vrh»t’-N;tç’e
"btoL;h ÃËJuo ftL;

ftL;u 1898btk ylu 1900btk yub cu Jth "btoL;h fGþO nðþk. ;u ÃËJuo "bolt mk’Cobtk øþsht;btk fuÔþk Jt;tJhK nðþk yu rJNu cjJL;htgu 1942btk ‘CKfth ¥42¥btk ltukæGþk Au, ‘Nt¤tytubtk htus ve;t n;t lu rnL’wðJrJBþF;t ythkCbtk J";e atje ylu GþhtuveðJ:e yrCLl rF{M;e "bo ;hVu ybu ytf»ttogt... ybtht bkz¤btk:e yuf rF{M;e :gtu s... Bnthtk Jzejtulu g rak;t :guje. hFu Atufhtu Jxju! - ;u E.m. 1886 jde æþk"Jt;e hne lu vAe ntujJtE.¥ vAe yubKu 1951btk ‘CKfth ¥51¥lt ‘rJJhK¥btk ltukæGþk Au, ‘nwk vtu;u rF{M;e "bo «r; ytf»ttogujtu E.m. 1883 Ãnujtk:e, vK E. 1886:e Bnuk l¬e fhuÕþk fu rF{M;e ;tu l:e s :Ôþk.¥

ftL; 1884btk htsftuxbtk ftrXgtJtz (ytÕ£uz) ntEMfqjbtk:e burx[f :gt n;t. cjJL;htgu ltukæGþk Au ;ub 1883 ÃËJuo:e htsftuxle Nt¤tytubtk rnL’w "bo «ðgu rJBþF;t ylu rF{M;e "bo «ðgu yrCBþF;tLþk Jt;tJhK nðþk. yt s J»ttuobtk ftL; ylu cjJL;htg cLluyu yubtkle ÃËJtuo¾; yuf Nt¤tbtk yÇgtm fgtuo n;tu. cjJL;htgu ;tu 1883 ÃËJuo:e ;u 1886 jde rF{M;e "bo «ðgu yuÔþk ybtuD ytf»toK yLþCÔGþk nðþk fu ‘rF{M;e ;tu l:e s :Ôþk¥ yuJt ytJuN ylu yrCrlJuNÃËJoflt f];rlùg:e yu yt ytf»toKlu yr;¢be N¾ât n;t. ftL;u vK cjJL;htgle sub s yt mbgbtk rF{M;e "bo «ðgu yuÔþk s ybtuD ytf»toK yLþCÔGþk nNu. yt mbgbtk rnL’w "bo «ðgu rJBþF;tLþk Jt;tJhK fub nðþk? ;usMJe ylu mkJu’lNej rfNtuhtuyu rF{M;e "boLþk ybtuD ytf»toK fub yLþCÔGþk nðþk? «tael Gþdltu yt bntl ylu CÔg rnL’w "bo ¿ttr;Jt’, fboJt’, sz ylu YrZd{M; NtMºttu¾; r¢gtftkz, òr;Cu’, rjkdCu’, Wåa-yJa;t ¢b ytr’lu fthKu yult rl»«tK ylu rlseoJ MJYvu, rJYv ylu rJf]; MJYvu «dx :gtu n;tu. yu:e yt mbgbtk ;usMJe ylu mkJuuu’lNej rfNtuhtulu yule yvej l n;e. yubltbtk Ó’g, bl ylu ytðbtle ûtw"t ylu ð\»ttlu vtu»tJt-mk;tu»tJt btxu yLgºt ftuE «ubt¤ vhbuµh ylu Cu’CtJ hrn; "bole Ntu" n;e. yt mbgu yublu rF{M;e "bo MþjC n;tu. yuf s W’tnhK cm Au. yt mbgltu ¿ttr;Jt’ yu yt;kfJt’lt vgtogYv n;tu. yu yuxjtu mkfwra; ylu fqvbkzwf n;tu fu btºt rJ’uNgtºttlu fthKu s brnv;htb ylu btunl’tmlu «tgrù•t fhtÔGþk nðþk. ;tu ftL; rF{M;e :tg ;tu btºt «tgrù•t s l fhtJu vK SJJtLþk yN¾â :tg yuJtu yt;kf fhu ;tu yubtk ftuE ytùgo l:e.

