ykd; ykd;

òvtleytu løl;t «ðgu J"thu mrn»½þ Au ?

JuMxlo vevj løl;t òuRlu suxje ;eJ{ jtdKebg «r;r¢gt ’NtoJu Au ;uxje sj’ «r;r¢gt òvtleÍ jtuftu ’NtoJ;t l:e

yulurNbt Ft;u ytJuÕþk fullLþk yr;«rarj; rNÕv ‘vtu;tltk slltkdtu «’rNo; fh;e ’uJe¥Lþk Au. vhkðþ yvJt’Yvu ÃËKo løl;t A;e fhðþk yt rNÕv bLþ»gle Vxeorjxewk rl’Nol fhðþk ntuJtLþk bltg Au

‘òvtl ylu løl;t¥ ;:t ‘òvtleÍ rbrzgt ylu løl;t¥ yu mkMf]r;ytultu ðþjltðbf yÇgtm fh;tk rJîtltubtk FtMmtu yuJtu aatoR dgujtu rJ»tg Au. fub fu vrùbe ht»x[tult mkvfobtk vnujvnuje Jth ytÔGþk ;u dt¤t:e òvtleÍ «òlt løl;t ykdultk JjKtu òuRlu DKt rJathbtk vze dgt Au. vrùbe mkNtu"ftubtk ytsvgO; yuJe btLg;t «J;o;e n;e fu òvtleÍ «ò ‘løl;t¥ ykdu J"thu mnlNej, W’th Au. yuÔþk vK bltðþk ytÔGþk Au fu JuMxlo vevj løl;t òuRlu suxje ;eJ{ jtdKebg «r;r¢gt ’NtoJu Au ;uxje sj’ «r;r¢gt òvtleÍ jtuftu ’NtoJ;t l:e. ylu f’ta yuxju s ;uytu løl;t «ðgu J"thu mtnrsf, MJtCtrJf ;ubs yti’tgoÃËKo Au.

òvtleÍ LGþrzxele Jt; fh;tk vnujtk ðgtkle muLmhrNv rJNu vK òKe juÔþk òuRyu. Ôg¾;le Nhehltu Ctd (£Lxj yuMvu¾x) mkÃËKovKu rlJoMºt «’rNo; fhJtLþk òvtlbtk «r;ckr"; Au. su Vtuxtud{trVf rVjbbtk Ôg¾;l rlJoMºt ntug vK ;ultk slltkdtu Ztkfe ’uJtgt ntug y:Jt Dmhftytu fu jvuzt îtht y÷~g fhe lkFtgtk ntug ;ulu ‘LGËztu¥ fnuJtg Au. ‘xtuxj £Lxj LGËrzxe¥ «turnrcxuz ntuJt:e òvtleÍ jtuftu ‘LGËztu¥ ’NtoJu Au. òvtlbtk rJ’uN:e ytgt; :;tk vtultuod{trVf buduÍeLmbtk vK muLmh :R Nfu yuJt Vtuxtud{tVmlu yt he;u mÌt cltJe ’uJtbtk Au. su he;u cesu :tg Au ;ub ðgtk vK mkÃËKo rlJoMºt Mºtelu Au;htbKe he;u xurlm hufux fu yuJe aesle ytzNu c;tJe, fuJ¤ øþÌttkdtu ytuÍj htFe, muLmhrNvle ft;h:e catJe juJtbtk ytJu Au.

ðgtkle ‘btkdt¥ ltble fturbf ç˾m ntug fu vAe ÂMJkdmo (ò;eg mt:eytule y’jtc’je fhlthtytult) buduÍeLm ntug< ;btbbtk me"tu ò;eg mbtdb l ’NtoJe Nft;tu ntuJt:e Jåau ytAtk-vt;¤tk JMºttu ’uFtzelu muLmhrNvlt rlgbtubtk AqxAtx juJtbtk ytJu Au.

òvtlbtk ònuh Mltltjgtubtk mBËnMltlle «:t «arj; n;e. ytJt vÂçjf ct:ntWmbtk mBËnMltlle «:t nJu Dxe dR Au. ;ub A;tk fuxjtkf nJt FtJtltk ’rhgtR M:¤tu sYh Au ßgtk mBËnbtk Mltlle Aqx b¤u Au. yuJtk Mltltø\ntu ELztuh ;:t ytWxztuh yub cuW «fthlt ntug Au. yjc•t, ytJtk btuxt Ctdltk M:¤tu ÏËc ’qhlt «’uNtubtk ytJujtk Au ylu sqlt sbtltlt btKmtule btrjfeltk Au. ztp. òuLm JKoJu Au fu ;ubKu rlnt¤ujt ‘beûz ctÚm¥btk vK yðgk; MËûb rNM; «J;o;e n;e. Mºte-Ãþhw»ttu yufbuflt Nheh «ðgu me"umeæþk rlnt¤JtLþk xt¤;tk n;tk. J¤e ‘skdj ct:¥ ;hefu «arj; fhtguj ELztuh ntuxjbtk ;:t mBËnMltlbtk vK su Mºteytu yjd hnuJt EåAu ;uytu btxu yjd (Ãþhw»ttu Jdhlt) mBËn-Mltlle òudJtR n;e. bn•Jle Jt; yu n;e fu Ãþhw»trJnel rJCtdbtk Mltl ju;e GþJ;e vK vtu;tle (ytuAt yuft’ ltlt fvzt rmJtgle) løl;t:e shtgu mCtl lntu;e. ;ubs ;u M:¤u Ãþhw»ttule ytfÂMbf ntshele shtgu ltuk" ju;e lntu;e.

