Cth;eg mkMf]r;lt òdr;f æJs"thf MJtbe rJJuftlk’

``iTZUèãT³© ¿V³ýTA àgOg ÃTgàÂ{DïTgUøÿTÃýg ¤¤'' CdJtl ©ef]»KLþk yt Jt¾â g:t:o fh;t ntug, ;u he;u MJtbeSltu sLb fjf•ttltk yuf "trbof ylu MþFe fwxwBcbtk :gtu n;tu. d; sLble yÃËKo gtud rmÂæ" ;uytuyu ;u sLbbtk ÃËKo fhe.

ytsu Cth; su fûttyu vntukae N¾âwk Au, ;u btxu 19be m’e ylu 20be m’eltk «:b ahK Mþ"ebtk ht»x[lu b¤uje ymtbtLg bu"tJe rJÇËr;ytultk «’tl hnujtk Au.

19be m’e Cth; btxu Ãþloòø\r; ylu lJrlbtoKltu Gþd n;tu. htò htbbtunl htg:e NY fhe, lu;tS ctuÍ Mþ"elt bntbtlJtule ©]kFjt rJµlt ftuE vK ’uNbtk Ctøgu s òuJt b¤Nu. yt vifelt yuf n;t, ‘MJtbe rJJuftlk’.¥

htb btunlhtg, ;ubltu c{ñtu-mbts, ;u vAe M:vtgujt «t:olt mbts Jduhu ûtbt«t:eo n;t. ;uytu vrùble mkMf]r;:e yðgk; «CtrJ; n;t. mti:e vnujtk MJtbe ’gtlk’ mhMJ;eyu J¤;t «nthtu NY fgto. vhkðþ, ykd{uS ylu vtùtðg rJ¼tytu rJ»tu ;uytu y¿tt; n;t. ytxje ;uble bgto’t n;e. ßgthu rJJuftlk’u ;tu ykd{uS Ct»tt ;ubs vtùtðg rNûtK «tÃ; fhe vrùblt ’uNtubtk Cth;eg mkMf]r;le æJò jnuhtJe. ;uytu:e, htubtk htujtk suJt rJ¼trlr" vK yuxjt «CtrJ; :gt n;t fu ;ubKu MJtbeSlu ‘Ãþloòø\r;lt ‘fjt-rl"tl¥ htsfwbth¥ fÌtt n;t.

;t. 9be òLGþythe 1862lt r’lu fjf•ttlt ftgM: fwxwBcbtk ;uytultu sLb :gtu n;tu. ;ublt rv;t©e yuf Ïgt;ltb Jfej n;t. btðþ©e yðgk; "trbof n;tk. lhuL÷ ’•tlt rv;t©e rJµlt: ’•t, yuf cnw©w; rJîtl vK n;t. ctEcjltu ;ubKu mDl yÇgtm fgtuo n;tu vhkðþ, ;uytuyu rF{M;e "bo ykdefth fgtuo l n;tu. yt Jt;le ÃþÐe, ztp. rlftuj bufrlftuj ;ubs «t.rNrNh fwbth rbºtltk jFtKtubtk:e b¤u Au.

lhuL÷ ct¤vK:e s yðgk; ;usMJe n;t. ykd{uS, ckdt¤e, (mtrnðg) Rr;ntm ylu ÇËdtu¤ ;tu Xef drK; Wvh ;uytuLþk ymtbtLg «ÇþðJ nðþk. ÇËrbr; ;uytultu r«g rJ»tg n;tu. drK; BˤÇË; he;u ;tu Logic Au. yt:e lhuL÷ ’•tLþk Logic vK "th’th hÌtwk. 7btk J»tuo ;tu, lhuL÷u mkMf]; ÔgtfhK d{k:tu rmØtk;-ftiBþ’e ylu ‘bd"-ctu"¥ltu yÇgtm fhe je"tu n;tu. ;ubtkgu ‘bd"-ctu"¥ ;tu ;uytulu fkXM: nðþk.

