øþsht;lt DzJigt

Ntkr;’tm ÍJuheLþk yltuÏþk Jrmg;ltBþk (1656)

yb’tJt’lt ldhNuX Ntkr;’tm ÍJuheLþk ymt"thK Jrmg;ltBþk «tÃ; :Gþk Au. yluf mbftjel Mºttu;tultu yt"th jElu Ntnsntllt mbgbtk ytr:of ylu mtkMf]r;f vrh«uûgbtk yºtu ;ule AKtJx fhJtbtk ytJe Au. Ntnsntllt mbgbtk ßgthu yt ’M;tJus ftuxobtk hsq :gtu ðgth ;u mbgu yb’tJt’ fuÔþk nNu ;u òKJtle fqðþnjÔ\r•t DKtlu ntug. ;u:e yb’tJt’le Íjf vK ytvKlu «tÃ; :Nu.

yb’tJt’Lþk Ôgtvthe bn•J veAtlelu yt ldhbtk ythctu ylu Gþhtuvegltu JmJtx fh;t n;t. ytsu su rJM;th ‘ftuahc¥ ;hefu ytu¤Ftg Au ;u ‘fqa-R-ythc¥, yuxju fu ythctule Jmtn; ;hefu òKe;tu n;tu. ykd{uòuyu ;uble ftuXe 1616btk M:tve n;e. ytsu ºtK ’hJtò ylu òbt bÂMs’ Jåau su xGþxturhgj ntRMfqj ytJe Au ðgtk ykd{uòule ftuXe n;e. £uLa BþmtVh Sl-’-:uJultu ylu sbol BþmtVh buLzuÕMjtu ðgtk bnubtl ;hefu hÌtt n;t. ;ubKu jÏGþk Au & ‘‘yluf Fkztu ylu JFthtu "htJ;e yt rJNt¤ ftuXele ytmvtm cdeat ylu VqJtht Au.¥¥ za Juvtheytule ftuXe (1618) dtk"e htuzbtk ytJuj cukf ytuV chtuztle vtA¤ n;e ;ult yJNu»ttu ytsu vK òuJt b¤u Au. ðgtk JmJtx fh;t jtuftu ytsu vK ;ulu ‘Jjk’tle nJuje¥ ;hefu ytu¤Fu Au. Ntkr;’tmlt vtiºt ldhNuX JF;ak’ ÏþNtjak’u yt ftuXe 1782btk Fhe’e je"e n;e. 1863btk ßgthu ldhNuX fwxwkcbtk rbÕf;le JnukaKe :E ðgthu ;u «ubtCtE nebtCtElu Vt¤u dE n;e. «ubtCtE ntuj ylu nebtCtE RÂLMxxGËx yb’tJt’lt ònuhSJl mt:u mkf¤tguje mkM:tytu Au.

1947 vnujtk yb’tJt’ ldh ftux rJM;thtubtk v:htguj vtu¤tu, bntuÕjt, Nuhe, dje, Jtzt, Fzfe ;ubs afjt ylu atixtbtk Jmðþk nðþk. 1606btk jrj;mtdhu hauj ‘‘aiðg vrhvtxe¥¥btk Z´fJt vtu¤, V•tt bnu;tle vtu¤, ntò vxujle vtu¤, ftuXthele vtu¤, ÍJuheJtz, Dtkaele vtu¤, JtDuµhele vtu¤ ylu ftbuµhle vtu¤ suJe vtu¤tult r’ja~v JKoltu Au. BþDj mbgbtk vtu¤tu ylu NuheytuLþk fkEf yJlÔþk s Ôg¾;ðJ nðþk. vtu¤tu MJgkmkatrj; mkM:t n;e ylu ;u 300- 400 J»to vnujtklt yb’tJt’eytule hnuXtK ylu SJlvØr;lt lBËltYv n;e.

1656btk yb’tJt’ ldhle JM;e jdCd yZe jtFle n;e. hM;tytu ytsle sub mtkfzt ln´, vntu¤t n;t. C÷ ylu ºtK ’hJtòle Jabtk rJNt¤ ÏþÕÕþk bu’tl nðþk. ºtK ’hJtò:e òbt bÂMs’ ylu ;ule vK ytd¤ ’qftltu n;e. btKufatufLþk Ntf ylu frhgtKt còh ylu ;tkct ve•t¤lt JtmKtule ’wftltu ;u mbg:e yts r’lMþ"e atje ytJe Au. 1638btk buLzuÕMjtuyu jÏGþk & ‘‘’wftltu vntu¤e Au ylu ’wftl’thtu rJJufe ylu beXtctujt Au. ’wrlgtle yuf vK aes yuJe l:e su yb’tJt’btk Wvjç" l ntug.¥¥

ldhle fuxjef rJNu»t;tytu ntug Au. yuf yburhfl Rr;ntmfthu ;ulu "POET" ltb ytÃGþk Au - ‘‘vtuÃGþjuNl, ytuduoltRÍuNl, RftujtuS, xufltujtuS.¥¥ bægftrjl yb’tJt’lu yt mk¿tt jtøþ vzu Au. ;u mbglt jkzl ylu vurhmle sub yb’tJt’btk vhkvhtd; xufltujtuS «J;obtl n;e. ftux rJM;th ylu vhtytubtk ytJujt cdeat ylu VwJtht ‘RftujtuSfj cujuLm¥ ò¤JJtbtk b’’Yv n;t. Juvthe bntsltu ylu fthedhtult vkatu mkM:tfeg (ytudoltRÍuNl) MJYvbtk n;t. JM;e vK rJNt¤ n;e.