ytJtk W’tnhKtu DKtyu ltukægtk Au. ceò rJµGþæ" JF;u ðgtk slth yburhfl x[wÃmu ytFt ’uNlt d{tBg rJM;thtubtk :;tk mBËnMltlle ltuk" je"e n;e. 1969btk muJzo ltblt mkNtu"fu ltukæGþk Au fu ;uKu rvfrlf Wvh ytJuj Nt¤tlt rJ¼t:eoytule mt:u ;ublt rNûtftu, rNrûtftytu Jduhu ;btblu mt:u rl&mkftua rlJoMºt mBËnMltl ju;tk rlntégtk Au. ;u s he;u 1977btk mtdt ltblt yuf yÇgtMþyu rî;eg rJµGþØlt dt¤tbtk ÏþÕjtk ;¤tJtu fu l’elt¤tkytubtk òvtleÍ fLgtytu rlJoMºt mBËnMltl ju;e ntuJtLþk ltukæGþk Au. zufh ltblt yuf mkNtu"fu Auf 1978btk yuÔþk «r;vtr’; fGþO Au fu bhSJt ;hefu ftb fhelu vtKebtk zqcfe bthelu Aev, btu;e, JlMvr; cnth ftZ;e ‘ytbt¥ ;hefu ytu¤Ft;e Mºteytu vK lølJM:tbtk s ;uLþk ftgo fh;e òuJt b¤u Au. neju 1988btk jÏGþk Au fu ytJe fuxjef Mºteytu nJu ‘Jux ~GËx¥ vnuh;e :R Au, vK ;u Nhblu fthKu ln´, cÕfu JtM;rJf sYrhgt;lu fthKu s! fuBVhu Auf yZthbe m’ebtk ylu czuo ytudKembe m’ebtk òvtleÍ Mºteytulu Fu;htubtk ;:t yLg mtbtSf M:¤tuyu rlJoMºt ÂM:r;btk rl&mkftua ftgo fh;e rlnt¤e ntuJtLþk ltuk"tGþk Au.yuxÕþk s ln´ 19be m’e ;:t Jembe m’elt NYyt;lt dt¤tbtk ;tu yt JjK yuxÕþk Ôgtvf nðþk fu òvtlbtk ytJ;t rJ’uNeytuyu yule dkCeh;tÃËJof ltuk" jRlu ðgtkle mhfthlu yt «:tytu ck" fhJt Vhs vtze n;e. sulu vdju dJlobuLxu ‘vÂçjf LGËrzxe¥ Wvh «r;ck" jtøþ vtz;t ftg’tytu Dzât n;t.

vhkðþ ytsLþk òvtl yjd Au. ntjle «ò btuzuMx Au.

òvtlbtk mkÃËKo løl;tlu nhtzt fnuJtg Au ylu y"oytÔ\•ttJM:tlu LGËzt fnuJtg Au. fuxjtf x[tJuj buduÍeLmbtk ytJ;e ònuhFchtu MËûb he;u sKtJe ’u Au fu mtRvtl suJe søgtytu Wvh ‘xtuvjum Mltl¥ N¾â Au. yt Jtkaelu mnujtKeytu ytf»ttog Au.

xturfgtu yuxje rJNt¤ JM;eJt¤wk Nnuh Au fu ytsle ;theFu vK ðgtklt fuxjtf jtuftu Mltl btxu ònuh Mltltdhtu vh rlCoh Au. nJu ßgtk rJò;eg mBËnMltl «r;ck" Au ðgtk ;uytu rmkdj mu¾m øþ{Ãmbtk Mltl ju Au. DKtk òvtleÍ jtuftu ÇË;ft¤lt muLxtlt btntujlu ;:t ;ubtkltk MnMltl ytsug gt’ fhu Au.

yburhfltu yuÔþk btlu Au fu yburhft fh;tk òvtlbtk rlJoMºt;tltu btntuj J"thu btºttbtk (fjtbtk ;ubs JtM;rJf SJlbtk) Wvjç" Au. vhkðþ yt løl;tLþk MJYv sw’wk Au. ytftoRÔÍ ytuV mu¾MGþyj rcnuJeheghlt 1990lt ykfbtk suBm ztWLmu òvtlbtk òuJt b¤;e lø;tLþk JdeofhK fGþO Au ylu yu he;u ;ulu yjd yjd «fthtu «btKu mbsJtltu «gí fgtuo Au.

