bulusbuLx

cuLabtrfOd & mkM:tle ftgoûtb;t J"thJtle yuf yltuFe væ"r;

fkvlele ytk;rhf ftbdehe Mþ"thJtle ath xufrlf vife cuLa btrfOd ;Æl mh¤ rmæ"tk; Au. mbsJtbtk ;u mnujtu Au. vhkðþ cnw ytuAe mkM:tytu ;ultu Wvgtud fhu Au. cuLa btrfOd yuxju ;bthe ftb fhJtle væ"r;lu ;btht mti:e mV¤ nheVle væ"r; mt:u mhFtJJe. ;uxÕþk s ln´ vhkðþ sd;le ©u»X mkM:t mt:u mhFtJJe, ;ubtk Mþ"tht fhJt. ’huf fkvle fu mkM:t ;ule vtu;tle ftbdehebtk yuxje bNøþj hnu Au fu ;u vtu;tle ftb fhJtle he; yLg nheVtu mt:u mhFtJ;e s l:e. J¤e ftuR ftb nheV mkM:t yuf’b ytuAt vz;h Fauo fh;e ntug ;tu vK yLg nheV fkvleytu yt vz;h Fao fub ytuAwk ytJu Au ;u òKJtle fu NeFJtle ;bt fh;e l:e. btuxtCtdle fkvleytu yk;BþoFe ntug Au. ’t.;. øþsht;btk yluf yub.ce.yu. zed{e ytv;e mkM:tytu Au. vhkðþ yb’tJt’le ytR.ytR.yub.Lþk ftumo bt¤Ïþk ~þk Au, ðgtk CKtJJtle væ"r; fR Au, ;u fgt vtXâÃþM;ftu fu hez´d bxehegjltu Wvgtud fhu Au, ;ule vheûtt væ"r; fuJe Au, ;ule VufÕxe fuJe Au ylu ;ublu fuxje MJtg•t;t Au, ;u rJ¼t:eoytulu fR ylu fuxje MþrJ"tytu ;:t «tusufxtu ytvu Au ;u òKJtle ftuRvK yLg yubceyu yb’tJt’le Mfqjtuyu ’hfth fhe l:e. ftuR yb’tJt’le yubceyu Mfqjltu Jztu ytRytRyuble JthkJth Bþjtft;tu ju;tu ntug ylu ðgtkle VufÕxelu b¤;tu ntug ;uÔþk vK Ctøgu s clu Au. yb’tJt’le ytE.ytE.yub.Lþk htuj btuzuj ntJoz ceÍlum Mfqj n;e ylu Au vhkðþ nJu ntJoz DKe ytd¤ lef¤e dR Au.

fkvleltk atJe Yv ftbtu (;:t ;ultu vz;h Fao) ;u ûtuºtbtk ’uNle ylu sd;le yLg mkM:tytu mt:u mhFtJJt ylu ;ubtk:e NeFÔþk ;ulu cuLa btrfOd fnu Au. vhkðþ ;u btxu ;bthu ;bthe fkvle fu mkM:tlt atJeYv ftgtuo l¬e (ytRzuLxeVtg) fhJtle sYh Au. btºt buLGþVufah´dbtk s ln´ vK yLg Ft;tytu (yth yuLz ze, btfuox´d, buRLxulLm)lt atJe Yv ftgtuolu vK Ftu¤Jt sYhe Au.

