ntuxjtEl

ftuful - yt µu;hkde v’t:o lNtFtuhtu btxu ft¤BþFtu ’iðg mtrc; :gtu Au

chtch vtka J»to ÃËJuo rVÕbMxth Vh’el Ftl yk"the ht;u ’tuZ Jtøgtlt Mþbthu hM;t vh yuf z[øm x[trVfh vtmu:e ftuful Fhe’;t vfztgtu yuJt mbtathu ytFt ’uNbtk afath sdtze n;e. ;tsu;hbtk bhnqb «btu’ bntslltu b’’leN rJJuf btuEºtt ylu Ãþºt htnwj r’Õne Ft;ult rlJtmM:tlu Xkzt veKtbtk ftufulltu lNtu fhJt s;tk cu~þæ" :E dgt yu BËÆu Vhe ftuful aatolt adztu¤u aZGþk Au. ftufulltu ytuJhztuÍ :E s;tk rJJufLþk ;tu DxltM:¤u s btu; rlvßGþk nðþk.

Cth;btk ftufullt mVu’ vtJzhlt NtuFeltu Cju jÎþbr;btk ntug ylu dtkò ahmle dtu¤eLþk ajK Cju J"thtu ntug, vK yburhftbtk ytsu yÔJj lkchlt bt’f v’t:o ;hefu ftufulle Cthu ctujctjt Au. mtkMf]r;f ÷rÐyu yburhftle me"e ymh nuX¤ SJ;t BþkcR-r’Õnelt Mþvh ©ebk; Jdobtk vK ftufulltu brnbt nJu ;tu J"Jt jtøgtu Au! ctujeÔþzbtk vK yluf ltbe-yltbe fjtfthtu, yrCluºteytu, dtgftu, rlbto;tytulu ftufulle j; jtde Au.

ftufulltu lNtu F;hltf Au yu òK;t ntuJt A;tk BþkcE, r’Õne ylu auLlE suJtk bntldhtubtk ftufullt NtuFeltu J"e vzât Au. dgt J»tuo su auLlEbtk vtu;tle fjc- rzMftu:uf NY fhJt EåAltht rJNt¤ buDjtlelu mkztuJðþk z[d ftiCtkz vfztGþk ;ult vh:e yuJtu ;t¤tu bégtu Au fu btuxt Nnuhtule ntuxujtu, fjctu, rzMftu:uf ;:t ztLm cthtubtk ftuful, ¢uf fu yu¾mxTme suJe lNeje aeòu Aqx:e b¤u Au. Ftlde ntuxujtubtk fu rnj MxuNltu vh ckdjt Ctzu htFelu huJvtxeo gtusltht ©ebk;tu ftufulltu lNtu fhJtltu atLm å˾;t l:e. nJu ;tu ctujeÔþzlt fuxjtf nehtu, rnhtuEltu vK ytJt lNtFtuhtule gt’ebtk abfJt jtøgt Au.

BþkcE- r’Õnele còhtubtk ftuful 1 d{tbu 5000 Yrvgt (rfjtult 50 jtF Yrvgt)lt CtJu Jukatg Au. ytxje btukDe sKm mtbtLg btlJelu ;tu ¾âtk:e vtumtg. yuxju s ;tu ftuful ©ebk;tuLþk btleðþk z[d dKtg Au. rJµlt yluf ltbtkrf; Fujtzeytu, btuzujtu, rVÕb fjtfthtu, W¼tudvr;ytu ;:t htsfthKeytu ftufulLþk muJl fhJtltu NtuF vt¤u Au.