;ult b; Bþsc vnujtu «fth òvtleÍ ytxo ylu fjtmtrnðgbtk ytjtFugtje løl;t Au. «tael òvtleÍ raºtfjtbtk rlJoMºt;tLþk ÍtÍwk ytjuFl òuJt lntuðþk b¤ðþk. vhkðþ vrùbe fjtsd;lt mkvfo vAe ðgtklt raºtfthtult lBËltytubtk LGËzmLþk raºttkfl ’uFtJt btkzâwk. vhkðþ ;ule btºtt ;tu yÕv s hne. yuxÕþk s ln´ LGËz vuRÂLxkøÍbtk vK rlJoMºt;t «t:rbf/ fuL÷eg ctc; lntu;e. sub fu NYyt;lt dt¤tbtk Ehturxf btultu¢tubj ÔËzçjtuf vuRÂLxkøÍbtk rlJoMºt ’Ntbtk «ubeytu ’NtoJt;tk ;tu ;ubtk løl;tlu rclbnðJle c;tJJtbtk ytJ;e.

ßgthu ceS ctsw òvtleÍ rNÕvfthtuyu rlJoMºt;tltu ntukNu ntukNu Wvgtud fgtuo Au. òvtllt ctdcdeatytu, hujJu MxuNltu, ònuh Jmtn;tu, vtfo, hnuXtKtu Jduhu M:¤tuyu bLþ»glt f’ltk y:Jt ‘jtsoh "ul jtRV mtRÍ¥ rNÕvtu òuJt b¤u Au. ;ubtk Mºte ylu Ãþhw»t cklult Nhehtu ’NtoJtg Au. yt rNÕvtubtk ’NtoJt;tk MºteÃþY»ttu ;k’whM; ctk"tlt ntug Au. ;ubltk slltkdtu lSflt fuN òuR Nftg yu he;u rlYvJtbtk ytJu Au. vhkðþ slltkdtult Ctdlu rNÕvfbo Jdhltu mvtx f~þk g l MËaJu yuJtu Atuze ’uJtbtk ytJu Au. ;ub A;tk ¾âthuf ÃþY»tlt slltkdtulu MvÐvKu Dztgujtk c;tJtg Au.

vrùbe sd;lt mkvfo ÃËJuolt òvtlbtk rNÕvf¤t yu "trbof ctc;tult rl’Nol ÃËh;e merb; n;e. yulurNbt Ft;u ytJuÕþk fullLþk yr;«rarj; rNÕv ‘vtu;tltk slltkdtu «’rNo; fh;e ’uJe¥Lþk Au. vhkðþ yvJt’Yvu ÃËKo løl;t A;e fhðþk yt rNÕv bLþ»gle Vxeorjxewk rl’Nol fhðþk ntuJtLþk bltg Au, ylu ln´ fu løl;tLþk. 1968btk ¢tuLnwmullu fhujt JKoltubtk nftxtmexebtk BËftguje Z´djeytultk rNÕv Au, subtk rmhurbfbtk:e cltJtguje Z´djeytu ;ubltk øþÌttkdtu «’rNo; fhe hne Au.

LGËzytxobtk fubuhtle fjt vK mbtrJÐ Au subtk fuJ¤ fjtfeg vtmtkytu ’NtoJ;t Vtuxtud{tVm:e btkzelu MvÐvKu vtultuod{trVf ntug yuJt Vtuxtud{tVm vztg Au, c;tJtg Au. LGËrzxeltu ceòu «fth Au jtdKebg, muLxebuLxj LGËz, subtk rlJoMºt;t ftuR ’uFe;e jtdKeytulu ZkZtu¤Jt btxu JtvhJtbtk ytJe ntug. sub fu ytFt xturfgtubtk ‘atRÕz nuÕ: fuBvuRl¥lu Jud ytvJt btxu Mºte ;:t ct¤f cklulu rlJoMºttJM:tbtk yufbuflu Ítjelu QCujtk c;tJ;tk vtuMxmo òuJt b¤u Au. mkJu’lNej ctc;tule ònuht;btk LGËzmltu fjtðbf Wvgtud fhJtLþk JjK òvtlbtk D½þk «arj; Au. yt muÂLxbuLxj htubuÂLxf LGËrzxe Au. ltxfeg MËgtoM;le ytCtbtk, ÍtkFt «ftNbtk Mºte, ÃþÁ»t ;:t ct¤f rlJoMºt ÏþÕjtbtk QCtk ntug ylu vzAtgtbtk ;ubltk slltkdtu ZkftR s;t ntug ;:t rlJoMºt Nhehle meÕnx s fuJ¤ òuR Nft;e ntug< ytÔþk ðgtkle yuzJxtoRÍbuLxbtk AtNJthu òuJt b¤u Au. mt:u Mltl fh;tk Mºte, Ãþhw»t ;:t ct¤fltk ÷~gtu vK xe.Je. rVÕb fu yzJxtoRÍbuLxbtk JthkJth òuJt b¤u Au. yºtu yu WÕjuFleg Au fu ;hwKJM:tbtk suytu nsw l:e «Ju~gtk yuJtk ct¤ftultk sltxtRj zeMÃju mtbu muLmhrNv Jtk"tu WXtJ;e l:e.