Íuhtuût fkvleLþk cuLa btrfOd

yburhftle Íuhtuût fkvle 1978 Mþ"e ftuveyh bNel cltJJtbtk ©u»X dKt;e n;e. ftuveyh bNelLþk ltb s Íuhtuût vze dGþk nðþk. yuxje N¾;Nt¤e c{tkz ;u "htJ;e n;e. ;u s yhmtbtk òvtlle ftuveyh bNel cltJ;e fkvleytuyu yburhfl còhbtk bægb f’lt ftuveyh bNeLm 9600 ztujmobtk JuaJtLþk NY fGþO. yt CtJtu ;tu Íuhtuût bNellt vz;h Fao («tuzfNl ftuMx) fh;tk vK ytuAt n;t. Íuhtuût fkvle dChtR dR vK cume lt hne. 1979btk ;uKu vtu;tlt bulushtule xeb (subtk buLGþVufah´d Ft;tlt Jzt vK mtbuj n;t) yu nheVtule Wðvt’l væ"r; ;:t yLg ftbdehelu mbsJt òvtl btufje. Íuhtuût yt ftb fhe Nfe fthK fu ÍuhtuûtLþk yuf VGþS-Íuhtuût ltbLþk mkGþf; mtnm òvlbtk ftb fhðþk nðþk. ;ule jtdJd:e yt xeblu nheVtule ftbdehe òKJtltu jtC bégtu - ln´ ;tu nheVtu yt xeblu ;ublt fthFtltbtk «JuN s lt ytvu. yt xeblu yÇgtmlu yk;u sKtGþk fu Íuhtuût le DKt Ft;tytule ftgovæ"r; ;Æl celftgoûtb n;e. Ftm fhelu buLGþVufah´d væ"r; nheVtu fh;tk DKe Fato¤ n;e. yLg "k"tfeg he;tu vK Fato¤ n;e. yt:e Íuhtuûtu nheVtule sub ftgoûtb clJt jtkctdt¤tltu ftgo¢b Dzâtu. ;uKu vtu;tle buLGþVufah´d væ"r;le 67 atJeYv «r¢gtytu («tumumeÍ) ytu¤Fe ftZe. yt 67 «r¢gtytulu ;ult nheVtule «r¢gtytu mt:u mhFtJe òuE ylu ;ubtk yluf Mþ"tht ’tFj fgto. yuxju:e s yxfJtlu c’ju ;uKu vtu;tle buLGþVufah´d væ"r;le mhFtbKe òvtlem nheVtu òuzu s ln´ vhkðþ Íuhtuûtle ftuRvK ceÍlum «r¢gtlu yLg JÕzo fjtm fkvleytu òuzu mhFtJe ;ubtk Mþ"tht fgto. ytsu Íuhtuût fkvlebtk cuLabtrfOd ;uLþk mti:e Jæþ ydðgLþk mt"l (bulusbuLx xwj) dKtg Au.

òvtlle xtugtuxt fkvle ;ule sMx Rl xtRv RLJuLxhe btxu «Ïgt; Au. :tuztf mbgbtk yburhftle lt’thelu ythu ytJuje slhj btuxmolu lkch yuflt M:tlu:e nxtJelu xtugtuxt fkvle sd;le mti:e btuxe fth fkvle clNu. lJtR jtdu vhkðþ xtugtuxtlu sMx Rl xtRv RLJuLxheltu rJath yburhftlt Mþvh btfuox su Ízv:e vtu;tltu btj ;ult JuatKlt NuÕV vh BËf;t ylu Fmuz;t n;t ;ult vh:e ytÔgtu n;tu. yt rJathlu xtugtuxtyu Ízve je"tu ylu ;ulu fth buLGþVufah´dlt ûtuºtbtk yvltÔgtu. yburhft QkDðþk ÍzvtGþk. yburhftle fth fkvleytuyu sMx Rl xtRb RLJuLxheltu rJath xtugtuxt vtmu:e NeFJtu vzNu. cuLabtrfOdbtk JuÕGþ auRlle ;btb ftbdeheltu mbtJuN :tg Au. fkvle ftatu btj ylu vtxTmo fuJe he;u Fhe’u Au, ;ultu mkd{n fgtk ylu fuJe he;u fhu Au, fuxjtu JF; yt btj Juh ntWmbtk vze hnu Au, mÃjtghtu yt btj fuJe he;u btufjtJu Au ylu ;ublu btjLþk vubuLx fuJe he;u :tg Au, fMxbh fuJe he;u ytuzoh BËfu Au, ftb’thtulu fuJe he;u ;tjeb yvtg Au, fkvleLþk buRLxulLm Ftðþk fuJe he;u ftb fhu Au ylu ;igth :gujtu btj fuJe he;u cnth btufjtg Au Jduhu yt cuLabtrfOd fhJtbtk ytJu Au.

