltlt ylu rlBl bægbJdolt htuftKfthtu vK BGþåGþyj Vkzlt btægb:e vhtuût he;u Nuhcòhbtk Ctd jElu ytuAt òuFbu J"thu fbtKe fhe Nfu Au. ltlt htuftKfthtu ltle hfbLþk htuftK vK fhe Nfu Au.

BGþåGþyj Vkz yu mtBËrnf htuftK gtusltLþk yuf ©u»X btægb Au. NuhntuÕzh y:Jt Gþrlx ntuÕzh ;ult d{tnftu Au BGþåGþyj Vkzlt bulushu NuhntuÕzhlt yusLx ;hefu ftb fhJtLþk ntug Au ;u ;ultu x[Mxe Au, ’jtj l:e cLlu Jåau yt ykdult fhthtu :gt ntug Au. BGþåGþyj Vkz ÔJM:tbtk yub btlJtbtk ytJu Au fu, Gþrlx ntuÕzhlu Nuhtubtk htuftK fhJt btxu mbg l:e ylu yt btxule sYhe òKfthe ylu fwN¤;t vK l:e. ;u:e Gþrlx ntuÕzh J;e BGþåGþyj Vkz yt ftbdehe fhu Au.

BGþåGþyj Vkzbtk cu «fthle btjefe ntug Au. «:b «fthbtk NuhntuÕzmo yu jtCf;to btrjftu Au. ßgthu ceò «fthbtk x[Mxeytu BGþåGþyj Vkzle yMfgtb;tult ltuk"tgujt btrjftu Au. ßgthu Vkzlt jtCtu NuhntuÕzmolu b¤u Au.

Cth;btk BGþåGþyj Vkz ÔgJM:t yburhft ylu rc{xllt BGþåGþyj Vkzlt btuzuÕmLþk mkrb©K Au. BGþåGþyj Vkzbtk x[Mxe ÔgJM:tlu fthKu ytvKu rc{xllt btuzujbtk:e je"e Au. x[Mxe fkvlelt btuzuj «btKu Cth;btk btuxt Ctdlt BGþåGþyj Vkztult ÔgJnthtu :tg Au. x[Mxeytule sJtc’the BGþåGþyj Vkzlt ztghu¾xmo WXtJu Au. Cth;btk BGþåGþyj Vkzlt x[Mxeytule DKe s sJtc’the Au. mt:u mt:u ztghu¾xmo vK bn•Jle ftbdehe fhu Au.

Cth;eg BGþåGþyj Vkz rlgbtu «btKu yumux bulusbuLx fkvlebtk «tgtusfLþk ytuAtbtk ytuAwk 40 xft NuhntuÕz´d ntuÔþk òuEyu. ;ult îtht s x[Mxeytule rlb½þkf :tg Au.

;tsu;hbtk muce îtht yumtumeyuNl ytuV BGþåGþyj Vkz ytuV RÂLzgtlu BGþåGþyj Vkz W¼tud btxu ©u»X rlgbltu ’tFj fhJtbtk ytJu Au. BGþåGþyj Vkz yuzJtRÍhe frbxe rJrJ" rlgbltu ylu rlgbtu ykdu m•ttJt¤tytulu CjtbK fhu Au.BGþåGþyj Vkztubtk ßgthu htuftK J"e hÌtwk Au ðgthu yt yufbtuLþk mJo©u»X mkatjl btxult c"t s «gtmtu fhJt òuEyu. ytb :tg ;tu s yt Ckztu¤tubtk htuftK fhlthtytult rn;tule ò¤JKe fhe Nftg. yburhftbtk BGþåGþyj VkzTmlt MJ;kºt ztghu¾xmo îtht BGþåGþyj VkzTm ztghu¾xmo Vtuhble M:tvlt fhJtbtk ytJu Au ylu ;ult îtht BGþåGþyj VkzTmLþk ymhfthf mkatjl :tg ;u btxult «gtmtu :tg Au. yt Vtuhb îtht BGþåGþyj x[uzTmlt ztghu¾xmolu «rNûtK ylu ;tjeb ytvJtbtk ytJu Au. Cth;btk vK yt «fthlt Vtuhb M:tvelu ;ult îtht yt ûtuºtbtk ymhfthf mkatjl :tg ;u btxult «gtmtu :Jt òuEyu.

x[Mxe fkvlelt ctuzo ytuV ztghu¾xmobtk J"thu «btKbtk MJ;kºt ztghu¾xmole rlGþ¾; fhJe òuEyu. ;ult auhbul vK MJ;kºt ylu MJtg; ;ubs yt ûtuºtlt rl»Kt; ;:t yLþCJe ntuJt òuEyu. MJ;kºt ztghu¾xmobtk:e s ytuzex frbxe, htuftK frbxe, lturbluxed frbxe, Jduhu frbxeytu rlg; fhJe òuEyu. x[Mxeytulu vtu;tle ftbdehe fhJt btxu rl»Kt;tu ylu MJ;kºt MxtVle rlb½þkf fhJtle Aqx ytvJe òuEyu fu su:e ;u vtu;tlt BGþåGþyj Vkzbtk mthe ylu ymhfthf ftbdehe fhe Nfu.

Cth;btk ltlt htuftKfthtule mkÏgt DKe s btuxe Au ;uytulu BGþåGþyj Vkz ÔgJM:t ;hV Jt¤e Nftg ;ub Au vhkðþ yt btxu yt Vkztubtk ©u»X•tb mkatjl ylu vth’Nof JneJx sYhe Au. yburhft, rc{xl ylu yLg Gþhtuvlt ’uNtubtk:e v’t:ovtX jElu ytvKu ytvKt Ckztu¤tult matjllu J"thu ymhfthf cltJÔþk òuEyu. ’uNlt BGþåGþyj Vkztuyu ;ubtk htuftK fhlthtytult x[Mxe ;hefu ©u»X•tb ftbdehe fhJe òuEyu. mkCrJ; htuftKfthtulu yt ÔgJM:t ylu ;ubtk:e :lth jtCtuLþk «rNûtK vK ytvJtle sYh Au. muce, BGþåGþyj VkztuLþk yumtumeyuNl ylu ;ule mjtnfth mrbr;yu yt ÔgJM:tlu rlgkrºt;, ÔgJÂM:; ylu rlgrb; fhJtle sJtc’the vK WXtJJe vzNu.