vrh»t’-N;tç’e
rVjMËVe ylu mtrnðg - 1

sd;mtrnðglt Rr;ntmbtk rVjMËVe ylu mtrnðg rJNuLþk «:b rJJual «tael Gþdbtk E.ÃË. 5be m’ebtk d{embtk yu:uLmbtk mtu¢uxem, Ãjuxtu ylu yurhMxtuxju fGþO nðþk. mtu¢uxemlt rN»g Ãjuxtu ylu Ãjuxtult rN»g yurhMxtuxj. ÍwÁ-rN»gle yt rºtÃþxeyu rVjMËVe ylu mtrnðg rJNu Jt’, rJJt’ ylu mkJt’ fgtuo n;tu. "The ancient feud between philosophy and poetry'- rVjMËVe ylu frJ;t Jåaultu «tael fjn. Ãjuxtu (E.ÃË. 427-347) yu yublt «rmØ ylu yðgk; rJJt’d{M; d{k: 'Republic' - yt’No ldh htßg-lt 10bt «fhKbtk rVjMËVe ylu frJ;t (yn´ frJ;t Nç’ mtrnðglt Ôgtvf y:obtk gtußgtu Au) Jåault fjn rJNu yt rJ"tl fGþO Au. yt fjn Ãjuxtu btxu «tael n;tu fthK fu Ãjuxtult Ãþhtuftjel frJytu ylu rVjMËVtu - ntubh (R.ÃË. 8be m’e), nurmgz (R.ÃË. 8be m’e), ÍultuVulem (R.ÃË. 570-479), neht¾jxm (R.ÃË. 540-475) ylu vtbuoltRzTÍ (R.ÃË. 520-450)- ltk rVjMËVe ylu frJ;t rJNultk fuxjtkf rJ"tltu:e yt fjnltu ythkC :gtu n;tu. yule rJd;tu btxu yn´ yJftN l:e, yn´ yule ytJ~gf;t vK l:e.

Ãjuxtule rJµ;tuBþFe «r;Ct n;e. Ãjuxtu rVjMËV n;t. yu mtrnðgfth vK n;t. vK mtrnðgfth:e rJNu»t ;tu yu rVjMËV n;t. yubKu GþJtJM:tbtk ftÔgtu hågtk n;tk. ntubhle frJ;tlt yu «ube n;t. yublt mkJt’tubtk frJ;tltk yluf øþKjûtKtu Au. yubtk NijeMJYvbtk d¼’une frJ;t Au, vK JMðþrJ»tgbtk ;tu rVjMËVe s Au. yubKu frJ;tlt ytlk’ltu ykd; yLþCJ fgtuo n;tu yuxÕþk s lrn yult «CtJltu yufhth vK fgtuo n;tu. A;tk y:Jt ;tu f’talu yuxju s yubKu ‘hevÂçjf¥btk frJ ylu frJ;tltu bn’kNu «r;fth fgtuo n;tu, ylu ykN;& ÃþhMfth fgtuo n;tu. btºt yvJt’Yv yuJt fuxjtf frJytu ylu fuxjef frJ;tltu ÃþhMfth fgtuo n;tu. ytb, Ãjuxtuyu frJ ylu frJ;t rJNu nfthtðbf ylu lfthtðbf, yÂM;Jtaf ylu ltÂM;Jtaf rJJual fGþO nðþk. yubKu ‘hevÂçjf¥lt msof-rVjMËV ;hefu yt «r;fth fgtuo n;tu. yubtk htsfeg, "trbof, ;t•Jf, lir;f ylu NiûtrKf mk’Co n;tu. E.ÃË. 431-404btk, yublt rlfxlt ÇË;ft¤btk s, Mvtxto mt:ult vujtuvtulurmgl GþØbtk yk;u R.ÃË. 404btk yu:uLmltu vhtsg :gtu n;tu ylu R.ÃË. 399btk yublt øþhw-rbºt mtu¢uxem (sLb R.