fCe fCe

lbo’tbtk yM:e rJmsol ct’

ctsX vh BËfujt atk’elt Vtlmltu fta ðËxe dgtu

ykctjtj mthtCtEyu bswhtulu fhzlth nzftgtk fq;htklu dtu¤e:e Xth fhtÔgtk n;tk

yurhMxtu¢ux mthtCtR-7

ykctjtj mthtCtEyu 1924btk vK ;u JF;lt ;uytu ycòuvr; ntuJt A;tk yiµgoLþk «’Nol ;ubKu nkbuNtk xtéGþk nðþk. 1924btk ßgthu ;uytu 30 J»tole Jglt n;t ðgthu vK ;uble vtmu c"e s ymt"thK mtÌtce ntuJt A;tk rlJtm, Jtnltu fu htahaejtytultu ytzkch ;ubKu nkbuNtk xtégtu n;tu.

ykd; SJlbtk mt’de yvltJe ntuJt A;tk ;ubtk vK ;ubltu ’kC lntu;tu. ftuE Vtuxt vtzu, Atvtbtk Vtuxt ytJu, ;ublt rJ»tu juFtu jFtg, btlvºttu yvtg fu mCtytubtk ftuE yr;r:rJNu»t ;hefu ;ublu ctujtJu ;u ;ublu juNCth hwaðþk lntuðþk.

vtu;tle J»todtkX vK ;uytu WsJ;t ln´. Dhlt mÇgtule ;uble sLb ;theF vK gt’ lntu;e. ftuE ÏþNtb;egtyu ‘‘NuX¥¥ fnelu ;uble ÏþNtb; fhu fu ;uble Jt;btk ntSnt fhu ;tu ;ublu shtgu dbðþk ln´. fthK Jdh ftuE ;ublu b¤Jt ytJu fu mjtb Chu gt mjtbtu btgto fhu ûtKCh vK ;ublu dbðþk ln´.

ytsu vK ftuEltu Vtul ytJu ;tu btuxt jtuftult Dhbtk ‘‘mtnuc Dhbtk l:e¥¥ yuÔþk swXw ctujJtltu rhJts Au. yuf ÇË;ÃËJo «"tllt Duh ftuEltu gu Vtul ytJu ;tu ;uble víe ‘‘mtnuc¥¥ l:e yuÔþk fnelu bhe dgujt «"tllu vK jtuftu ‘mtnuc¥ Au ;uJtu ynumtm ’ejtJu Au. ßgthu yu sbtltbtk yb’tJt’lt mtat bÕxeberlgtos yuJt ykctjtj mthtCtElt Duh ftuEltu Vtul ytJu ;tu ‘‘Dhbtk l:e¥¥, ‘‘;ceg; mthe l:e.¥¥ ‘‘ftju b¤òu¥¥, ‘‘ÃþAelu ytJòu¥¥ - yuÔþk ctujtðþk s l:e. lt b¤Ôþk ntug ;ulu me"e lt s vtze ’uJtbtk ytJ;e. mhjt’uJelu swXwk ctujJt mtbu mÉ rJhtu" n;tu. vr;-víe cuWlu mðg vhtg;tle xuJ n;e, vhkðþ nkbuNtk ybu mtåþk s ctujeyu Aeyu yuÔþk ldtYk vK ònuhbtk Jdtz;tk ln´.

ykctjtj mthtCtElt ÃËJos NuX bdljtju vrhJthlu yt’uN fgtuo n;tu fu, ‘‘Dtuzt’tuz, v•ttk ylu swdth:e nkbuNt ’qh hnuÔþk. mètu fr’ fhJtu ln´.¥¥

fvztk ;uytu nkbuNtk «mkdlu yLþYv vnuh;tk ykctjtj mthtCtE rbjbtk òg ðgthu Mþx vnuh;t. Ftm «mkdtubtk Whc MþhJt¤, btusze, ykdhFe ylu bt:u ft~behe Ch;le xtuve vnuh;t. mhjt’uJe Ft’ele mtzebtk s ntug. f’e ;uytu bntCth;lt bæþhbt vxKe, ;vtu"l ylu yølele raldthe mbt fwL;e suJt jtd;tk. mukfztu btKmtule ntshebtk yt Gþdj sw’w s ;he ytJðþk.

