øþsht;lt DzJigt

yb’tJt’lt hûtf ldhNuX ÏþNtjak’ jûbeak’

1725btk bhtXtytult yt¢bKbtk:e yb’tJt’lu Wdthlth ldhNuX ÏþNtjak’ jûbeak’u (1672-1748) n;t. bhtXtytu yt mB\æ" ldhlu ÕËkxJt ytÔgt n;t. vK ;uytu suJt Ctdtu¤ Mþ"e "me ytÔgt fu ;h; ÏþNtjak’u ;uble mt:u bkºtKtytu NY fhe ylu vtu;tle dtkXlt jtFtu Yrvgt ytvelu ÏþN fgto. ;ubKu yb’tJt’lu btuxe ytV;btk:e WdtGþO. ÏþNtjak’ MþrJÏgt; ldhNuX Ntkr;’tm ÍJuhelt vtiºt n;t. MJgkMVwrh; «uhKt:e ÏþNtjak’u su W’th;t:e yb’tJt’lu catÔGþk ;ultu òuxtu Rr;ntmbtk Ntu"Jtu Bþ~fuj Au. yt «mkdle ÃËJoÇËrbft leau Bþsc Au.

1707btk ytihkdÍucLþk B\ðGþ :gt ct’ BþDj mtb{tßgLþk Ízv:e rJDxl :Gþk. atubuh yhtsf;t VujtR ylu ;ultu jtC juJt M:trlf ylu «t’urNf Ntmftu ;ubs j~fhe mtnrmftuyu Mv"to NY fhe. ;ule mt:u «òyu vK ;uLþk ymje ftiJ; øþbtÔGþk. ytihkdÍuclt B\ðGþlt btºt A s J»tobtk, 1713btk yb’tJt’lt «r;»X; ÍJuheJtzbtk rnk’w ylu Bþmjbtltu Jåau ntu¤elu «mkdu nwÕjz :Gþk. yuf Bþmjbtl Wvh øþjtjltu hkd Wzgtu. ;uKu BþÕjtytu ylu jtuftulu Cudt fgto. òbt bMS’ltu Wvgtud W~fuhtxCgto Ct»tKtu fhJtbtk :gtu. cm, ftube ’kdj NY :R dGþk ! ‘‘Juvthhtusdth Atu lu òg Ftztbtk !¥¥ vK FYk LþfNtl ;tu dhec rnk’w ylu Bþmjbtltulu :Gþk. ðgth ct’ cfhe R’lu vJuo dtg ylu cfhele fwhctle rlrb•tu 1716btk Vhe:e ftube nwÕjz Vtxe leféGþk. ytsu vK ytJt ftube ’tJtl¤tult Ctud htsfthKeytu ylu Juvtheytu ln´, vK btkz htuxjt Cudt :;t fthedhtu ylu bsqhtu s clu Au. yt cklu «mkdtu ;ule mtce;eYv Au.

ytJt mkòudtubtk bhtXtytult yt¢bKtu NY :gt. vtu;tlu mtat rnk’w fnuJztJ;t vuµtytu mtilu ÕËkx;t. ;ublt òuhsqjbtu:e Juvtheytu ylu mtbtLg «òsltu yuJt ;tu ºttrnbtbT :gt fu leaule vkrf; jtufSCu aze dR.