ftL;u 1885 :e 1888 jde BþkcEbtk BþkcE GþrlJrmoxebtk yuÂÕVLMxl ftpjusbtk yÇgtm fgtuo n;tu ylu jtursf ylu btuhj rVjtumtuVelt rJ»tgbtk 1888btk ce.yu. :gt n;t. 16be m’ebtk Gþhtuvbtk Renaissance - Ãþlhwð:tlLþk yuf bntl ctirØf ytk’tujl :Gþk nðþk. BþkcE GþrlJrmoxe Ãþlhwð:tlle vhkvhtle mhs; n;e. Ãþlhwð:tllu vrhKtbu rJ¿ttlJt’e, JtM;JJt’e, "borlhvuût;tJt’e, rcl-mtk«’trgf;tJt’e, W’thb;Jt’e, mbtl;tJt’e, btlJ;tJt’e mkMf]r; yÂM;ðJbtk ytJe n;e. yt mkMf]r;btk BþkcE GþrlJrmoxelt rNûtKle ylu yÇgtm¢ble yt"thrNjt n;e. J¤e 19be m’ebtk Gþhtuvbtk £uLa ¢tkr;, ztrJolltu Wð¢tkr;Jt’, Ekøjukzbtk rbj ylu cuL:ble Jiatrhf ¢tkÂL;lu fthKu "bo ylu rJ¿ttlLþk æþ{JefhK :Gþk nðþk yulu vrhKtbu y¿tugJt’ltu brnbt :gtu n;tu. yu:e BþkcE GþrlJrmoxebtk y¿tugJt’e ykd{us yægtvftu ntug. ;usMJe mkJu’lNej GþJtl rJ¼t:eoytu vh yt ytægtvftultu MJtCtrJf s «CtJ ntug. yu:e 1883 :e 1890lt mbgbtk ftL; rnL’w l hÌtt, nsw rF{M;e l :gt, ltÂM;f vK l :gt, vK y¿tugJt’e :gt n;t.

1883 :e 1887 jdebtk ftL;u su 6 yvfJ ftÔgtu hågtk n;tk ;ubtk vhtuût ylu «åALl Yvu ;:t 1887 :e 1900 jdebtk su 6 vrhvfJ ftÔgtu hågtk n;tk ;ubtk «ðgût ylu «dxYvu yubltu yîi;Jt’ ylu yubLþk btrbof ylu btirjf SJl’Nol Ôg¾; :Gþk Au. ‘B\dð\»Kt¥btk ‘ºtt;t òu ntug¥, ‘l:e Eµh ’w&Feltu¥- y"ovk¾;ytubtk ylu ‘’emu Au ¢qh;t fuJe f;tole fhKe bn´¥ - vk¾;btk yubKu Eµhltu MJefth ;tu fgtuo Au vK yu Eµhle haltbtk, ÔgJM:tbtk ’w&F Au, ¢qh;t Au, ’gt l:e, Lgtg l:e yuJtu Eµhlt ºtt;tMJYvltu yMJefth vK fgtuo Au. ‘yr;¿ttl¥, ‘Jmk;rJsg¥, ‘a¢Jtf rbÚþl¥, ‘hbt¥ ylu ‘’uJgtle¥btk ltgf ylu ltrgftlu Mlun ylu jølMlunbtk MþFltu lrn, ’w&Fltu yLþCJ :tg Au. mn’uJltu rJMB\r;btk, vtkzwltu B\ðGþbtk, a¢JtfGþdjltu ytðbnðgtbtk yk; ytJu Au. hbtlu yule gtiJltu•th Jglu fthKu yult vr;btk Mlunle yvÔ\rØ Au yu:e jølMlunbtk ylu ’uJgtlelu yult mFt ¾abtk MvNole yrlåAt Au yu:e Mlunbtk ’w&Fltu yLþCJ :tg Au. SJllt yLg mti yLþCJtubtk MþF l vK ntug, f’ta ’w&F s ntug, vK Mlunlt, jølMlun (subtk rJµ«uble yt"thrNjt Au ;u Mlun)lt yLþCJbtk ;tu MþF ntug lu? yubtk vK ’w&F s ntug? yt bLþ»gle, bLþ»gSJlle fÁK J¢;t Au. yt Eµhle haltbtk, ÔgJM:tbtk rJ»tb;t Au, rJraºt;t Au. yubtk Eµhle l f¤e Nftg yuJe ftuE yf¤ dr; Au. yu:e Eµh yuf hnMg Au, yuf «§t:o Au. 1890btk ftL;u yuf vºtbtk yublt rbºtlu jÏGþk nðþk, ‘nwk Lgtge fu ’gt¤w ftuE yr"»Xt;t Au yub btl;tu s l:e. «Kgbtk s MþF nwk mbswk Awk ylu ;u yt sd;btk MþF fh;tk ’w&Fe J"thu fhu Au.¥ ‘a¢JtfrbÚþl¥btk ‘yt yiµguo «KgMþFle, ntg! ytNt s fuJe!¥ - yt «§btk ftL;lt y¿tugJt’le, ftL;lt SJl’Nolle vhtft»Xt Au. ftL;ltu yt rî"t«§ Au.