BþkcEbtk ftuful «ubeytule btuxe sbt; Jmu Au yub fneyu ;tu atju. yt bntldhbtk htus Yrvgt yuf fhtuzlt ftufulle ju-Juka :tg Au. ytNhu 30 btuxt mÃjtghtu 160 rJ;hftu bthV;u ftufullt ck"tKeytulu ;ubltu ‘zuEje ztuÍ' ÃËhtu vtzu Au. ftujtct, ztukdhe, Jtk÷t, swnq suJt rJM;thtubtk fuxjef huMxtuhtk, ftuVe Ntpv ;:t yuxeyub muLxhlt ck" cthKt vtA¤ ftufulle ju-Juka :tg Au. ;tsu;hbtk fuxjef VtEJMxth ntuxujtult ‘vtrfOd jtux'btk fuVe ÷Ôgtule ytv-ju :;e ntuJtlt rfMmt cnth ytÔgt n;t.

bt’f v’t:tuobtk ftuful celnheV l:e. A;tk ;ule jtufr«g;t DKtk fthKtumh J"e dR Au. yVeK, ahm ylu dtkò suJt bt’f v’t:tuole mhFtbKebtk ftuful sht rl’tuo»t dKtg Au. J¤e, ;u Ôgmlf;to ntug yub btlJtbtk ytJðþk l:e. yt Wvhtk; ;ultbtk ChÃËh ‘ftbN¾;' ntuJtle Ftuxe btLg;t VujtJJtbtk ytJe Au. ytxytxjt øþKtu ntug, yuxju ftufullt atnftu MþvhMxth fh;t Jæþ ntug yu MJtCtrJf Au! ~Ëht, Mþk’helt NtuFel rVÕbe fjtfthtubtk vK ;ule rzbtLz ntug yu MJtCtrJf Au.

nsw ’tuZ ’tgft ÃËJuo ftuful V¾; Mþvh ©ebk; JdoLþk btleðþk nðþk. ntujeÔþzlt abf;t rm;tht ylu hkdel ;rcg;lt "lfwcuhtu s ;uLþk rlgrb; muJl fh;t. nJu ftufullt Wvtmftubtk Jfejtu, sòu, «tuVumhtu, rJ¼t:eoytu ylu ztp¾xhtultu mbtJuN :tg Au. yt Ftm Jdolt ykd; jtuftu btxu rJjtmLþk mt"l bxelu ftuful ytsu ytb Jdo btxu cu Dzele btus cLGþk Au. yuxju s yburhftbtk ;ultu J»tuo ’ntzu 1700 fhtuz ztujh suxjtu Wvtz :tg Au! ceò Nç’tubtk fneyu ;tu yburhftlu J¤dujt ftufullt Ôgml Jzu Jtr»tof Y. 6300 ycs ‘ltfu' òg Au! ‘ltf' yuxjt btxu fu ftuful btuxu Ctdu A´fKele sub ltf Jtxu s juJtbtk ytJu Au. yjc•t, A´fKelt mztft ylu ftufullt ltrmft «JuN Jåau sbel-ytmbtlLþk yk;h Au. avxe fu avxtu Chelu A´fKe lmftuhtbtk aztJe Nftg Au, ßgthu ftuful ytxje mnujtR:e aztJtðþk l:e. yu btxu ;tu Ftm rJr"ÃËJof ÃjtMxefle Mx[tu suJe l¤e JtvhJtle hnu Au. NtuFel ©ebk;tu ;tu mtu ztujhle fzfz;e ltuxle ÇËkd¤e cltJe ftufulltu vtJzh ltfu aztJu Au!

ftuful ykdult rNr:j ftLËllu fthKu ytsu yburhftbtk jtFtu Ôg¾;ytu ftuRvK «fthlt ûttuC fu mkftua rJlt yt ‘µu; A´fKe' ltfu aztJu Au.

yt mVu’ vtJzhlu nJu yburhftlt fuL÷eg ;kºtu bt’f v’t:o ;hefu jucj btGþO Au. òufu yd{Ke ftg’t rl»Kt;tult lb{ yrC«tg yLþmth ftufulu Ftuxe he;u yt ‘cnwbtl' ytvJtbtk ytÔGþk Au. yt yuf rl’tuo»t lNtu Au. yule ftuRlu yJ¤e ymh fu ntlefthf ytzymh l:e. ftufullu fthKu l:e VuVmtkbtk ftKtk vz;tk fu l:e fuLmh :ðþk. cm, avxef ftuful lmftuhtbtk aztÔGþk fu y"tuo fjtf Mþ"e MVqr;o, ;hJhtx, Xufztk bthJtLþk bl :tg yuJtu ytlk’ ylu bM;e b¤e hnu Au!