Ntkr;’tm ÍJuhe yt ldhlt «r;»X; Juvthe n;t. ;uytu ldhNuX ylu bntsltult Jzej vK n;t. ;u mbgu ftuxo mrn; BþDj fauheytu C÷ rJM;thbtk n;e. Ntkr;’tm ylu fuxjtf mtûteytu Jrmg;ltbtlu ftLËle MJYv ytvJt C÷le y’tj;btk ;t. 8 rzmuBch 1656lt htus dgt ;u vnujt ;u ;ublt Ãþºttu vlS, h;lS, fÃËhak’ ylu h;lak’ Wvhtk; Ãþºte btKufctElu rbÕf;ltu rnMmtu ytve å˾ât n;t. Jrmg;ltbt Bþsc ;ubKu btKufctElu jtukftÃþhebtk ytJuje yuf CÔg nJuje Jthmtbtk ytve n;e. ‘jtukftdåA¥lt M:tvf jtukftNtn ltblt silu ;u 1490le ytmvtm JmtJe n;e. ytsu ;tu ‘jtukftÃþhe¥Lþk ltb vK rJMB\; :E å˾âwk Au, vK ;u ÍJuheJtz, ftuXthele vtu¤ ylu mtu’tdhle vtu¤le mbevbtk ytJe n;e. Ntkr;’tm ÍJuheJtzbtk hnu;t n;t.

1656lt ’M;tJus Bþsc Ntkr;’tmu ;ublt Ãþºt jûbeak’lu leaule rbÕf;tu Jthmtbtk ytve. ÍJuheJtzle nJuje, ftuXthe vtu¤le nJuje, ynb’Ntnlt htuò vtmu btKufatufbtk ytJuje ºtK bt¤le ytjeNtl ’qftl, ÍJuheJtz vtmu ytJujtu 100 Jthltu ÏþÕjtu Ãjtux, mtultlt JtmKtu, cu bK Jsllt ;tkctlt JtmKtu ylu yuf bK JslLþk sm;. nJuje ylu bftltuLþk JKol leau Bþsc Au. fkvtWLz, ;ule yk’h vum;t jtfztlt ;tu;´d ’hJtò ;:t MþNturC; M;kCtu, atuf, xtkfw, vhmt¤, ÃËòltu Fkz, ’eJtlFtLþk, hmtuzwk ylu vtKeytYk, Jajt ylu ºteò bt¤btk yluf Fkztu ylu cnth:e nJt-Wòm ytJe Nfu ;uJt MþNturC; ÍYFt n;t. mti:e xtua Wvh ydtNe n;e.

ytsu ytvKu su Jt;le Ftm aeJx htFeyu Aeyu ;u ‘nuÕ: yuLz ntRSl¥lt «§lu vK yºtu mtkf¤e jE~þk. Ntkr;’tmle nJujeytu ylu bftltubtk yluf mdJztu ntuJt A;tk mkztm ;tu Dhle cnth s ÏËKtbtk n;tu. ’M;tJusbtk Dhle cnth :Elu Jnu;e leftu ylu btuheytuLþk ytcunqc JKol Au. dk’fe :;e s nNu vK ßgtk yfch, sntkdeh ylu Ntnsntl suJt BþDj mb{txtu vK yt ctc;btk jtath n;t, ðgtk ldhNuX vK ~þk fhe Nfu ? fuxjtkf J»ttuo vnujtk buk Ntkr;’tmltu ’M;tJus mbsJt btht rbºt ylu rJµ«rmØ Rr;ntmfth RhVtl ncec mt:u aato fhe n;e. ;ubKu blu fÌtwk & ‘‘Ntnsntkyu r’Õnebtk ctk"ujt jtj rfÕjtlt bnujtubtk vK NnulNtntu, ;uble cudbtu ylu fwxwkcesltu mkztm btxu ;dthtltu Wvgtud fh;t ylu cnth ’wdO" Vujt;e. htus mJthu mVtE ftb’thtu b¤B˺t rfÕjtle cnth Ftu’ujt Ftztytubtk XtjJe ytJ;t. Ntkr;’tmu fb mu fb Dh ylu nJujelt «JuNîthlt ÏËKtbtk mkztm ;tu ck"tÔgtu n;tu !¥¥