ÃË. 469)Lþk ’untL; ’kz:e yJmtl :Gþk nðþk. yu:e yu yu:uLmle jtufNtne:e rlC{toL;, rlhtN ylu rlÁðmtne :gt n;t. vK yu rl»¢g :gt l n;t. yubKu yu:uLm yuf yt’No ldhhtßg :tg yu btxu ‘hevÂçjf¥btk yuf ftatu BþmÆtu-çÕGþ r«Lx, Gþxturvgt-haJtltu «c¤ Ãþhw»tt:o fgtuo n;tu. yubKu yt yt’No ldhhtßglt rlbtoKbtk su ftuE, su fkE rJÎlYv, ntrlYv, òuFbYv ntug yuJe Ôg¾;ytu ylu «Ô\r•tytultu «r;fth fgtuo n;tu. yt rJrNÐ ylu rJ’ø" vrh«uûgbtk, W’th ylu W’t•t mk’Cobtk yubKu fuxjtf «fthlt frJytu ylu fuxjtf «fthle frJ;tltu vK «r;fth fgtuo n;tu. fthK fu yt frJytu ylu frJ;t yt’No ldhhtßg btxu rJælYv, ntrlYv, òuFbYv Au yuJe yuble «;er; n;e. yt’No ldhhtßgbtk yuble WvÂM:r; yrl»x ylu yrlåAleg Au. yubLþk M:tl, btl-mLbtl l ntuÔþk òuEyu. yu:e yubltu ykr;b rlKog n;tu fu yt’No ldhhtßgbtk:e yt frJytulu ’un vh MþFz-ak’llt juv mt:u, bM;f vh Ãþ»vtult Bþfwx mt:u rJ’tg fhJt òuEyu, rlJtorm; fhJt òuEyu.

Ãjuxtuyu yublt ’muf mkJt’tubtk BþÏgðJu ‘hevÂçjf¥btk, ylu ;ubtkgu 2ò, 3ò ylu vhtft»XtYv ykr;b 10bt «fhKbtk rVjMËVe ylu frJ;t rJNu rJJual fGþO Au. 2ò «fhKbtk yk;u yubKu "trbof fthKu «r;fth fgtuo Au. vhbuµh ÃËKo Au, yvrhJ;olNej Au. ntubh ylu nurmhgle frJ;tbtk ’uJtu yÃËKo Au, bLþ»gðþÕg Au, v;lNej ylu MFjlNej Au. J¤e yubtk JehÃþhw»ttult Jehðgltu n[tm :tg yuÔþk yubLþk vtºttjuFl :Gþk Au. 3ò «fhKbtk yubKu lir;f fthKu «r;fth fgtuo Au. fuxjef frJ;tbtk ’uJtu ylu JehÃþhw»ttubtk yublu yLþfq¤ ylu yLþYv l ntug yuJe Ô\r•tytuLþk ythtuvK fGþO Au. J¤e frJ ßgthu QrboftÔg hau Au ðgthu ;tu yu yult vtu;tlt yJtsbtk W¾; fu W’Tdth fhu Au, vK yu ßgthu ltxâftÔg fu bntftÔg hau Au ðgthu vtºttu btxu su W¾;ytu fu W’Tdthtu hau Au ðgthu vtu;u òKu fu yu vtºttu Au yuÔþk yu vtºttuLþk yLþfhK (imitation, mimesis) fhu Au. Ãjuxtuyu yt mimesis Nç’ yn´ 3ò «fhKbtk bgtor’; y:obtk, impersonationlt y:obtk gtußgtu Au. vK vAe 10bt «fhKbtk yubKu yultu y:orJM;th fgtuo Au, yulu Ôgtvf y:obtk, ;t•Jf y:obtk gtußgtu Au. 10bt «fhKbtk Ãjuxtult yt «r;fthle vhtft»Xt Au.

