bntCth;le f:t fnu;e Vq¾m xtÃþytule fXÃË;¤eytu !

òJt-Mþbtºttlt sntsFuzqytult fXÃË;¤e Fujlt btægbu fqfm xtÃþytu Mþ"e vntukågwk bntCth;lwk f:tlf.

Jem nòh:e ytuAe Jmr; "htJ;t fqfm xtÃþytu Wvh yuf vK rnk’w l:e A;tk yn´lt jtuftu m’eytu:e htb-me;t, ylu ht"t-f]»K ;:t Ceb-yswol rJNu òKu Au !

«Ntk; bntmtdhbtk ytpMx[urjgtle W•thu ytJujtu rdrlgt xtÃþ yÂøl yurNgtR ht»x[ RLztulurNgt ylu vÃþyt LGþrdlegt Jåau yz"tuyz" Jnukatgujtu ntuJtlt fthKmh ytpMx[urjgt ;:t ;ule W•th ylu ÃËJo r’Ntyu mBþ÷btk ’qh ’qh Mþ"e AwxtAJtgt v:htgujt ltltk-ltltk xtÃþytult mbd{ ÇË-s¤ûtuºtlu ÇËdtu¤rJ’tuyu ‘ytuMx[ujurNgt yuLz vurmVef hesl¥ ltb:e ytu¤FtJuj Au. yt rJM;thbtk ytJujt fwj 14 MJ;kºt îevYv ’uNtu Wvhtk; £tkm, yburhft y:Jt LGþÍejuLzle ytr:of mntg;t Wvh lC;t ceò 8 y:oMJ;kºt rîv mBþ’tgtu ytJujt Au.

yn´ ytJujt fwj 22 ’uNtubtk yufbtºt vÃþytLGþ rdlegtlt yvJt’lu ct’ fh;tk ceòu ftuE yuf vK ’uN yuJtu l:e fu sule mhn’ ceò ftuE ’uNlu MvNo;e ntug fub fu yn´lt c"t s ’uNtu c"e s ctswyu mBþ÷lt vtKe:e Duhtgujt Au. ytuMx[urjgt ’wrlgtltu mti:e ltltu bntFkz Au. vhkðþ yt bntFkz Wvh ytJuj ytpMx[urjgt ’uN nfef;btk ’wrlgtLþk mti:e btuxwk rîvht»x[ Au. LGþÍejuLzltu ’hßòu vK îevht»x[ltu s Au. LGþÍejuLz ylu vÃþyt LGþ rdlegt xtÃþytu ytuMx[urjgtle mhFtbKebtk DKt ltltk ntuJt A;tk yn´le ceò îev mBþ’tgtule ðþjltbtk ;ubLþk f’ D½þk btuxwk Au. yt ºtK rmJtglt ceò 19 îevht»x[tubtk ytJujt xåËfzt xtÃþytuLþk yÂM;ðJ lfNtbtk mtugle yKe y:Jt mnelt xvft suxÕþk s òuJt b¤u Au. ytpMx[urjgt ylu LGþÍejuLz:e nòhtu btRjlt yk;hu ytJujt fq¾m ytRjuLzTÍ (Cooks Island) vK lfNtbtk feze fh;t vK ltlt f’lt lshu azu Au. fq¾m ’ev mBËnbtk ytJujt fwj 15 xtÃþytu vK yufceò:e mukfztu btRjlt Auxu JeFhtgujt Au, subLþk fwj ûtuºtV¤ btºt 293 atu.rfjtubexh Au. ytmvtmlt s¤rJM;thbtk b¤;e ltlfze MJtr’Ð ferjkd btAjeytult fthKu yt xtÃþytu ferjkd ytRjuLzTÍlt ltb:e vK ytu¤Ftg Au.

