ykd; ykd;

Mºteltk slltkdtultk WåAu’lltu Dt;fe rhJts

ytudKembe m’ebtk jkzllt Mþ«rmæ" msol ztu. Emtf cufhu yrl÷t, JtkrÍgtvKt Jduhu:e vezt;e fuxjef Mºteytu vh yuf rJrNÐ «fthle msohe fhe. yuf ltlfzt ytuvhuNl îtht ;uKu Mºteltk slltkdtubtkltu yuf ‘¾jtExturhm¥ ltbltu yðgk; mkJu’lNej Ctd ftve ltÏgtu. E.m. 1859btk ztu. atÕmo buEømu fuxjef Mºteytulu nM;biÚþl fh;e htufJt ;ubltk ¾jtExturhm Ctd Wvh meÕJh ltEx[ux ltbLþk sj’ hmtgK atuvzJtLþk NY fGþO, su:e ;u Ctd B\;&«tg :E òg. yburhftbtk vK 1852le mtj Mþ"ebtk msoltulu ‘¾jtExturhzu¾xtube¥ (¾jtExturhmlu NMºtr¢gt îtht ftvJtle vØr;) NeFJtzJtlt Jdtuo ajtJJtbtk ytJ;t. yu Jdtuobtk yuJwk CKtJJtbtk ytJðþk fu yt NMºtr¢gt:e Mºteytule Bþ~fujeytu ’qh fhe NftNu ylu ;uytulu gt;ltbtk:e Wdthe NftNu. btao 1980btk yub.yum. ftuLd{umbobulle vðleyu fçþÕGþk nðþk fu ;ule «tiZ Wkbhle mnuje Wvh ct¤vKbtk fuJ¤ vtka J»tole Wkbhu ¾jtExturhm ftve ltFJtle msohe nM;biÚþl yxftJJt btxu fhJtbtk ytJe n;e !

ztu. ’MðËhlt b; Bþsc, sd;Chbtk ytsvgo; ºtK fhtuz Mºteytu Wvh ytJe lht"b msohe fhJtbtk ytJe Au. yt BGËrxjurxkd msohelt g vtAt yluf «fthtu Au ! ¾jtExturhmlt xtualt Ctdlu ftvJtle NMºtr¢gtlu ‘mfobmeÍl¥ (MþLl;) fnuJtg Au. ‘¾jtExturhzu¾xtube¥ ltble J"thu Ôgtvf msohebtk «uÃGþm, øjtLm mrn;lt ytFt ¾jtExturhm Wvhtk; jurcgt btEluhtlt fuxjtf Ctdlu vK ftZe ltFJtbtk ytJu Au. ylu mti:e Jæþ ybtlJeg NMºtr¢gtLþk ltb ‘ELVeçGþjuNl¥ Au, su xurjl Nç’ ‘VeçGþjt¥ Wvh:e vtzJtbtk ytÔGþk Au. ‘ELVeçGþjuNl¥btk ytÏþk ¾jtExturhm, jurcgt btEltuht ;:t jurcgt buòuht ;hefu ytu¤Ft;t yk’h ylu cnthltk ytJhKtulu vK ftvelu ftZe ltFJtbtk ytJu Au ylu gturlbtdolt «JuNîthlu meJe ’uJtbtk ytJu Au. ‘ELVeçGþjux¥ :guje rcbthe yt dhecze Mºteltk slltkdtu Wvh juJtgujt xtkft fuJ¤ jøl mbgu FtujJtbtk ytJu Au. ðgtk Mþ"e vuNtc ;:t buLMxwyj VTjtu vmth :E Nfu yuxje s søgt ytJò btxu AtuzJtbtk ytJu Au.

ytr£ftlt fuxjtf ’uNtu, yhurcgl vurlMGþjt, vtrfM;tl ;:t bjurNgt suJt ’uNbtk ytsle ;theFu vK ‘¾jtExtuhj BGþrxjuNl¥ «ufrxm fhJtbtk ytJu Au. GþltExuz luNLmlt yuf hevtuxobtk sKtJtgt «btKu ytr£ftlt AÔJem:e J"thu ’uNtubtk ytsug ¾jtExturhm ftve ltFJtle msohe fhJtbtk ytJu Au. ytJe fÕvlt;e; Fkzltðbf NMºtr¢gtytu Nhehlt yLg ftuE Ctd Wvh ytxje btuxe btºttbtk :;e ntuJtLþk sKtGþk l:e !