ztp. medbkz £tuRz suJt btlmNtMºtlt «Ku;tyu vK ftufulu ‘ytlk’lt ytrJ»fth' ;hefu ytu¤FtÔGþk Au. vhkðþ ftufullt atnftu yulu suxÕþk µu;hkde dKtJu Au yuxÕþk s yu ft¤BþFe Au! b;jc fu Jæþ vz;e btºttbtk juJtbtk ytJu ;tu ftuful fVlLþk fthK cle Nfu Au. ¾âthuf xumbtk ytJelu cnw s sqs «btKbtk jeæþk ntug ;tu ;u Ftm Lþfmtl l:e fhðþk yu mtåþk, vhkðþ vtft ck"tKe clelu r’Jmbtk ’m Jth btuxtu avxtu Chelu ;ultu vtJzh juJtg ;tu btu;ltu vgdtb sj’e ytJu Au yu vK yuxÕþk s mtåþk Au. ftufullt muJl:e :tuzeJth btxu Cju SJztu btusbtk ytJelu ;t-:i-;t-:i fhJt jtdu, ;ule òuNeje ymh nuX¤ ftuR ck’tltu ytðbrJµtm Cju çþjk’ clu ylu ykdu ykdu ykd Cju ytlk’:e ;hc;h vK :tg, vhkðþ ftufulltu lNtu W;gto vAe Vwødtbtk:e nJt lef¤e dgt suJe yuf jtdKe :tg Au! xtkrxgt ðËx;t ntug yuJtu veztfthf yLþCJ :tg Au ylu vAe NY :tg Au ftufullt fthbtk ÔgmlLþk rJ»ta¢! yuf avxe:e NYyt; fhlth Ôg¾; :tuzt s r’Jmtu ct’ ltfbtk vtJztu lrn ;tu abae Chelu ftuful htusu htus ltF;e :R òg Au.

yuf bòle Jt;- ytsu yburhftbtk atk’eltu auRl vnuhJtle su rJraºt VuNlltu Jt atÕgtu Au ;ule vtA¤ ftufulLþk Ôgml fthKÇË; Au. vK atk’ele auRl bnðJle l:e. d¤u huNble fu mt’e ’tuhe ctk"tu ;tu atju. ymj aes Au auRlbtk jxfrKgt ;hefu vhtuJJtbtk ytJ;e bele abae. yuft’ $a jtkce yt abae s ftufullt Ôgmleytulu R;hsltu:e yjd ;thJu Au! su Ôg¾; yu ytJe abae vnuhe ntug ;ult rJNu yåËf btlÔþk fu ;u ftufulle ck"tKe nNu!

ftufulLþk muJl xåËfze abae îtht :tg ðgtk Mþ"e ;tu Xef Au, LþfNtl lSJe btºtt:e :JtLþk vK fkRf ytuAwk. Ôgmleytu ßgthu abae vAelt ceò ;c¬tbtk ytJu ðgthu s SJjuK F;htu QCtu :tg Au, fthK fu Ôgmleytu ytFhu abae Chelu ftuful ltfbtk aztJJtlu c’ju yuLþk ÷tJK cltJe RLsu¾Nl îtht vhctY lmbtk aztJ;t :tg Au! yt Wvhtk; hmtgrKf «r¢gt Jzu ;ule bt’f ymh Wd{ cltJJtlt ferbgt vK heZt Ôgmleytuyu Ntu"e ftZât Au. yt btxu òuR;e ;btb mt"l mtbd{e ylu hmtgKtu ÏþÕjt còhbtk Aqx:e Juatg Au.