rVjMËV ;hefu Ãjuxtuyu yuf rJrNÐ rmØtL;Lþk «r;vt’l fGþO Au & Theory of Forms, Theory of ldeas. yt sd;le, yt ÷~g sd;le vh ylu vth yuf ;•J Au, y÷~g ;•J Au. (yulu Ãjuxtuyu Forms, Ideas ltb ytÃGþk Au. yulu mðg fne~þk ? JtM;J fne~þk ? ytubT fne~þk ? c{ñ fne~þk ? RN fne~þk ? yulu Rµh fne~þk ?) yt ÷~g sd;, yubtk sk fkE Au, su fkE :tg Au yu yt ;•JLþk yLþfhK (mimesis) Au, yule yLþf]r; Au, yultu vzAtgtu Au. frJytu ylu fjtfthtu yuble frJ;tbtk ylu f¤tbtk yuLþk yLþfhK fhu Au. yuxju fu yLþfhKLþk yLþfhK fhu Au. ytb, frJ;t yu mðg:e, JtM;J:e yr; ’qh Au. yuxju fu frJ;tbtk ymðg Au, frJ ymðgJt’e Au. ytb, yt ;t•Jf mk’Cobtk Ãjuxtuyu frJ ylu frJ;tytu «r;fth fgtuo Au. J¤e frJytu frJ;tbtk su vtºttu msio Au yubtk ’gt, Cg ytr’ yluf rlBl CtJtu «dx :tg Au. yu:e frJ;t bLþ»gbtk çþrØlu fu ;folu lrn, vK ûtw÷ Ô\r•tytulu, ’wÔ\or•tytulu vtu»tu-mk;tu»tu Au. yuxju fu frJ;tbtk yler; Au, frJ yler;Jt’e Au. ytb, yt lir;f mk’Cobtk Ãjuxtuyu frJ ylu frJ;tltu «r;fth fgtuo Au.

yurhMxtuxj (E.ÃË. 384-322) Ãjuxtult rN»g n;t. yuble vK Ãjuxtult suJe rJµ;tuBþFe «r;Ct n;e. yu ÔgJmtgu SJrJ¿ttle n;t. yu:e yubltbtk Ji¿ttrlf ÷rÐ n;e, mb;tuj çþrØ n;e. yu ÔgJntÁ n;t yu ytðgkr;f fûttyu «Ô\•t :;t l n;t. yu bægbbtdeo n;t, yluftL;Jt’e n;t, ÏþÕjt bdslt ylu ÏþÕjt rbòslt btlJe n;t. yublu øþhw r«g n;t, Ãjuxtu r«g n;t. vK mðg Jæþ r«g nðþk. yu:e yubKu yublt ftÔgNtMºt rJNult «rmØ d{k: "Poetics" (ftÔgNtMºt)btk Ãjuxtult ltbltu WÕjuF fgtuo l:e vK yublt r«g øþhwlt frJ ylu frJ;t rJNult Jt’ rJNu rJJt’ fgtuo Au, «r;Jt’ fgtuo Au ylu yk;u rVjMËVe ylu frJ;t Jåau mkJt’ rmØ fgtuo Au. ‘vtuyurx¾m¥btk 26 «fhKtu Au. yubtk:e 6êt, 9bt, 13bt ylu 14bt «fhKtubtk Ãjuxtult Jt’ rJNu rJJt’, «r;Jt’ fgtuo Au. 6êt «fhKbtk yubKu x[usuzele ÔgtÏgt ytve Au. yubtk yubKu mimesisltu, immitation ltu btirjf, MJ;kºt y:o fgtuo Au. frJ;tbtk v’t:tuo (objects) Lþk yLþfhK, f:l fu JKol l:e vK ftgo (action) Lþk yLþfhK lrn, vK yLþmsol (representation) Au. ylu yt yLþmsol yjc•t ’gt ylu Cg îtht «dx :tg Au. vK yk;u yt Ô\r•tytuLþk, CtJtuLþk Katharsis - rJhual, rlhml :tg Au. yt fu:trmom Nç’ yu Ji’fNtMºtltu vtrhCtr»tf Nç’ Au, medical metaphor Au. 13bt ylu 14bt «fhKtubtk