;u mbgu htbf]»K ’uJltu «CtJ n;tu. òu fu lhuL÷ ylu ;ublt mt:eytu ;tu, ;uytulu ‘God drunken unlett red Brahmin'btl;t n;t. ;uJtbtk htbf]»K ’uJlu b¤JtLþk :Gþk. lhuL÷u me"tu «§ fgtuo ‘ytvu Eµhlu òugtu Au?¥ (nS lhuL÷ rlheµhJt’e n;t.) sJtc bégtu ‘nwk ;lu òuE hÌttu Awk ;u:e vK Jæþ MvÐ he;u ;ulu òuE hÌttu Awk.¥ yt vAe htbf]»K vhbnkmu ;ubltk fvt¤btk ‘yt¿tt-a¢¥ Wvh xftuhtu btgtuo lhuL÷ mbt"ebtk mhe dgt. ;ubtk:e òøgt, ðgthu ;u ‘òø\r;¥ ymtbtLg cle hne. ;u òø\r;yu s ht»x[le mkMf]r;lu ’wrlgtChbtk VujtJe ’e"e. (Pathak T.G.)

yt vAe lhuL÷u ‘’eûtt¥ je"e. rJJuftlk’ ltb ;ubKu yburhft s;tk ÃËJuo htÏGþk. ;u ÃËJuo rJrJ" ltbtu htÏgtk n;tk. vAe rJJuftlk’ s ;uytuLþk ‘ybhltb¥ cle hÌtwk. ;ubKu htbf]»K ’uJ vtmu rlrJofÕv mbt"e btxu EåAt «dx fhe vhkðþ, øþY’uJu ‘lt¥ fne. ;ubKu fÌtwk fu, ‘nS ;thu DKtk ftb fhJtltk Au, ‘rlrJofÕv mbt"e¥le Jt; Atuze ’u.¥

rJr"J;T mkLgM; je"t ÃËJuo lhuL÷lu jøl btxu fwxwBcesltu ’ctK fh;t n;t. vhkðþ, htbf]»K ’uJ ;tu òK;t s n;t fu, lhuL÷ c{ñathe s hnuNu. AuJxu cLGþk vK yuÔþk fu, lhuL÷u jøl l fhJtltu rlKog fhe. mkLgM; s MJeftgtuo. vhkðþ, yt mkLgtme ;uJt n;t fu sublu ctu¾m´d ytJzðþk nðþk. DtuzuMJthebtk yÔJj n;t. ltift ajtJ;t ytJzðþk nðþk ylu yåAt ;hJigt vK n;t.

1888 :e 1890 Mþ"e ;ubKu Cth;ltu «Jtm fgtuo. (htbf]»K’uJltu fijtmJtm ;t. 15-8-1886lt r’lu :gtu n;tu.) rnbtjg dgt, ft~beh dgt, clthm dgt, fLgtfwbthe vK vntukågt ßgtk bt;t fLgtfwbthelt bkr’hle mtbu rnL’e bntmtdhbtk ’qh yuf rJNt¤ Fzf òuE ðgtk ;helu vntukågt ßgtk ;ublu Cth;bt;tlt ‘’Nol¥ :gtk. ytsu ;u Fzf Wvh rJNt¤ bkr’h QÇþk Au, ßgtk:e Cth;lt ÃËJo ylu vrùb cklu ftkXtytu MvÐ;& ’uFtg Au.