‘ntj;t ’kzu, atj;t ’kzu, ’kzu mtht r’l,

At;e Wvh vð:h BËfe vimtu ju;t Ael.¥

yb’tJt’lu ÕËkxJt 1725btk bhtXtytu Ctdtu¤ Mþ"e vntukae dgt. jtuftu ßgthu æþ{s;t n;t ðgthu mbgMËaf;t Jtvhelu ldhNuX ÏþNtjak’u ;ublu yZe jtF Yrvgt ‘Bþrf; ’kz¥ ;hefu dKe ytÃgt. ldh cae dGþk. vK ÏþNtjak’le yt ònuh muJtle f’hYvu yb’tJt’lt 53 sil, rnk’w ylu Bþmjbtl Juvtheytuyu ;ublt bntsltu îtht ÏþNtjak’lu yuf ’M;tJus jFe ytÃgtu. lJtRle Jt; yu Au fu ;ubtk ykd{us, za ylu £uLa Juvtheytult ltbtu vK Au. 8 ytufxtuch 1725lt htus ;u mbgle øþsht;e Ct»ttbtk Dztgujtu yt ’M;tJus yðgk; bn•Jltu Au fthK fu ;ult îtht yu Vrj; :tg Au fu òu c"e s ftubtult Juvtheytu ylu bntsltu Jåau mkv ntug ;tu ;uytu swÕbe mhfthtu mtbu x¬h Íeje Nfu Au. J¤e yu Jt; vK Vrj; :tg Au fu òu Jd’th rnk’w, sil ylu BþMjeb Juvtheytu ylu bntsltu FhuFh "thu ;tu ftube rnkmtlu Wd;e s ztbe Nfu Au. ‘ble vtJh¥ btuxe aes Au. htsfthKeytu, "btO" rnk’w ylu Bþmjbtltu ;ubs «òsltu Wvh bntslYve mkdXe; lir;f c¤ yuf bn•Jlt ‘«uNh øË{v¥ ;hefu ftb fhe Nfu Au. Wvhtuf; ’M;tJusbtk mne fhlth vk’h ;tu Bþmjbtl Juvtheytu Au. yt mbsJt suÔþk Au.

ÏþNtjak’u vtu;tle dtkXlt vimt Faeolu yb’tJt’lu ‘dlebtu¥le ÕËkxbtk:e catÔGþk. dleb yuxju ÕËkxtht. ’M;tJus Bþsc & ‘‘yb’tJt’lt ldhNuX ylu bntsltult Jzej ÏþNtjak’ NuXu vtu;tle ;eòuhebtk:e ltKtk ytvelu dlebtule ÕËkxbtk:e yt ldhlu catÔGþk Au. ;ule f’hYvu ybu mbM; bntsltu htSÏþNe:e jFtK fhe ytveyu Aeyu fu Nnuhbtk ytJ;t ylu s;t btjmtbtlle su (ytufx[tug) ytJf :tg ;ubtk 100 Yrvgu ath ytltltu rnMmtu ÏþNtjak’ ylu ;ublt JkNòulu bégt fhu.¥

vhkðþ jtkaegwk htßg ;kºt ;tu atÕþ s hÌtwk. ni’hfwjeFtl ntug fu mhçþjk’ Ftl, bnthtò yCgrmkn ntug fu yLþvrmkn Ckzthe, yt jtkaegt, cuXtFtW ylu Jtat¤ htsfthKeytu «òlu Vtuje Ft;t n;t. ‘sule jtXe ;ule Cukm¥lt Jt;tJhKbtk «ò ymjtb; n;e. ‘beht;u ynb’e¥btk (1761) ;ule rJd;tu ytve Au. vK frJ Ntb¤ Cèu 1725btk haujtu ‘YM;bltu mjtuftu¥ ;tu y’TÇË; Au. ;uytu yt «mkdlt mtûte ;tu n;t s vK ;ule mt:u mt:u ;uytu yuf bntl v¼Jt;tofth vK n;t. ;uble yt f]r;btk:e jtkaegt hts;kºt ylu ldhNuX ÏþNtjak’ ykdule rJd;tu SJk; he;u ;he ytJu Au. yðgk; hm«’ yir;ntrmf ylu mbtsNtMºteg f]r; Au.

1725btk ÏþNtjak’u yb’tJt’lu catÔGþk. vK hts;kºtLþk ‘btuhj VtRch¥ s yuJe y"b ÂM:r;btk vntukåGþk fu øþsht;lt Mþcu’th mhçþjk’Ftlu 1730btk ÏþNtjak’lu fu’btk ÃËgto. ;ublt ftlbtk VqkfGþk & ‘‘òu sujbtk:e Bþrf; òuR;e ntug ;tu Y. 60,000le FkzKe Che ’tu.¥ jtathe:e ldhNuXu yt hfb mhçþjk’lu ahKu"he. c¤sche:e FkzKe Chelu ;uytu ‘ytÍt’¥ :gt.