yt ’gt ylu Cgle Ô\r•tytuLþk, yt CtJtu rJNu rJM;th:e rJd;u rJJual fGþO Au. x[usuzebtk su ftgoLþk yLþmsol Au ;ubtk yt rJhuagltu, rlhmlltu nuðþ Au. yurhMxtuxj Ãjuxtule mt:u mkb; Au fu frJ frJ;tbtk su vtºttu msuo Au ;ubtk ’gt ylu Cg ytr’ rlBl CtJtu, ûtw÷ Ô\r•tytu, ’wÔ\or•tytu «dx :tg Au. vK yu îtht ;tu vtºttubtk yt CtJtu ylu Ô\r•tytultu su yr;huf Au ;uLþk rJhual, rlhml :tg Au ylu vtºttu yk;u MJM: :tg Au, mb;tuj :tg Au, Bþ¾; :tg Au, yt CtJtu ylu Ô\r•tytuLþk NtL; hmbtk vgoJmtl :tg Au ylu vtºttu x[usuzeltu ytlk’ yLþCJu Au. ytb, frJ;tbtk yler; l:e ylu frJ yler;btl l:e. frJ;tbtk ler; Au ylu frJ ler;btl Au. yubtk lir;f mk’Cobtk Ãjuxtuyu frJ ylu frJ;tltu su «r;fth fgtuo n;tu yultu yurhMxtuxju «r;Jt’ fgtuo Au.

‘vtuyurx¾m¥lt 9bt «fhKbtk ;t•Jf mk’Cobtk Ãjuxtuyu frJ ylu frJ;tltu su «r;fth fgtuo n;tu yultu yurhMxtuxju «r;Jt’ fgtuo Au. frJ;tbtk su fkE :tg Au, sk fE Au yuLþk JKol fu f:l l:e, yLþfhK l:e vK su fkE :Gþk l:e, vK :E Nfu y:Jt :Ôþk òuEyu, su fkE l:e vK ntuR Nfu y:Jt ntuÔþk òuRyu yuLþk ’Nol Au. Er;ntm ylu frJ;tbtk yt s Cu’ Au. Er;ntmbtk su fkE :Gþk ntug ;uLþk JKol fu f:l ntug Au, ßgthu frJ;tbtk su fkE :Gþk l:e vK :E Nfu, :Ôþk òuEyu yuLþk ’Nol Au. Er;ntmbtk nfef;tu (facts) ntug Au, ßgthu frJ;tbtk Jirµf mðgtu (Universal Truths) ntug Au. yu:e frJ;t Rr;ntm:e rJNu»t ;t•Jf (philosophical) Au. Er;ntmbtk particulars, rJd;tu, nfef;tu ntug Au vK universals, Jirµf;t ntu;e l:e. frJ;tbtk particulars, rJd;tu, nfe¾;tu ylu universals, Jirµ¾;t cLlu ntug Au. rVjMËVebtk universals, Jirµ¾;t ntug Au, vK particulars, rJd;tu, nfef;tu ntu;e l:e. frJ;tbtk universals, Jirµ¾;t ylu particulars, rJd;tu, nfef;tu cLlu ntug Au. yu:e frJ;t rVjMËVe:e vK Jæþ ;t•Jf Au. y:to;T frJ;t mðg:e, JtM;J:e yr; ’qh l:e, vK yr; rlfx Au. rVjMËVe mðgle, JtM;Jle suxje rlfx l:e ;uxje frJ;t mðgle, JtM;Jle rlfx Au, yr; rlfx Au. ytb, yurhMxtuxju Ãjuxtuyu lir;f ylu ;t•Jf mk’Cobtk frJ ylu frJ;tltu «r;fth fgtuo n;tu yultu mV¤ ylu matux «r;Jt’ fgtuo Au. ylu frJ ylu frJ;t rJNult yt Jt’ ylu rJJt’-«r;Jt’btk mkJt’ rmØ fgtuo Au. yu:e yurhMxtuxjlt ‘vtuyurx¾m¥btk rVjMËVe ylu frJ;t Jåault «tael fjnltu yk; ytÔgtu Au.