1890 :e 1897 jde ftL;lt SJlbtk yt rî"t«§lt W•thle Ntu" n;e, Mlun=mðg=Eµh yuJt mbefhKle Ntu" yuxju fu Mlun ykdult mðgle Ntu", Eµh ykdult mðgle Ntu", MlunMJYv Eµhle Ntu" n;e. yt mbg ftL;lt SJlbtk bnt BËkÍJKltu, bnt b:tbKltu, bnt bltubk:lltu mbg n;tu. 1890 vAe yubKu Eµh rJNultk vhtLþCJltk vhjûte ftÔgtu lrn vK víe, mk;tltu ylu ytðbeg rbºttu ;:t ytk;hSJllt ykd; yLþCJtu rJNultk MJtLþCJltk ytðbjûte ftÔgtu hågtk n;tk. 1891btk víe lbo’t - ‘ltle¥Lþk yJmtl :Gþk vAe ;h; ;tu yÕv mbg btxu mkLgtm ylu ytðbnðgtltu rJath yublt ra•tbtk abfe dgtu n;tu. vK yt mJuo Dxltytu:e ;tu yubLþk Ntu" ykduLþk bltubk:l Jæþ Wd{ ylu ;eJ{ :Gþk nðþk. yt mbgbtk yubKu sd;mtrnðg ylu yluf "btuo - ctiØ, BþÂMjb, rF{M;e, MËVe ytr’Lþk ylu "bod{k:tuLþk dnldCeh Jtal-bll-raL;l fGþO nðþk. 1890btk yublu :eytumtuVeLþk vK ytf»toK :Gþk nðþk. yt mbgbtk vK yubltbtk Ju’tL; ylu fboJt’ «ðgu ÃËJoJ;T rJhtu" n;tu. yu hbKCtElt dtZ rbºt :gt n;t. vK yu «t:olt mbtslt mÇg :gt l n;t. 1894 :e 1896 jde hbKCtElt MËal:e yubKu brKjtjlt ‘rmîtL;mth¥Lþk lfthtðbf yJjtufl fGþO nðþk. vK vAe 1895btk brKjtjlu b¤JtLþk :Gþk yu:e brKjtjlt Ôg¾;ðJ ylu rJathtult «CtJ:e yubKu yu yJjtuflLþk y"Ja mbtvl fGþO nðþk ylu 1897btk ;ðftj btxu brKjtjlu øþhwv’ yvoK fGþO nðþk.

1893btk ftL;u btEyÍolt htubl ;•Jrak;f mb{tx btfom ytuhurjgm vhlt rlck"Lþk Jtal fGþO nðþk. yu ûtK:e ftL;lt Eµh ylu C¾; rJNult "borJathlt vrhJ;olltu ythkC :gtu n;tu. ftL;u yublt yt "bovrhJ;olle mbd{ «r¢gtlt Rr;ntmLþk ytjuFl yubltk ftÔgtubtk lrn, vK yt mbglt yublt ykd; ytðbeg rbºttu vhlt vºttubtk fGþO Au. 1893btk yt vrhJ;ollt ythkCu s lhrmknhtJu ftL;lu yuble Eµh ylu C¾; ykdule btLg;t btxu yrClk’lltu vºt jÏgtu n;tu. yt ûtK:e nJu ftL; y¿tugJt’e ltÂM;f l n;t, vK yufuµhJt’e ytÂM;f n;t.