R.m. 1492btk r¢MxtuVh ftujkcmu yburhftle Ntu" fhe ylu ml 1498btk JtMftu-ze-dtbtyu Cth; vntukaJt btxultu s¤btdo Ntu"e ftZTgtu ðgthct’ Gþhtuvbtk ’wrlgtlt yò½gt «’uNtule Ntu"Ftu¤lu jd;tu yuf lJtu ’tuh NY :gtu n;tu. Gþhtuvlt sw’tsw’t ’uNtult sntsFuzwytu S¿ttmtJN ’rhgtE btduo yuf lJe ’wrlgtle ;jtNbtk lef¤e vzât n;t.

ytJt mtnrmftubtk yufn;tu ycuj ;tmbl suKu 1642btk ytuMx[urjgt bntFkzltu v•ttu jdtÔgtu. yt vAe jtkct mbgu fuÃxl suBm fqf ltblt yuf rc{xeN luJeduxhu «Ntk; bntmtdhbtk ytJujt yluf xtÃþytule Ct¤ bu¤Je ylu ;ublt lfNt ;igth fgto R.m. 1773btk fuÃxl subm fwfu Ntu"e ftZujt vk’h xtÃþytulu R.m. 1888btk ‘rc{xeN «tuxu¾xuhux¥ ònuh fhtgt ðgthu yt îevmBþnlu ‘fq¾m ytRjuLz¥ yuÔþk ltb yvtGþk. rc{xeN mhfthu R.m. 1901btk mkhûtKle sJtc’the LGþÍejuLzlu mtukve ðgth:e yðgth Mþ"e yt xtÃþytu LGþÍejuLzlt mkhûtK nuX¤ Au. R.m.1907btk MJNtmlle «Çþm•tt «tÃ; fhe åËfuj fq¾m xtÃþytuLþk ltlfzwk mkm’CJl hts"tle yJtYJtbtk ytJuÕþk Au. ht»x[æJsbtk «Ntk; bntmtdhlt «;efYv Çþht hkdle Ã\»XÇËrbbtk vk’h ;thtytu vk’h xtÃþytult «;efYvu ’NtoJJtbtk ytJuj Au fwfm ytRjuLzlt ztpjhLþk BËÕg LGþÍejuLzlt ztpjhlu mbfût Au. mD¤e Fu;vu’tNtu LGþÍejuLzbtk rlftm fhJtbtk ytJu Au. fqfm xtÃþytu vh Jm;t ’huf ltdrhflu LGþÍejuLzle rmxeÍlNev «tÃ; Au. yt îevht»x[le fwj Jmr; 20,000:e Jæþ l:e. cnwb;e ytr’òr;lt jtuftule Au.

Jem nòh:e ytuAe Jmr; "htJ;t fq¾m xtÃþytult jtuftu htbtgK ylu bntCth;lt f:tlf ylu yt cklu bntftÔglt vtºttu:e vrhra; ntuJtle Jt; rJNu òKelu ftuElu vK yakctu :E Nfu. yn´ yuf vK rnk’w l:e. ;ubs yufu g bkr’h vK l:e A;tk ’huf xtÃþ Wvh Jm;t jtuftu yu òKu Au fu htb, me;t, jûbK ylu nLþbtl ftuK n;t ylu ;uytu yu vK òKu Au fu f]»K, ht"t ;:t Gþr"»Xeh, Ceb, yswol ylu ÷tiv’e ftuK n;t ! Cth; mt:u f’e ftuE mkvfo ln´ ntuJt A;tk fqfm xtÃþytu vh Jm;t jtuftu ytvKt vtihtrKf d{k:tult f:tlftu ylu vtºttu:e vrhra; ntuJt vtA¤Lþk fthK ~þkk ntuE Nfu ?

nfef;btk rc{xeN luJeduxh fuÃxl suBm fqfu yt xtÃþytule Ntu" fhe ;u ÃËJuo mukfztu J»to ydtW òJt-Mþbtºttlt sntsFuzqytu yt xtÃþytu Wvh vntukae dgt n;t. òJt-Mþbtºttlt jtuftult m;; ytJtdbllt vrhKtbu htbtgK ylu bntCth;lt f:tlftu yn´ Mþ"e vntukae dgt.

yn´lt jtuftu fXÃË;¤ele CtJCkdebtlt btægbu bltuhksl vehm;t ftgo¢bYvu htbtgK- bntCth;lt vtºttulu m’eytu:e vuZe- ’h vuZe SJk; htÏgt Au yºtu «ftrN; fhJtbtk ytJuje «Çþ æ\;ht»x[, «Çþ vtkzw, Gþr"»Xeh ylu yrCbLGþ ltble fXÃË;¤eytu rJNu Mbthf rxrfxtu ;ubs òJt (RLztulurNgtle) c¤’uJle fXÃË;¤e rJNule «Mðþ; Au.