rbºttulu sbJt ctujtJu ðgthu ‘rhx[ex¥lt c"tk s VwJtht atÕþk fhe ’uJt;tk. lglhBg Vwjtultk fwkzt dtuXJJtbtk ytJ;tk.

yu sbtltbtk vK ;uytu ftuE åþkxKe lt jzât ntuJt A;tk ykctjtj mthtCtELþk yb’tJt’lt «:b ltdrhf ;hefu btl yvtðþk. vnujtk htßgvtj, vAe BþÏgbkºte, vAe ntEftuxolt Jzt LgtgBËr;o ylu ;ublu òuzu s ykctjtj mthtCtE ;:t mhjt’uJeLþk mt:u s mLbtl :ðþk.

Xkzebtk vK ;ublu Xkzt vtKeyu lntJtle xuJ n;e. ft~behbtk ntug fu Gþhtuvbtk vK Xkzt vtKe:e s ;uytu lnt;t. J»ttuo Mþ"e ;uytu ‘rhx[ex¥le ydtNebtk ÏþÕjt ytftN leau fu ydtNele AtvhtJt¤e ‘chmt;e¥btk s MþE s;t. jtfztlt vtxegt vh vK MþE s;t. ;ublu mthe hmtuEltu NtuF ntuJt A;tk ‘‘yt fub l:e cltÔGþk¥¥ - suJt ytd{ntu lntu;t. ‘rhx[ex¥btk ;uj bmtjt Ctøgu s Jvht;t. ykctjtj mthtCtElu cl;e hmtuElu fuxjtf jtuftu ‘‘ctVKt¥¥ fne b~fhe fh;t n;t. fmh;btk ;uytu rlgbe; n;t. swJtlebtk DtuztmJthe fhe Nheh Mþ÷Z cltÔGþk nðþk. mJthu 6 Jtdu ;tu ;uytu rlðg¢b:e vhJthe s;t. btuzu Mþ"e ;uytu f’e Mþ;t ln´.

yt ;hV ykctjtj mthtCtE Ïþ’ sil n;t vhkðþ sil "bo ykdu ;uble yuf ytdJe ÷rÐ n;e. ;uytu ;YKtJM:t:e ;ðJlt Ntu"f n;t. sbel rVjMþV ftLx, «tael d{k:tu Ju’ Wvrl»t’, de;t "Bb v’, ctRcj, fwhtl ylu aele fLVGþrNgm Wvhtk; jtWðmultu vK ;ublt vh «CtJ n;tu. 1910btk ftbuµhle vtu¤btk bdlCtR NuXlt ’uhtmhltu rsKtuoæ"th fhe "tbæËb:e CÔg «r;»Xt WsJe n;e. vtje;tKtbtk ;ublt ÃËJoòuyu ylu Jz’t’t NuX fhbak’u ’uhtmhtu ylu "boNt¤tytu ck"tJe n;e.

1921btk ;ubKu sil mkDbtk:e htSltBþk ytÃGþk. µu;tBch ’Nt©ebt¤e ¿ttr;btk:e yt ydtW 1916btk vK ;ubKu htSltBþk ytve ’eæþk nðþk.

ykctjtj mthtCtR Mþ"thf-rJathtult fthKu sil mbts mt:u m;; mkD»toltu Ctud cl;t n;t. yu JF;u ;uble furjftu rbjbtk fuxjtf fq;htk nzftgtk :gtk n;tk. bswhtulu fhze s;tk n;tk. nzftgtk fq;htltk ºttm:e bswhtulu catJJt ;ubKu fq;htkytulu dtu¤e:e Xth fhe ’uJhtÔgt ylu YZeåþM; siltu Wf¤e WXgt n;t. ‘‘Jeh Ntml¥¥ ltble vrºtftbtk ykctjtj mthtCtRlt ybtLþ»te J;ol ykdu juFtu jFtgt n;t.