1897btk BþkcEbtk ftL;lu yatlf s MJezlctpdoltu «:b vrhag :gtu n;tu. yu lurxJ slhj jtEc{uhelt mÇg :gt n;t. yn´ yublu yubmollt MJezlctpdo vhlt juF îtht MJezlctpdoltu «:b vrhag :gtu n;tu. vAe yn´ s yubKu MJezlctpdo vhlt yLg cu d{k:tuLþk Jtal fGþO nðþk ylu cjJL;htglu yuf vºtbtk yubKu jÏGþk nðþk fu yt yublu btxu hnMgtu’TDtxlltu yLþCJ n;tu.

EbuLGþyuj MJezlctpdoltu sLb 1689btk MJezlbtk :gtu n;tu. 1772btk yubLþk yJmtl :Gþk nðþk. yuble mJo;tuBþFe «r;Ct n;e. ;uytu rJ¿ttle, rVjMËV ylu hnMgJt’e ;hefu sd«rmØ Au. ythkCbtk ;uytu MJezlle htsmCtbtk htßgmkatjlltk rJrJ" ûtuºttubtk Wåa fûttlt mV¤ ylu mLbtLg yr"fthe n;t. yubKu mcbhel ylu yuhvkv ykdu fuxjef Ji¿ttrlf Ntu"tu fhe n;e. W•th SJlbtk yubKu ònuh fGþO nðþk fu Eµhlt yLþd{n:e yublu rºtjtuf-MJdojtuf, Ntu"ljtuf ylu lhfjtuf-Lþk ’Nol fhJtltu yr"fth «tÃ; :gtu Au ylu rF{M;e "bolt mtat MJYvLþk ¿ttl yublu «tÃ; :Gþk Au. ykr;b J»ttuobtk ;uytu jkzlbtk JMgt n;t. yubKu E~þlt yJ;thLþk ylu ctEcjLþk vhkvhtd; YrZd{M; y:oDxl:e rCLl yuÔþk lÔþk btirjf y:oDxl fGþO nðþk. yu:e YrZåþM; rF{M;eytuyu yublu yublt yt «M:trv; y:oDxl:e rCLl yuJt y:oDxl - heresy - btxu vtFkze - heretic - fÌtt n;t. yubKu ‘New Church' ltble yuf lJe "bomkM:tle M:tvlt fhe n;e. dtuE:u, ftpjrhs, yubmol, rjkfl, ÂMx[Lzcdo, ÃþÂ~fl, c{tWrlkd-’kv;e, htKe rJ¾xturhgt ylu yublt vr; ypÕcxo, ftEÍhrjkd, yurjlh YÍJuÕx, nujl fujh ytr’ yluf bntl rJÇËr;ytu MJezlctpdeo n;e. ytb, MJezlctudoltu sd;Chbtk «CtJ n;tu.

MJezlctpdou E~þlt yJ;thLþk ylu ctEcjLþk su lÔþk btirjf y:oDxl fGþO yubtk mrJNu»t ;tu yubKu muLx ßntullt dtuMvujlt yuf Jt¾âltu y:orJM;th fgtuo n;tu & ‘God is love, and he that dwelleth in love, dwelleth in God, and God dwelleth in him.' Eµh MlunMJYv Au ylu jølMlunLþk MþF MJdobtk «tÃ; :tg Au. 1890:e ftL;le MlunMJYv Eµhle ylu jølMlunlt MþFle Ntu" n;e. ;u MlunMJYv Eµh ylu jølMlunlt MþFltu rJµtm yublu yk;u MJezlctpdolt "borJathbtk «tÃ; :gtu n;tu. yu:e yubKu MJezctpdolu nkbuN btxuLþk øþhwv’ yvoK fGþO nðþk. 1897btk ftL;u MJezlctpdolt yuf d{k:ltu yLþJt’- ‘jølMlun ylu ;ultk rJ~þØ MþFtu¥ - ;:t 1898btk yLg d{k:ltu yLþJt’ - ‘MJdo ylu lhf¥ - fgtuo n;tu. 1898btk yubKu WvJe;-Wvlgl-ltu ðgtd fgtuo n;tu yuxju fu rnL’w "boltu ðgtd fgtuo n;tu ylu yuble Ntu"le mV¤;tlu fthKu yublu yuxjtu ytlk’ltu W÷uf :gtu n;tu fu yublt MJCtJ yLþmth Ó’glt ytJud ylu ytJuNÃËJof rbºttu vhlt vºttubtk ylu J;obtlvºttubtk ònuh fGþO nðþk, ‘buk rF{M;e "bo MJeftgtuo Au¥ ‘nwk rF{M;e :gtu Awk.¥