MJtbeSle yuf EåAt rJ’uNtubtk vK Cth;eg mkMf]r;ltu «ath fhJtle n;e. ;uJtbtk ;f b¤e dE raftdtubtk ‘vtjtobuLx ytpV JÕzo hejeSgLm¥ gtuòJtle n;e. ‘JÕzo-Vuh¥ vK n;tu. ;ultu nuðþ vrùble mkMf]r;btk øþKdtlltu n;tu. MJtbeS bu 31, 1893lt r’lu BþkcE:e ael, òvtl ylu nJtE xtÃþytult btduo yburhft sJt lefégt. raftdtu :tuzt r’Jm htuftgt. (nS vtjtobuLx NY :E l n;e.) ðgtk:e, ctuMxl dgt. ßgtk ntJzolt Prof. J.W. Wright bégt. òu fu, MJtbeSltk rFMmtk Ftje n;tk. yuf yburhfl brnjtyu mthe yuJe b’’ fhe. rJJuftlk’le BþkÍJK ;u n;e fu, ;uytu ftuE "bo fu mkM:tLþk ‘m•ttJth¥ «r;rlr"ðJ fh;t l n;t. ;ubKu «t. htExlu yt Jt; fne. ;ubKu fÌtwk nðþk fu ‘;btu rnL’w "bolt «r;rlr" Atu.¥ MJtbeSyu fÌtwk fu, ;u btxu ;uble vtmu credentials l:e. yt:e, «t. htExu fÌtwk fu, ‘yt ;tu «ftNJt btxu MËgo vtmu ‘¢uLzuL~gÕm¥¥ btdJt suÔþk Au. yt vAe ;ubKu ‘vtjtobuLx¥lt ‘Chairman of the delegates' committee'ltu mkvfo mt"elu fÌtwk & ‘‘yn´ su Ôg¾; Au ;u ytvKt ;btb «tægtvftu fh;tk Jæþ ¿ttle Au.¥¥

MJtbeSle Ïgtr; ;u mbgu Cth; Wvhtk;, ael, òvtl, yburhft, EkøjpLz ylu £tkm mrn; yluf ’uNtubtk VujtE dE n;e. ;uytultk huNbe fumhe JMºttu ylu ve¤e vtD (MJtbeSyu ‘vtjtobuLx¥ mbgu ve¤e vtD vnuhe n;e.) «akz ’ungÐe ylu Ju"f ytkFtulu je"u ;uytuLþk Ôg¾;ðJ åþkcfeg cle hÌtwk.

DKt btlu Au fu mkftualu je"u ;uytu AuÕju ctujJt QCt :gt. vhkðþ ztp. rlftuj bufrlftuj sKtJu Au fu, ‘vtjtobuLx¥btk yluf jtuftultk fkxt¤tslf Ct»tKtulu je"u ©tu;tdK QCtu :E sJt jtdu ðgthu ytgtusftu yultWLm fh;t. ‘nJu :tuzt mbgbtk MJtbeS ctujJt QCt :Nu.¥ yt:e J¤e ©tu;tytu cume s;t n;t.

«t. rbºtu ;ubltk ‘A ticket to Chicago' ltblt «fhKbtk sKtÔGþk Au fu, MJtbeSyu J¾;Ôg ytv;tk ÃËJuo øþY (htbf]»K ’uJ)Lþk MbhK fhe blbtk `Ò [j ®ÍN§uÃm ã³: ¤¤ ‘ctuje¥ «Jal NY fGþO ðgthu vnuÕþk s Jt¾â ‘‘Sisters and brothers of America'' ctuÕgt ðgthu ’muf rbrlx ;tu, m;; ;t¤eytult dzdztx atÕþ hÌtt. vAe ;ubKu fÌtwk, ‘Hinduism is the mother of all the religions. She has taught the world tolerance and universal acceptance' yt mt:u ;uytuyu }øJu’lt bkºt ÌTãTg øÊT ôý§Tg ÃÔýZ U§i§ý: ¤¤ (Let good thoughts come from the world over) fÌttu ðgthu ;tu mbd{ Jt;tJhK ‘reverberating' cle hÌtwk.

yt vAe MJtbeS EkøjpLz, £tkm ylu sbole vK dgt. Vhe USA dgt. vhkðþ ztgtrcxemu ;uytulu Duhe je"t n;t. 40bt J»tuo s, ;uytuLþk jtuFkze Nheh vK ‘ðËxe¥ dGþk. ytJt yt bntbtlJ, 4 swjtE 1902lt r’lu ‘rlrJofÕv-mbt"e¥btk atÕgt dgt. ht»x[ ytJt mÃË;tuLþk m’tgu }Ke hnuNu.