yu r’Jmtubtk s mðgtd{n yt©ble dtiNt¤tbtk yuf JtAhzwk cebth vzGþk nðþk. ;ulu Ne;¤t lefégt n;t. JtAhzwk yðgk; veztðþk nðþk. JtAhztle Ju’lt dtk"eS:e vK òuJt;e lntu;e. ctÃþyu ykctjtj mthtCtRlu Jt; fhe. ykctjtj mthtCtRyu ztp. xuftrhgtlu ctujtJe, dtk"eSle ylu vtu;tle RåAt:e JtAhztlu ’’oLþk RLsufNl yvtÔGþk. JtAhzwk bhe dGþk vhkðþ Vhe yufJth fuxjtf siltu ykctjtj mthtCtE ylu dtk"eS vh ðËxe vzât. yjc•t JtAhzwk ;tu rcathwk ’’oBþ¾; :E dGþk. SJ’gtle suble ÔgtÏgt fÐBþ¾;le n;e.

mbg Jnu;tu hÌttu.

vtA¤:e ykctjtj mthtCtEyu rbj btrjf bkz¤Lþk mÇgv’ vK Atuze ’eæþk. rbj btrjftulu yt Jt; ÏËkae n;e vhkðþ ceS ctsw ytRyuyum :Ôþk ;u ykctjtj mthtCtElt ftuE W¼tudbtk òuztÔþk ;u mbfût dKtJt jtøGþk.

yuJtbtk Ãþºt MþÓ’ cebth vzâtu. ÏËc Wvath fgtuo vhkðþ vk’h r’Jmle cebthe ct’ MþÓ’Lþk yJmtl :Gþk. GþJtl ÃþºtJæË bltuhbt rJ"Jt :gt A;tk ;ulu ÃþºtJ; dKe he;rhJtòuLþk ftuE ck"l jt’Jtbtk l ytÔGþk. atk’jtu lu vnuhJuN yult s htFJtbtk ytÔgtk. cnth sJt ytJJt vh ftuE s «r;ck" j’tgtu ln´. nt, yuf Vhf vze dgtu bt mhjt’uJelt SJl vh yuf ytu¤tu AJtE dgtu. ;ubKu ftgb btxu mVu’ mtze ylu fafztle ckdze rmJtglt ;btb ytÇË»tKtu lu rfkb;e JMºttu ðgS ’e"t. ct¤ftult rv;t ykctjtj mthtCtEltu vûteytultu ;:t ceò yLg NtuF vK "ebu "ebu yM; vtBgt.

vrhJthle f:t ;tu jtkce Au vhkðþ vrhJthLþk «ðguf Vhsk’ ftuElu ftuE ûtuºtbtk Mþ«rmØ cLGþk. ykctjtj mthtCtE vtu;u yuf Ïgt;ltb W¼tudvr; cLgt. víe mhjt’uJeyu ct¤ftultk ylu fu¤JKelt ftbtu mkCtégt. ;ubKu fMðËhctlt x[MxLþk «BþFv’ mkCtéGþk, cnul ylMËgt bsqh bntsl mkDlt «BþF cLgt. ycòuvr; ntuJt A;tk rlbo¤tculu bægb Jdolt ct¤ftu btxu htgÃþh ctjbkr’h WÇþk fGþO Ãþºte B\’wjtcnulu ßgtur; mkD ylu rJftmø\n M:tÃgt. Cth;e mthtCtE GþrlJrmoxele fthrf’eobtk ͤ¾âtk. deht mthtCtEyu rnmtc-rf;tc mkCtégt. jeltcnul mthtCtEyu yu sbtltle yòuz NiûtrKf mkM:t ‘‘©ugm¥¥ WCe fhe. ykctjtj mthtCtElt Ãþºt rJ¢b mthtCtE yuf bntl Ji¿ttrlf cLgt ylu yb’tJt’btk rVÍefj rhmao juc.le M:tvlt fhe. mÓ’ ytufmVzo GþrlJrmoxebtk C½gt n;t vhkðþ 46 J»tole Jgu s øþshe dgt. dti;b mthtCtE bu:uburxNegl n;t.