yburhftlt ftkXu ’tKatuhe:e W;h;t ftufullt skde sÚ:tlt JuatK ylu rJ;hK btxu su matux ÔgJM:t;kºt QÇþk :Gþk Au ;u vK FhuFh ftceju ’t’ Au! yburhftlu ftuful ÃËhwk vtz;t c"t ytk;hht»x[eg yusLxtu òu Cudt b¤elu yuf mkGþ¾; mtnm NY fhu ;tu BËzehtuftKle ;ub s JuatKle ÷rÐyu f’ta ceswk M:tl bu¤Je òg! yuxju fu rJµÔgtve VujtJtu "htJ;t Juvth W¼tud ykdult btrmf ‘VtuåGþol' îtht ’h J»tuo «rmæ" :;e 500 mJtuoåa fkvleytule gt’ebtk ftufulLþk ytÔþk mkGþ¾; mtnm ceò lkchu ytJu! yburhftbtk mti:e rfkb;e bt’f v’t:o ftuful Au ylu ceò lkchu ytJ;t dtkò (buheswytlt) fh;tk dgu J»tuo ;uLþk JuatK 160 fhtuz ztujh suxÕþk Jæþk nðþk ylu dtkòu ftkR ytuAe btgt l:e. yburhftbtk dgu J»tuo 340 fhtuz ztujhle rfkb;ltu dtkòu Juatgtu n;tu!

ytJe abðftrhf he;u mJoºt b¤ðþk ftuful vtAwk ‘y~þØ' ntuJtle ÃËhuÃËhe Ft;he ;u julth ylu Jualth cuWlu ntug Au! yuf rfjtu ~þØ ftuful ftujÂBcgtbtk 21000 ztujhle rfkb;u Juatg Au. yt yuf rfjtu btj ’tKatuhe btduo yburhftbtk vntuka;t s 60,000 ztujhltu :tg Au. vhkðþ lVtFtuhe ytxju:e l:e yxf;e. yburhft vntukågt vAe ftufulbtk yz"tu-yz" yLg rl’tuo»t v’t:tuo WbuhJtbtk ytJu Au. ytb, ßgthu yuf rfjtu ftuful sÚ:tck" còhbtk vntukau ðgthu cu rfjtu cle dGþk ntug Au. yt Jsl J"tht mt:u s ;ule rfkb; vK cbKe, yuxju fu 1,20,000 jtF ztujhle :R òg Au!

yt rfkb;u vK LGËgtufole Nuheytubtk 50 xft ~þØ ftuful b¤ðþk ntug ;tu rcatht Ôgmleytu ¾âthlt btuût vtbe dgt ntu;! vhkðþ Nuhebtk b¤;t ftufulle ~þØ;t btºt 12 xft ntug Au. ytltu y:o yu :gtu fu ytX rfjtult 4,80,000 ztujhlt CtJu Juat;t yt ‘µu; vtJzh'btk mhuhtN cth xft suxÕþk s Bˤ;ðJ gtlu ftuful ntug Au! xqkfbtk ftujÂBcgt:e ytJuÕþk, yuf rfjtu ftuful AuJxu LGËgtufole Nuhebtk vntukau ðgthu ytX rfjtuLþk Jsl "htJðþk :R dGþk ntug Au!

ftujÂBcgtbtk ftufulle dkdtuºte yuLzeÍ vJo;bt¤tbtk Au. yn´ Ztu¤tJ vh ftuftle bcjF Fu;e :tg Au, sult vtlbtk:e ftuful ;igth fhJtbtk ytJu Au. ytNhu 500 rfjtu ftuftlt vtk’ztbtk:e btkz yZe rfjtu btJtu clu Au. ytxjtk vtk’ztle rfkb; cthmtu ztujh fh;tk Jæþ l:e ntu;e, ßgthu yubtk:e Wvs;t yZe rfjtu btJtlt 5000 ztujh ctujtg Au! yt btJtbtk:e ftufulLþk yuf rfjtu mðJ W;hu Au, sultu còh CtJ ftujÂBcgtbtk 11,000 ztujh Au! yt mðJbtk:e cl;t ftufullt ~þØ vtJzhle rfkb; 21,000 ztujh Mþ"e vntukau Au.

