fCe fCe

mthtCtE NuXltk vðle

dtu’tJhe vtl atJ;tk ;tu d¤u W;hðþk òuE Nftðþk

furjftu ylu sGþrcje bejlt btrjf ykctjtju mtbtLg vrhJthle Ãþºte vmk’ fhe n;e

yurhMxtu¢ux mthtCtR-1

yu JF;u yb’tJt’ Nnuhle JM;e btkz ’tuZuf jtFle nNu.

Nnuhbtk ftuRlegu vtmu btuxhfth lntu;e. R.m. 1880le ytmvtmltu mbg n;tu. Nnuhlt ©ebk;tu Ct;Ct;le cdeytu ylu Dtuzt htF;t n;t. yu JF;u yb’tJt’btk bdlCtR NuXlt Dhbtk Cthu òntusjtje. ;ublt ÃËJoòu ael-Cth; Jåault yVeKlt ylu huNblt Juvthbtk ÏËc vimt fbtgt n;t. bdlCtR NuX d¤tbtk btuxtu fkXtu vnuhelu vtjFebtk lef¤;t ðgthu Aze vtufthJtbtk ytJ;e. vimt WAt¤Jtbtk ytJ;t. ykd{us mhfthu ;ublu htJ cnt’whltu RÕftc ytÃgtu n;tu. bdlCtR NuX htgÃþhle nJujebtk hnu;t. ;ublu mk;tl lntuðþk ;u:e ’turnºt mthtCtElu Ftu¤u je"t.

yuf r’Jm ;uble nJujelu ytd jtde. ytdlu çþÍtJ;tk ºtK r’Jm :gt n;t. fnuJtg Au fu nJujelt vtxzt c¤elu ðËxe vzât ðgthu ;ubtk:e ÍJuht; leféGþk nðþk. yu ÍJuht; ytsu vK mthtCtE vrhJth vtmu btusw’ Au.

bdlCtR NuXlt yJmtl vAe mthtCtE NuX c"e rbÕf;lt Jthm’th cLgt n;t. mthtCtE NuXLþk jøl dtu’tJhecul mt:u :Gþk nðþk. yuJe ’k;f:t Au fu dtu’tJhe ltdhJujLþk vtl ythtud;tk ;tu d¤tbtk W;hðþk òuR Nftðþk, yuxjtk ;tu ;uytu dtih øþjtce ylu Yvt¤tk n;tk. Dhbtk ÃþÐebtdeo suJtu bhò’ vt¤;tk. ÃËòbtk ntug ðgthu ct¤ftu vK yze lt Nfu. cvtuhu ;ublt vr; mthtCtE NuX MvNo fhJt òg ;tu vK Fme sRlu ctuj;tk & ‘yhu, òu;t l:e, ykctjtj òdu Au.¥

dtu’tJhe ykct bt;tle ÃËò fh;tk. Ãþºt :Nu ;tu ‘;uLþk ltb ykctjtj htFeN¥ ;uJe ct"t je"e n;e. ;u:e s Ãþºt sLb vAe r’fhtLþk ltb ykctjtj htÏGþk nðþk. ykctSlt ’Nolu ;uytu rlgbe; s;tk n;tk. dtu’tJhe yu sbtltbtk ykd{uS mtrnðg Jtka;tk. ;ublt yturNft leau Nu¾mrvghLþk ‘nuBjux¥ htF;tk.

fblmec Dxlt yu cle fu mthtCtE NuXLþk 28 J»tole Jgu yJmtl :Gþk. dtu’tJhecullu yuxjtu ytDt; jtøgtu fu ;ubKu ykctS bt;tle BËr;o VdtJe ’e"e ylu A btm ct’ ;uytu vK B\ðGþ vtBgtk.

mthtCtE NuX øþshe dgt ;u JF;u ykctjtjle Wkbh btºt vtka J»tole n;e. yublt fwxwkcle yu x[usuze n;e fu ydtW ftuR 50 J»to:e Jæþ SJðþk ln´. ykctjtjlu yuf cnul n;tk & ylMËgt. ylMËgtcul ykctjtj:e ath J»to btuxtk. bt;t rv;t rJntuKt ykctjtj nJu yZ¤f mkvr•tlt btrjf n;t. ;ublt ftft aeblCtR ldel’tmu Cºteò ylu CºteSlu SJle sub mtaJe btuxtk fgtO ylu rbÕf; vK :tvKle sub mtaJe. aeblCtE ldel’tm yuxju ytsu ytkctJtzebtk me.yul. rJ¼trJnth ;hefu ytu¤Ftg Au ;u mkM:t ;ublt ltbu Au.

