17be m’ebtk Jje øþsht;eyu jÏGþk nðþk &
‘øþsht; fu Vemtf Mþk ni Fth Fth r’j'

yb’tJt’,

‘øþsht; fu Vemtf Mþk ni Fth Fth r’j cu;tc ni meltblu ytr;N cnth r’j¥

1je btao 2002lt r’Jmu ;uble bÍth ;tuze vztE ;ult vtkabt J»tuo gtuògujtu ©æ"tksrj ftgo¢b

y:to;T, øþsht;lt rJgtudbtk bthwk r’j ftkxtle sub blu åËCu Au ylu meltbtk yt "h;e btxu f~þkf fhJtle ntb Au.

1654btk sLbujt ylu ytæþrlf W’wo frJ;tlt «Ku;t dKt;t Jje øþsht;e ;uble yt jtELmbtk øþsht; «ðgultu ymeb «ub ylu yt’h Ôg¾; fhu Au. su mbgu Cth;eg WvFkzbtk vrNogl dÍj jtufr«g n;e ;u yhmtbtk Jjeyu W’wo dÍjlu yuf lJe WkatE yvtJe.

;uble «Kg ylu hnMgJt’e dÍjtubtk vrNogl frJ;tle vtihtrKf Nije ylu rJ»tgJMðþ yub clklultu mbtJuN :;tu n;tu. ;ubKu 3225 Nuh (yNth) "htJ;e 473 dÍjtu jFe n;e. Jje Cth;lt yluf rJM;thtubtk Vgto n;t ylu ;ublu ydtW Jje ytihkdtct’e fu Jje ’ÏFKe ;hefu vK ytu¤FJtbtk ytJ;t n;t, vhkðþ øþsht; «ðgult ;ublt yvth jdtJlu je"u ;ublu Jje øþsht;e ;hefu rJNu»t ytu¤FJtbtk ytÔgt. øþsht;btk Mþh; ;ubLþk r«g M:¤ nðþk.

;uytuyu jÏGþk Au, ‘b; øþMmu fu Ntuju MËP sj;u ftu sjt;e ò, xqf lnh fu vtle MËP ðþ ytd çþÍt;e ò, Rm ht; yk"uhe buk b; ÇËj vn ðþb MËP xqf vtkJ fu ÍtkÍh fe Íkfth Mþlt;e ò.¥

yt Jje øþsht;eLþk 1707btk yJmtl :;tk øþsht;le «òyu ;uble bÍth ytsu ßgtk vtujem frbNlhle fauhe ylu vtujem nuz¾Jtxoh Au ;u ÏþÕje søgtbtk ;uble ftgbe gt’dehe Yvu cltJe ylu l¬e fGþO fu Jjelt mtkMf]r;f ylu mtrnÂðgf Jthmtlu dtihJCuh ò¤JJtu.

yult ºtKmtu J»to Mþ"e btºt mtrnðgfthtu fu mtrnðghrmftu s lne, ;btb ftublt ltdrhftu ;uble bÍth vh bM;f lbtJJt ytJ;t hÌtt. vhkðþ dtu"htftkz vAelt ;tuVtltubtk ;t. 1je btao 2002lt r’Jmu Jje øþsht;ele yt bÍth vK ;tuVtleytule Ívxu aZe dE ylu ;ubLþk ltbturlNtl bextJe ’uJtbtk ytÔGþk.

yt Dxltlt vtkabt J»tuo ‘yln’¥ mkM:t îtht ;ublu ©Øtksrj yvoJt yt M:¤u beKc•te «dxtJJtltu ylu Vqjtu BþfJtltu yuf ftgo¢b htFJtbtk ytÔgtu n;tu. subtk mkÏgtck" mtrnðgfthtu, MJiÂåAf mkM:tlt yd{Keytu ;ubs yd{Ke ltdrhftuyu Ctd jElu Jje øþsht;elu ©æ"tksrj yveo n;e.