ldhNuX btxu yt vrhÂM:r; ShJJe ymÌt n;e. ;u:e ;uytu yb’tJt’ ylu øþsht;lt jtkaegt ylu sqÕbe ;kºt mtbu Vrhgt’ fhJt r’Õne dgt. BþDj NnulNtn BþnBb’Ntnle m•tt Cju bgto’e; ntug. ytb A;tk «t’urNf htòytu ylu j~fhe Jzt ;ublt rJsgtulu Ntne Vhbtltu îtht rJr"cæ" fhJt BþDj ct’Ntntu vtmu s;t. ytJtk fthKtumh ÏþNtjak’ BþnBb’Ntnlu bégt ylu fÌtwk & ‘btht ’t’t Ntkr;’tm ÍJuheyu ;:t rv;t jûbeak’u htßg ylu «ò yub cklule muJt fhe Au ylu nwk ;bthe mbût Vrhgt’ jRlu ytÔgtu Awk.¥

yb’tJt’ ylu øþsht;le vrhÂM:r;:e ÏþNtjak’u ;ublu JtfuV fgto. ct’Ntn Wvh ;ule ymh :R. ;uKu mhçþjk’Ftllu v’C{Ð fhtÔgtu. yºtu gt’ hnu fu ydtW 1644btk Ntkr;’tm ÍJuheyu "btO" ytihkdÍuclu øþsht;lt dJlohv’u:e zembem fhtÔgtu n;tu. ;ultu y:o yu :gtu fu fÕþr»t; htsfeg vrhÂM:r;le Jåau vK jtufvhkvhtbtk:e vtkdhuje ldhNuX mkM:t xfe Nfe n;e. btºt ‘b;¥ bu¤JJt, ;tu htsfthKeytu vK jtuf- b; fu¤Ju Au. ctfelt btuxt btuxt lu;tytu fxtufxelu «mkdu s QkDbt:e òdu Au. vAe ;tu ÏËc ctuju Au.

ÏþNtjak’ jdCd cu J»to r’Õne hnelu 1732btk yb’tJt’ vtAt Vgto. rJ’tg Ju¤tyu BþnBb’Ntnu ;ublu ’hcth mbût btlCuh he;u JMºttu yultg; fgto ylu ònuhbtk Vhbtl ytÃGþk. Vhbtl Bþsc & ‘‘nwk BþDj NnulNtn BþnBb’Ntn dtÍe yt Vhbtl îtht ÏþNtjak’ jûbeak’le rJr"J;T rlb½þkf yb’tJt’lt ldhNuX ;hefu fhwk Awk. ;uytu ldhNuX ;hefu «òLþk fÕgtK fhu ylu ldhbtk Mþjun-Ntkr; ò¤JJtlt «gtmtu fhu.¥

vK ßgtk mbd{ htsfeg m•ttltu btntuj s FJtR dgtu ntug ðgtk ldhNuX vK ~þk fhe Nfu ?! ÏþNtjak’ltu yJts mtkC¤Jt ftuR vK ;igth nðþk ln´. WjxtLþk ‘atuh ftuxJtjlu ’kzu¥ yu ‘Lgtgu¥ hkdtuS ltblt bhtXtyu vimtle jtjau ;ublu 1743btk fu’btk ÃËgto.

ÏþNtjak’ ßgthu fu’btk:e Aqxgt ðgthu ;uble ÂM:r; vtkFtu Jdhlt vûte suJe n;e. 1748btk yt CølÓ’ge ldhNuX B\ðGþ vtBgtu. vK ÏþNtjak’ CtJe vuZeytu btxu rl&MJt:o muJtltu Jthmtu BËf;t dgt n;t. òu fu ;ublt mbglt yb’tJt’lt bntsltu vK ;uxjt s gNlu vtºt Au. ÏþNtjak’le mhFtbKebtk Juvtheytu ylu bntsltuLþk BËÕg ytuAwk ytkfe lt Nftg. «Mðþ; juF îtht mti:e njft ;tu "l ylu m•tt- ÇËÏgt, vK yðgk; Jtat¤ yuJt htsfthKeytu MvÐ he;u WChtR ytJu Au. htsfthKele sctl b" suJe beXe ntug Au. vK ;ult bltuhtßg ylu bltuÔgtvthlu nsw Mþ"e ftuR vK mbS NfGþk l:e. òu fu ;ublt Jdh ;tu SJl SJÔþk vK yN¾â Au.

dtk"e ylu mh’th vxuju Dzujt øþsht;le yt mti:e btuxe fhwK;t Au.