Mºtele ò;eg;tle ahbmebtltu yt"th yt ltlfzt yJgJ ¾jtExturhmle yFkz;t Wvh rlCoh ntug Au. Ji¿ttrlf ;Úgtu ;tu ðgtk Mþ"e fnu Au fu gturlbtdo suxjtu s ylu f’ta yu:eg bn•Jltu Ctd (ytudoÍb Wvh vntukaJt btxu) ¾jtExturhm CsJu Au. mtbtLg btKmtult y¿ttllu ajtJe juJtg, vhkðþ fnuJt;t rl»Kt; ;cece sd;lt y¿ttllu fE he;u btV fhe Nftg ? suKu (AuÕjtk fuxjtf J»ttuo ct’ fh;tk) ydtWlt ’tgftytu ’hrbgtl jtFtu Mºteytulu ‘BGËrxjurxkd NMºtr¢gt¥ îtht ò;eg;tlt ytlk’:e Jkra; fhelu lftodthbtk "fuje ’e"e Au!

m’Tlmecu JtðMgtgl ;:t fÕgtKbj suJe rJÇËr;ytu:e «CtrJ; :guj Cth;eg mkMf]r;yu yt ybtlJeg «:tlu yvltJe l:e. JtMðgtglu EmJe ml 400btk ;:t fÕgtKbju EmJe ml 1600le ytmvtm Mºtele ò;eg vhtftÐtLþk matux JKol fGþO.

vrùbe sd; fu £tuEz mufMGþytrjxele Jt; fhu ;ule m’eytu vnujtk Cth;lt yt¼ mu¾mtujtursMxtuyu sKtÔGþk nðþk fu ò;eg ahbmebtltu yLþCJ suxjtu ÃþY»tlu bnðJltu Au ;uxjtu s Mºtelu vK bnðJltu Au. ;uytuyu ;ubltk Jtaftulu au;Ôgt Mþæ"tk n;tk, fu òu Mºteytulu ò;eg ¾jtRbu¾mltu mk;tu»t gtuøg he;u l b¤Nu ;tu ;uytu btlrmf ;:t Ntherhf he;u yMJM:, ymkðþÐ ;ubs ymkðþrj; cle sNu. ;u r’Jmtubtk g ò;egrJ’tu ¾jtExturhmLþk bnðJ òK;tk n;tk. yt¼ ò;egrJ’T ftuftufu yt ltlfzt yJgJLþk Mþk’h JKol fGþO Au ylu ;ulu QDz;t ;:t ceztE s;t fb¤lt Ãþ»v mt:u mhFtÔGþk Au.

vK yt Ãþ»vle yJ’Nt fhJtbtk btKmò;u f~þk ctfe l:e htÏGþk. ytsu vK ;tÁ½g«JuN (ÃGþcxeo)lt mbgu ErsÃ;le yz"tuyz" Atufheytuyu ‘¾jtExturhzu¾xtube¥le ’w&F’tgf msohebtk:e vmth :Ôþk vzu Au. yjc•t, mtJau;eÃËJof fhtguj ¾jtExturhzu¾xtube nhnkbuN ò;eg W•tuslt ;:t ahbmebtle N¾; Fjtm s fhe ltFu Au yuÔþk vK l:e. vhkðþ yt NMºtr¢gt:e ;u N¾;ytu J";e vK l:e yu g mtåþk s Au. yt òKÔþk yuxjt btxu sYhe Au fu DKt msoltu J¤e Mºtele ò;eg mkJu’lNej;t J"hJtlt «gðllt Ctd Yvu vK ytJtk ytuvhuNltu fh;tk ntug Au ! fuxjtkg mu¾mtujtursMxtu vK ¾jtExturhm Wvhltu ‘nqz¥ ftZJt:e ò;eg mkJu’lNej;t J"u Au yuÔþk btlu Au.

vhkðþ btMxmo, sntuLmllt b;u ytÔþk :ðþk l:e ylu ytJe msohele btuxuCtdu sYh vz;e l:e. 1983btk b¤uje ‘JÕzo ftuLd{um ytuV mu¾mtujtuS¥le Aêe ytk;hht»x[eg vrh»t’btk yuJtu XhtJ hsq fhJtbtk ytÔgtu n;tu fu ‘¾jtExturhyj mfobmeÍl¥ ;hefu ytu¤Ft;e ‘sltExj BGËrxjuNl¥le ytJe msohelu rJr"J;T he;u ck" fhe ’uJe òuEyu.

vhkðþ yt XhtJ cnwb;e:e vmth :E N¾âtu l ntu;tu, fub fu WvÂM:; mu¾mtujtursMxtubtk:e DKt mÇgtuyu yuJtu Jtk"tu WXtÔgtu n;tu fu yBþf ’uNtubtk m’eytu:e atje ytJ;e YrZd; «Ktjeytubtk nM;ûtuv fhJtle ;uytu ftuE sYh òu;t l:e.

