y:ofthKle ythvth
rJµbtk yd{Ke Mxtuf yu¾mauLs ;hefu QChðþk luNlj Mxtuf yu¾mauLs

Nuhcòhlt ÔgJnthtule he;u yulyumE rJµLþk ºteò lkchLþk yr;rJhtx Mxtuf yu¾mauks Au. ltMzuf ylu yulJtgyumE vAe yulyumELþk M:tl Au

AuÕjt yuf ’tgftbtk Cth;eg BËzecòhbtk DKtk s btuxt «btKbtk rJftmjûte vrhJ;oltu :gt Au. htuftKle mjtb;ele he;u Cth;eg BËze còh luÔþklt ’tgftbtk ydtW rlBl fûttLþk dKtðþk nðþk. vhkðþ ytr:of Mþ"thtlt yuf Ctd ;hefu Cth;eg BËze còhbtk ylu Nuhcòhbtk Mþ"thtytu fhJtbtk ytÔgtk ylu ;ule ftbdehe btxu RLVbuoNl xufltujtuSltu Wvgtud fhJtbtk ytÔgtu. ;ultk DKtk s mtht vrhKtbtu ytÔgtk Au. me¾âwhexe yuLz yuûauks ctuzo ytuV RÂLzgt îtht luNlj Mxtuf yuûauksbtk Jirµf "tuhKtu «btKu ftbdehe :tg ;u btxult «gtmtu :gtk Au.

1991-92btk Cth;ltk ltKtkcòh ylu BËzecòhbtk zeÍtMxh mbtl ytkaftytu ytJuj ðgthu yu Ïgtj l n;tu fu Cth;Lþk ltKtk-BËzecòh yt ytkaftytulu vatJelu xqkftdt¤tbtk ’tuzðþk :R sNu. Nuhcòhltk ytFjtytule N´dzt ChtJJtle Ô\r•t jtkce l atje. Nuhcòhlt ’jtjtuyu yt ctc;lu cukf ftiCtkz ;hefu dKtJuj.

luNlj Mxtuf yuûauks (yul.yum.R.) rJµlt ©u»X Mxtuf btfux ;hefu Wvme hÌtwk Au. LGþgtufo Mxtuf yuûauks îtht vK Cth;lt yul.yum.E. btuzuj «btKule MJgkmkatrj; x[uz´d meMxb yvltJe Au. Ctidturjf mk’Cobtk yul.yum.E. rJµlt yLg Nuhcòhtu fh;tk D½þk s ytd¤ Au. ’uNlt htuftKfthtu 400 Nnuhtu ylu ldhtubtk:e ftuRvK Mxtuf x[uz´dbtk Ctd jR Nfu Au. BþkcElt htuftKfthtu suJe s mJj;tu ’uNlt c"tk htuftKfthtulu ;ublt Nnuhtubtk b¤u Au. yul.yum.E. yu ’uNLþk yufbtºt yuûauks Au fu sulu fjegh´d ftuvtuohuNlle halt fhelu c"tk mtu’tytubtk bægM: duhkxe ytvlth yufb ;hefu ftb fhu Au.

yul.yum.E.btk Bþ¾; «JuN Au. ;ubtk «JuN ylu rldobllt ftuR yJhtu"tu l:e. yul.yum.E. s ’uNLþk yufbtºt yuûauks Au fu su fhBþ¾; bu¤JJtlu c’ju «r;J»to mtht yuJt «btKbtk mhfthlu fh åËfJu Au, ;u ybuheft, jkzl, ytuMx[urjgt, cukdftukf, ntukdftukd, vuhem, ylu yLg btuxt Nuhcòh fh;tk DKe he;u rJrNÐ;tk ylu ©u»X;tk "htJu Au. yt c"tk ’uNtult Mxtuf yuûauksbtk su mJo©u»X jtûtrKf;tytu yjd yjd he;u Au ;u c"e s jtûtrKf;tytu yuf btºt yul.yum.E.btk sKtg Au.

yul.yum.E.ltk yuûauksle btjefe ylu mkatjllu x[uz´d yr"fthtu:e yjd htFJtbtk ytJuj Au. yLg ’uNtubtk mkatjftulu btrjftult ylu x[uz´dlt yct"e; yr"fthtu Au. subtk:e s yluf ’w»tKtu ylu «§tu mstog Au. ;u yul.yum.E.btk l:e ;tsu;hbtk muce îtht yuJe gtuslt hsw fhJtbtk ytJe Au fu lJe yuûauks fkvlebtk c{tufmoltu 49 xft Mþ"eltu NuhneMmtu nNu. vK ;uytuLþk mkatjf bkz¤btk 25 xft s «r;rlr"ðJ nNu.