ykctjtj mthtCtElu ykd{uòuyu ‘fumhu rnL’¥ltu RÕftc ytÃgtu su ;ubKu mhfthlu vh; fhe ’e"tu. ;ublu ftuE atk’ RÕftcle MÃ\nt l n;e. ;uble vtmu ftuE Vkz juJt ytJu ;tu ;ublu ytvÔþk ntug ;uxÕþk s ytvu - lt vK ytvu. ’tl mt:u vtu;tlt ltble ;¾;e BËftg ;uJtu ;ubltu ytd{n lntu;tu. htsfthKbtk ;ublu hm lntu;tu. rbjbtk:e vuÂLmj vK ykd; Wvgtud btxu jtJ;t ln´. huÕJu MxuNl vh «JuN;t s rxrfx aufhtu vK ;ublu mjtb fh;t ;uble vtmu ftuE rxrfx fu vtm btkdðþk ln´, A;tk ÃjuxVtubo rxrfx je"t rJlt ftuElu juJt s;t ln´. hM;tbtk v~þytu fmtEJtzu s;t ntug ;tu åþvatv AtuztJe ju. Dhbtk "tdt-’tuht, ÇþJt- ßgtur;»teytu ;tkrºtftulu «JuN lntu;tu. ftuElt sLbtûth vK cltJhtÔgt lntu;t. ftuE vK «mkd btxu r;r: fu Bþnq;o òuJhtJ;t ln´, jøl «mkdu vK ln´. vtA¤:e ;ubKu rbj btrjf bkz¤Lþk «BþFv’ vK Atuze ’eæþk nðþk. ftuE mdtlu fu ¿ttr;Jt¤tlu ltufhebtk htFJtu ln´ ;uJtu ;ubltu rmØtk; n;tu. yt fthKu mdtytule fzJtN ;ubKu ltu;he n;e. ònuhFch îtht Wåa jtgft;Jt¤tlu s ;ubKu vmk’ fgto n;tk.

ydtW GþJtl Ãþºt MþÓ’Lþk yJmtl :Gþk nðþk.

1964btk ykctjtj mthtCtELþk Ó’ghtudlt nwbjt:e yJmtl :Gþk mhjt’uJeyu atk’elt bZujt ftalt Vtlmbtk yFkz ’eJtu «dxtÔgtu n;tu. mhjt’uJeyu lbo’tlt rflthu Ôgtm;e:o Ft;u Ãþºt ylu vr;lt yÂM:lu ’q":e "tuE lbo’tlt «akz «Jtnbtk yu yÂM:Lþk rJmsol fGþO vhkðþ mt:u ftuE c{tñK fu Ãþhturn; lntu;tu.

hKtujelt yr;r:ø\nlt ctsX vh yFkz ’eJtu BËfJtbtk ytÔgtu. ;ztf mt:u Yvu bZuÕþk ftaLþk Vtlm Vtxe dGþk ’eJtu vK ytujJtE dgtu... òKu fu yuf yægtg- yuf Gþd mbtÃ; :E dgtu.

mthtCtR vrhJthltu ‘rhx[ex¥ ckdjtu ytsu ;tu yuf BGþrÍgb Au. nJu ;u rlJtmM:tl hÌtwk l:e. ‘rhx[ex¥Lþk BGþrÍgb dehtcul mthtCtR mkCt¤u Au. ;ult vtihtrKf raºtf¤tlt ylu NeÕvlt y’TÇË; lBËlt Au. ;ublt ceò yuf cnul be;t mthtCtR yt©bhtuz vhle ce.yub. RLMxexGËxLþk mkatjl fhu Au.

(mkÃËKo)

- ’uJuL÷ vxuj

Top