ðgthct’ buk bægftjel Gþhtuvlt mkztmtultu yÇgtm fgtuo ylu J¤e RkøjuLzbtk ‘ztubuÂMxf BGþÍegb¥ vK òuGþk. burzfj Rr;ntmlt fuxjtf d{k:tu òugtk. ;ubtklt yuf d{k:btk jÏGþk Au & ‘‘£tLmltu htò ÕþE 14btu, ÕþE 16btu ylu ;ule ÏËcMËh; víe buhe yuLðJu;tRl vK ;dthtltu Wvgtud fh;t. RkøjuLz ylu sbolelt ldhtuyu ytsle sub MGËyus meMxb Ntu"e l ntuJt:e jtuftu auBch vtuxbtk vuxltu Cth n¤Jtu fh;t. atubtmtbtk ;tu ;u vtu¤tu ylu Nuheytubtk VujtE sðþk ylu cu¾xuhegt skðþytu htudat¤tu VujtJ;t. DKe Jth buÕþk ;¤tJ, l’e fu mBþ÷rflthu XtjJe ytJ;t.¥¥

nJu ’M;tJuslu yt"thu Ntkr;’tmlt vtztuNeytu rJNu òuE~þk. ;ubltu yuf vztuNe WbhtJ fwwwxwkcltu atrhºgJtl ykd{us ßgtuso ytu¾meLzuMx n;tu. ;u Ctzu htFujt rJNt¤ bftlbtk hnu;tu n;tu. Jtaflu «§ :tg fu ytJe bÍtle ftuXebtk hnuJtlu c’ju ;u ÍJuheJtzbtk fub hnuJt dgtu nNu ? mbftjel rc{rxN ’M;tJuòu Bþsc DKt ykd{us ftuXeJt¤t rlhtk;lu mbgu ’tY ve;t lu swdth hb;t. ;u mbgu ;tu ftuE vK ‘juze¥ rnk’le Bþjtft; ju;e lntu;e ;u:e ftuXebtk ‘swJtl-JtkZt¥ hnu;t ylu mò;eg mkck"tu ctk";t. ytJt fthKtumh ykd{us ftuXeltu «BþF 1633:e ÍJuheJtz suJt mkMfthe sil j•ttbtk hnu;tu. J¤e Ntkr;’tm mt:ult ;ult mkck"tu «ubCgto n;t ;u:e yu N¾â Au fu Ntkr;’tmu ;ulu yuft’ nJuje Ctzt:e ytve ntug.

Ntkr;’tm ÍJuhele nJujeytu vtmu siltultu btuxtu Wvt©g n;tu. vtXNt¤t n;e ylu ’uhtmh vK nðþk. ’M;tJus Bþsc yt Wvt©gbtk ;usMJe Bþrl htsmtdhMËrh hnu;t n;t. ;uble mjtn jElu s yt "rlf Juvtheyu ceceÃþhbtk (ytsLþk mhmÃþh) 1621btk rak;tbrK vt~Jolt:lt CÔg ’uhtmhLþk ctk"ftb NY fGþO nðþk. yuf mkmthðgtde mtæþ ylu yuf "rlf Juvthe, vK cklult mkck"tu fwxwkcesl suJt n;t. Bþrl r;jfmtdhu 1666btk haujt ‘htsmtdhMËrh rlJtoK htm¥btk jÏGþk Au fu Ntkr;’tm B\ðGþ vtBgt ðgthu ytJt btuxt mkmthðgtdelu vK yuJtu ;tu ytDt; jtøgtu fu ;ublu SJl xftJJtbtk hm lt hÌttu. ;uytu 4 mÃxuBch 1665lt htus rlJtoK vtBgt. ;uble MbNtlgtºtt ßgthu btKufatufbtk:e vmth :E ðgthu ;ublt ykr;b ’Nol fhJt mti ftubtult jtuftu fezegthtle sub Wbxe vzât n;t.

ftuR vK ’M;tJuslu yufj’tufj MJYvbtk mbòJe lt Nftg ;u:e s y¼;l rmØtk;tu ylu Ïgtjtulu yt"thu Ntkr;’tmlt Jrmg;ltbtlu yuf ‘fÕahj xu¾Mx¥ ;hefu yºtu WvmtJJtbtk ytÔGþk Au. N¾â nðþk ðgtk Mþ"e bægftjel yb’tJt’lt ;tKtJtKtlu ytvKe ytsle rJCtJltytu mt:u JKJtltuvK «gtm Au. ytsu ;tu Ntkr;’tmLþk ldh ftjd{M; :E dGþk Au. f~þk s hÌtwk l:e. ytb A;tk vK òu ftuE fÕvltNej ylu S¿ttMþ Jtaf :tuzef ûtKtu ytkF ck" fhelu Ãþht;l yb’tJt’lu ‘òuJt yLþCJJt¥Lþk RåAu ;tu :tuzef yir;ntrmf mtbd{e b¤e hnuNu ;uJtu mkCJ Au.