yul.yum.E. îtht ht»x[Ôgtve yuûaukslt yrCdbltu ybj :tg Au. Cth; mhfthlt ltKtk bkºttjg îtht yul.yum.E.lu ’uNlt yLg rJM;thtubtk ftb fhJtle Awx ytvJtbtk ytJe ðgthu yt Bþ~fuj ftb fE he;u ylu fuxjtk «btKbtk :Nu ;u ykdu Nkft «J;o;e n;e. fuxjtkflu ðgthu yub sKtðþk nðþk fu yt «tusu¾x ftd¤ Wvh s hnuNu. vhkðþ yul.yum.E. îtht muxujtRx btrn;e xufltujtuSltu Wvgtud fhelu yt Bþ~fuj ftblu D½þk mthe he;u vth vtzâwk Au, ;ub fne Nftg. yt:e ’uNlt c"tk rJM;thtult htuftKfthtulu mtkf¤Jtbtk ylu ’uNbtk htuftK ftbdehelu Jud ytvJtbtk yul.yum.E.lu mV¤;tk b¤e Au.

1995 Mþ"e Cth;btk muxjbuLx duhkxelt yrCdble Ftm òKfthe l n;e. LGþgtufo Mxtuf yuûauks, ltMztuf, jkzl Mxtuf, yuûaukslu vK vtu;tle fjegh´d ylu muLxjbuLx rJftm bt¤Ftd; mJj;tu l:e. vhkðþ yulyumE îtht muxjbuLx duhkxe btxu luNlj me¾âwhexeÍ fjegh´d ftuvtuohuNlle M:tvlt fhJtbtk ytJe Au. ylu ;ult îtht x[uz´d ylu muxjbuLxle duhkxe ytvJtLþk yr; ydðgLþk ftb fhJtbtk ytJu Au.

Nuhcòhlt ÔgJnthtule he;u yul.yum.E. rJµLþk ºteò lkchLþk yr;rJhtx Mxtuf yuûauks Au. ltMztuf ylu yul.Jtg.yum.E. vAe yulyumELþk M:tl Au. yt M:tl AuÕjt yuf ’tgftbtk s «tÃ; fhuj Au. ;ult îtht rJftmjûte ylu rJM;thjûte Mþ"thtytu fhJtbtk ytÔgtk ;uLþk yt vrhKtb Au.

yulyumE yu vtu;tlt ÔgJnthtulu btºt ’uNlt mebtztbtk fu’ fgto l:e. ;u rJµChbtk ÔgJnthtu fhu Au. BþkcE, r’Õne, auLlE ylu fjf•tt yt ath bntldhtubtk ;ult îtht vu-Rlle ylu vu-ytWxle ÔgJM:t fhJtbtk ytJe Au.

yul.yum.E.le M:tvlt vnujtk mtuxol´d ytuV muxjbukx vehegz yuf btm fu J"thu n;tu. òu ftuRyu Nuhtubtk htuftK fGþO ntug ;tu Nuhtu fu heVkzle hfb yuf bnelt vAe b¤;e. yul.yum.E.le M:tvlt vAe yt ftbdehe vtka r’Jm:e yuf mÃ;tnbtk :tg Au. T+5, T+3 ylu T+2 muxjbukx vØr; îtht btºt cu r’Jmbtk s yt ftbdehe :tg ;uJt «gtmtu :gtk Au.

ytb DKe c"e he;u luNlj Mxtuf yuûauks rJµLþk yd{eb Mxtuf yuûauks ;hefu QChe hÌtwk Au. A;tk vK ’uNlt yuf xft htuftKfthtu s Nuhtubtk htuftK fhu Au. ltlt htuftKfthtu Nuhtubtk htuftK fh;tk zhu Au. rJ’uNe ylu ’uNe Fujtzeytu ytsu vK ’uNlt Nuhcòhbtk btuxe W:jvt:jtu gtuøg fthK rJlt msuo Au. ftiCtkztu, duhhe;eytu ylu Au;hv´zeytu:e htuftKfthtultu rJµtm zde òg Au. yt c"tk mk’Cobtk luNlj Mxtuf yuûaukòu nS DKe jtkce bsj ftvJtle Au. ylu DKe c"e ftbdehe fhJtle Au. ltlt ylu bægb htuftKfthtulu rJµtm mkatjl fhelu, Nuhcòhtubtk ygtuøg W:jvt:j mso;tk vrhc¤tulu rlgkrºt; fhelu yul.yum.E. yt ûtuºtbtk mJtuoðf]Ð ftbdehe fhe NfNu.