ct’btk øþsht; rJ¼tveX Ft;u gtuògujt yuf ftgo¢b ’hrbgtl ‘yln’¥lt Nclb ntNbeyu sKtÔGþk, ‘mtrnðg ylu mtrnðgfth vtu;u s yuf rJNt¤ "bo Au. mtrnðg btKmlt blle ctheytu Ftuju Au. Jje øþsht;eyu 17be m’elt ztfo yusbtk vK vtu;tle W’wo Ntgheytu ylu dÍjtu îtht r’jtulu ylu "btuolu òuzJtLþk ftb fGþO nðþk. vhkðþ Cthu ’w&Fle Jt; Au fu 300 J»to vAe f]rºtb he;u WCe fhtguje "bole ’eJtj s ;uble bÍthlu ChFe dE. btKm ßgthu mtht-lhmtLþk Ctl ÇËje òg ðgthu ytJt bntl Jthmtlu vK bextJe ’u Au. vhkðþ ;ult:e g btuxt ’w&Fle Jt; yu Au fu su Jje øþsht;eyu su "h;elu vtu;tltu µtm ylu mtrnðg msolle «uhKt cltJe, yult Jthmtlu Ãþl&M:trv; fhJt btxu mhfth vK f~þk fh;e l:e. nuhexusle søgt ftuE fthKmh ðËxu ;tu ;ulu Vhe:e cltJJe ;uÔþk Mþr«b ftuxoLþk Yj´d ntuJt A;tkg ftuE l¬h vdjtk Cht;t l:e.¥

yu Jt; mtae fu Jje øþsht;ele bÍth cltJJtbtk ytJe ðgthu ytslt htuz fu x[tVef l n;t. vhkðþ ytsu vK htuz ylu x[tVeflu zeMxco l :tg ;u he;u Bˤ søgtyu s ltle søgtbtk Jjele bÍth Ãþl&M:trv; fhJe òuRyu.

1954btk gtuògujt lu"hjuLzlt nud fLJuLNlbtk XhtJtGþk nðþk fu rJµle ;btb Ôg¾;ytu btxu mtkMf]r;f "htunhLþk s;l fhÔþk yðgk; bn•JLþk Au. yt "htunhlu vntukauÕþk LþfNtl mbd{ btlJmÇg;tle mtkMf]r;f "htunhlu vntukauÕþk LþfNtl Au. yt fLJuLNlbtk Cth;u vK mne fhe n;e, vhkðþ Jje øþsht;ele bÍth suJe Dxltytubtk ;uLþk vtjl :Gþk l:e.

«tu. ctuBcuJtjtyu sKtÔGþk fu Jje øþsht;elu W•th Cth;lt rJîtltuyu cnw btuxt Ntgh ;hefu lJtßgt n;t ylu ;ublt Nuh, dÍjtubtk cnw Wkze ÷rÐ ylu rJathtu n;t. ;ubKu øþsht;le "h;e «ðgu C¾;CtJ:e D½þk jÏGþk Au. ftuEvK "h;e «ðgu «ub ylu jtdKelt lt;t:e su jFtg Au, ;u jFlth ylu Jtkalthlu yuf mcjtEb, mbtr"le yJM:tyu jR òg Au. Jje yt fhe N¾ât n;t.

;uytu yb’tJt’btk NtnJòVw÷el yjJelt fwxwkclt mÇg n;t ylu ytMxtuzegt FtlÃþhbtk hÌtt n;t. øþsht; ylu yb’tJt’ btxu ;ubKu W’wobtk su jÏGþk Au, ;uLþk mbd{ Ct»ttk;h øþsht;ebtk :Ôþk òuRyu. ßgtk Mþ"e øþsht;le lJe vuZe Jjele haltytu ylu øþsht; «ublu lne òKu ðgtk Mþ"e yuf bntl mtrnðg ylu bntl Ôg¾;lt SJlftgo:e yòK hne sNu.