cuLabtrfOd yLg fkvleytu vtmu:e ;uble ftgoûtb væ"r;ytulu NeFJtLþk yuf mt"l Au. ;u yluf ûtuºttubtk sd;le cuMx «ufxem NeFJtle yuf jleOd xuflef Au. ;ultu nuðþ Fao DxtzJtltu ylu buLGþVufah´dbtk mbg catJJtltu Au. VtuåGþol 500le 80 xft fkvleytu cuLabtrfOdltu Wvgtud fhu Au. ;ubtk mti:e fXel ctc; yu Au fu nheVtule ftgoûtb væ"r;ytu ylu xufleftu rJ»tu fR he;u btrn;e bu¤JJe. fuxjtf «rmæ" :gujt ynuJtjtu, yti¼turdf mNtu"lle mkM:tytu ylu x[uz øþ{Ãm vtmu:e fuxjef btrn;e b¤e Nfu Au. DKe Jth ;btht vtu;tlt s mÃjtghtu ;ulu rJ»tu btrn;e ytv;t ntug Au. fthK fu ;btht mÃjtghtu ;btht nheVtulu vK btj mÃjtg fh;t ntug ;uÔþk cle Nfu Au. ;btht yti¼turdf d{tnftu ylu yLg mkM:tfeg d{tnftu vK yt ykdu btrn;e ytve Nfu. yjc•t btrn;e bu¤JJtltu «§ srxj Au. fthK fu ;btht nheVtu ;uble vz;h rfkb; (ftuMx) rJ»tu fu Wðvt’l væ"r; rJ»tu btrn;e ytvu ln´. fuxjef Jth mkGþf; mtnmtult vtxolmo yufceòle fkvle ykdu btrn;ele ytvju fh;t ntug Au. yburhftbtk zÍlck" cuLa btrfOd fLmÕx´d fkvleytu vK ;ublt d{tnftulu btrn;e ÃËhe vtzu Au. yburhftbtk ;tu cuLabtrfOd yufmauLs ylu cuLabtrfOd luxJfo suJt ytuljtRl btrn;e Ãþhe vtzltht RLxhlux Juc Au, su btrn;eltu Mºttu; øþÃ; htFelu cuLa btrfOd rJ»tu DKe btrn;e ytvu Au.

Wvmknth &-

cuLabtrfOd btxu yr; bn•Jltu BþÆtu Au & ‘cuMx Rl RLzMx[e¥ y:Jt ‘cuMx Rl " JÕzo¥le væ"r;ytulu yvltJJe. ytJe ©u»X væ"r; fkvle fu mkM:t btxu rlrù; jûgtkf ÃËÁk vtzu Au. f’ta ©u»X væ"r;Lþk fu «ufxemLþk ;Æl yLþfhK N¾â l:e ylu ;u RåAJt gtuøg vK l:e. fthK fu ’huf fkvlele fu mkM:tle vrhÂM:r; ylu xufltujtuS yjd yjd ntug Au. yt:e cuLa btrfOd yuf yLþfqjl (yuzÃxuNl)le væ"r; Au - yLþfhKle ln´. 15 ’uNtult 5000 bulushtult yuf mJuobtk sKtGþk nðþk fu ;ubtk 85 xft vtu;tle fkvlele ytk;rhf ftbdehele mhFtbKe yLg mV¤ fkvleytu mt:u fh;t n;t. yt m;; atj;e «r¢gt Au. ;u fkvlele ;btb atJeYv ftbdehelu jtøþ vzu Au. ;u ;Æl mt’tu rmæ"tk; Au.

cuLabtrfOdle «r¢gtbtk fkvlelt Jztyu ynkfth ytudt¤Jtu vzu. lb{ clÔþk vzu. ybthe fkvlelu yLg vtmu:e ftkR s NeFJtLþk l:e y:Jt ybthe vhkvht s sw’e Au ylu ybthe fkvlebtk ;tu ytÔþk s atju yuJe bltuÔ\r•tlu je"u yb’tJt’le DKe bejtu ltN vtbe Au. ’t. ;. øþsht;le ftuR vK muÕV VtRltLmemle mkM:t yLg W•tb mkM:tytu vtmu:e ftkR s NeF;e l:e. ybthu ðgtk 60 J»to:e yt «btKu :ðþk ytÔGþk Au ;ubtk ’Fj fhlth ;bu ftuK yuÔþk btlm "htJlth fkvle Jztyu cuLabtrfOdbtk vzJtle sYh l:e. ;ult nheVtu ;ublu ;tuze vtzNu ðgthu s ;ublu mbòNu. còh yu mti:e btuxtu rNûtf Au ylu cuLabtrfOd yu jleOd xwj Au. ’huf jleOdbtk jlohu (NeFlthu) lb{ clÔþk vzu Au. cehjtle fu xtxtle fkvleytulu yu vtumtg, yblu ln´, yub fnultht bulushtu rJjel :R òg Au.