1885btk yburhftle sdrJÏgt; ’Jt cltJ;e fkvle ltbu vtfo-zurJmu ftufullu abðftrhf ’Jt ;hefu còhbtk B˾âwk nðþk! vtfo-zurJm fkvleyu ftufulle «ath ÍwkcuNbtk yuJtu ’tJtu fgtuo n;tu fu yt y’TÇþ; ’Jt cefKlu cnt’wh cltJu Au, ytuAwk ctujlthlu mthtu J¾;t cltJu Au ylu yVeK ;ub s ’tYlt ck"lbtk:e Ôgmleytulu Bþ¾; fhu Au!

yt vnujtk 19be m’ebtk yuLsjtubtrhle ltblt yuf mtnrmf Juvtheyu ftuftltk vtk’ztltu yfo ylu NhtcLþk rb©K fhe lÔþk ve½þk còhbtk BËfÔþk, yt ftuful Gþ¾; ve½þk ‘Jelbtrhò' ;hefu ytu¤Ftðþk nðþk. Gþhtuvlt htòytu ylu WbhtJtubtk ;tu ¾âthLþk ;u jtufr«g cle å˾âwk nðþk. swjuJlo, yujufÍtkzh zqbtÍ ylu yurbjÍtujt suJt mb:o mtrnðgfthtuyu yt b’bM; veKtlu yvltÔGþk nðþk. MJt;kºgle ’uJele «r;bt msolth £uka rNÕvfth Vuz[ef ytudÐe ct:tuoÕzeyu yufJth mtudk’ vh fÌtwk nðþk fu ‘Jelbtrhò' ve"t vAe òu yuKu yt «r;bt DzJtLþk nt:btk jeæþk ntu; ;tu ‘ct; fwA ytih' ntu;e! yuxju fu ytsu LGËgtufolt cthtbtk QCuje yt «r;bt f’ta mukfztu Vex Jæþ ³ae cle ntu;!

yt rNÕvfthle ;hkd jejt Atuzelu vtAt J;obtlft¤btk ytJeyu.

BËzeJt’ ylu MþFJt’le ct¤tdtu¤e vh WAhuje yburhftle lJe vuZe mnus vK yzaK JuXJt ;igth l:e. J¤e, yburhfltult blbtk yuf btLg;t Dh fhe dR Au fu ’huf ’’eole ftuRlu ftuR ’Jt ntug Au. ftuful ylu yLg fuVe v’t:tuoltu VujtJtu ytJe btLg;tlu ytCthe Au! yburhfltu yub btlu Au fu ;bu ‘gtuøg' ztp¾xhlu ytu¤F;t ntu ylu ftuful Jualth mt:u :tuze mthtmthe ntug ;tu ;bthu yMþF JuXJtle ftuR sYh l:e.

yburhftltu vjtglJt’ NtnB\dle sub ftufullt Zdjtbtk btuZwk mk;tze hÌttu Au. yburhfltulu ftuK mbòJu fu MþFle yLþÇËr; «gðlÃËJof vu’t fhJtle ntug Au, ftufulle avxe ltfu aztJe MþF bu¤Je Nftðþk l:e!

vK yVmtum fu yburhfltulu cæþk rJlt ;fjeVu, Jdh bnul;u òuRyu Au. yt MþFr«g jtuftu shtg vezt CtudJJt ;igth l:e. ;uytu :tuze vK rak;t fu btlrmf ;KtJ JuXJt btd;t l:e. vrhKtbu jtF ’w&Ftu fe yuf ’Jt suJt ftufulu yburhftbtk ftgbe "tuhKu Bþftb fgtuo Au.

Cth;le GþJtvuZe btxu ‘bumus' yu Au fu btºt ’w&F ’qh fhJt, fkxt¤tu nxtJJt, n;tNtlu zctJe ’uJt ftuful fu ceò ftuEvK fuVe÷Ôgtult hJtzu aZNu ln´. ûtKCh MJdeog MþF ytv;t yt lNejt v’t:tuo ;blu nkbuN btxu lhfbtk "fuje ’uNu.

Top