Bˤ Jt; yu Au fu nSg DKtFht mbtòuyu Mºtelt ‘mufMGþyj htExTm¥lu MJeftgto l:e. nswg ÃþY»ttu:e Mºtele ò;eg;tlu mbs ;:t MJM:;tÃËJof MJefthe Nft;e l:e. jøl vnujtlt ÃþY»tlt ftibtgole ÍtÍe Jt;tu :;e l:e. vhkðþ jøl vnujtklt Mºtelt ftibtgo ;:t ftibtgoCkdle ;vtmtu :tg Au. gturlvxjle yFkrz;;t ;tu rlrb•tbtºt Au. ;ule vùt’TÇËrbbtk mkMf]r;ytuyu WvòJe ftZuÕþk yufvûte ÃþY»t«"tl btlm vzuÕþk Au.

sulu vrhKtbu nsw ytsug òvtl ;:t Extjelt mukfztu msoltu ‘leytu Jrsorlxe¥ ltble Mºteltk slltkdtule f]rºtb yJM:tLþk rlbtoK fhJtbtk ÔgM; hnu Au. ‘leytu Jrsolexe¥ yuxju ò;eg mbtdb ct’ sultk ftibtgoltu Ckd :gtu Au. yuJe Mºteytulu ÃjtÂMxf msohe fhelu Vhe ‘ftibtgoJtl ntug yuJe¥ cltJJtle «r¢gt. yt ‘leytu Jrsorlxe¥ (LË;l ftibtgoM:tvl)le msohe îtht, mbtdblu fthKu Fkrz; :guj gturlvxj (hÃazo ntEbul)lu Mþ"thelu Vhe:e mbtdbÃËJuo suJtu n;tu yuJtu cltJe ’uJtbtk ytJu Au. su:e jøl fhlth Atufhelu òu ;vtmJtbtk ytJu ;tu ;u vtu;tlu ftibtgoJtl ÃþhJth fhe Nfu ylu ò;eg he;u C{Ð y:Jt fwfbeo l dKtE òg !

ylu yu s ;tu BþÆtu Au fu ÃþY»ttuyu ytÔþk f~þk ÃþhJth fhÔþk vzðþk l:e ntuðþk ! ‘ftbM˺t¥btk g yu sbtltbtk Mºteytulu fuJe ‘yMJåA¥ dKJtbtk ytJ;e ;ult WÕjuFtu Au !

c¤tðfth suJt c¤tðfthlu vK (duhftg’umh ntuJt A;tk) DKeJth ‘øjtuheVtE¥ fhelu ra;hJtbtk ytJu Au. yuJe vK Ftuxe jtuJtgft «J;uo Au. fu c¤tðfth ’hrbgtl Ctud cluje Mºtelu bn’T ykNu ;tu bÍt s ytJ;e ntug Au. Mºtelt mtbtrsf he;u :;t ò;eg Ntu»tKlt yluf lBËltytu drKftjgtu:e btkzelu Ftlde yturVmtu Mþ"e XuhXuh rJFhtgujt òuJt b¤u Au.

òKe;t lJjf:tfth ßntul yvztEfle lJjf:t ‘hurcx huz¾m¥ (1972)lt yuf Jt¾â:e yt juF ÃËKo fheyu. ‘Gþ ltu Jtux huv EÍ ? Ex EÍ y Ôþbl nw auELßz nh btELz ytVTxhJzo.¥ fblmecu ytÔþk DKt ÃþY»ttu btl;t ntug Au.

ylu yu:e g Jæþ fblmecele Jt; ;tu yu Au fu jøl vAe J»ttuo Mþ"e mnSJl btKlth DKtk ’kvleytu y¿ttl, Ctu¤vK, Nhb ;:t btLg;tytulu fthKu yufbufltu mDl NhehMvNo fhJtLþk xt¤u Au ylu ¾jtExturhmlt ÃËh;t ÂMxBGþjuNl Jdh yt Mºteytu Jæþ mtht ò;eg ytlk’:e Jkra; hne òg Au.