ct¤f ykctjtjlu v~þ vûte lu Ítzvtlltu NtuF n;tu. vheûttlt WÆuN:e ytuAw Jtka;t. burx[f Auf ºteò «gtmu vtm fhe. bux[ef vAe ftpjusLþk CKJt øþsht; ftujusbtk dgt. htus cdebtk cumelu CKJt s;t. yu sbtltbtk yublt vrhJthbtk Dhle Mºteytu DtuzumJthe fh;e. Mºteytulu Dhbtk ykd{uS NeFJJt vthme ylu Gþhturvgl ctLþytu ytJ;e.

htgÃþhle nJuje ;u yubLþk vnuÕþk Dh. vAe De ftkxt Jtze. ðgth vAe FtlÃþhlt atk’t Mþhs bnujbtk c"tk hnuJt dgtk n;tk. vAe rbhòÃþhltu Ntkr; m’l ytjeNtl ckdjtu. AuJxu NtnectdLþk rlJtmM:tl ‘rhx[ex¥ ckdjtu. ‘rhx[ex¥ ckdjtbtk Jurlmle cltJxltk CÔg ÍwBbhtu ytsu vK òuR Nftg Au. ytÍt’eltk 30-40 J»to vnujtk vK yu vrhJthbtk xurlm hbtðþk. Wlt¤tbtk ytÏþk vrhJth ytçþ sðþk. vrhJthle brnjtytu òshbtl lu XMmt:e hnu;e.

ykctjtj 18 J»tolt :gt ðgthu ftft aeblCtE ldel’tmu fLgt Ntu"Jt rJath fgtuo. ykctjtj dCo ©ebk;, ftkr;btl, Yvt¤t lJGþJf n;t. ’un dtih n;tu. ;uytu nJu yb’tJt’le Mþ«rmæ" furjftu ylu sGþrcje bejlt btrjf vK n;t. Zdjtck" nJujeytu, Jtzeytu ylu ctd cdeatlt btrjf n;t. Dhbtk Dtuztdtzeytu ylu cdeytu n;e. Ntnectdbtk ntjlt ykzh d{tWLz vtmu yu JF;u 21 yufh sbelbtk ‘rhx[ex¥ ckdjtu cLgtu ;u vnujtkLþk bftl nðþk. yu JF;u Ntnectdbtk d½gtk dtkXât s Dh n;tk. :tuzu ’qh mh raLþCtR cuhtuluxltu Ntkr;fwks ckdjtu ylu ctswbtk Ntnsntkltu ckdjtu (swLþk htsCJl) n;tk. ykctjtjlt 21 yufhlt fkvtWLzJt¤t bftlbtk Jes¤elt ’eJt btxu slhuxh atjðþk. r’Jmu ytÏþk vrhJth behòÃþh hnu ylu htºtu c"tk Ntnectd hnuJt s;tk. 1918ltu yu mbg n;tu.

ytJt dCo ©ebk; ykctjtj btxu fLgt Ntu"JtLþk ftb ftft aebljtju rbjlt bulush sblt’tmlu mtukÃGþk. ykctjtjLþk vrhJth ’Nt ©ebt¤e sil nðþk. yu JF;u yb’tJt’ltk NtnÃþh rJM;thbtk Bˤ htsftuxlt yuzJtufux nrhjtj dtumrjgt hnu;t n;t. ;ublu vtka r’fheytu ;u «ðgule yufLþk ltb huJt.

;u c"tk htsftuxbtk MþFu’w&Fu SJl Je;tJ;tk. mtzjtle ftuh W;thu ylu ’tuht mtaJelu ftZu. Vhe:e Jtvhu. ltlfze huJt ;ule ct mt:u l’eyu fvztk "tuJt òg. Mfqju òg vK WDtzt vdu. vhkðþ Dh MþDz ylu mtV htFu. fhfmh:e Dh ajtJu. rv;t nrhjtju yb’tJt’btk Jrfjt; NY fhe vhkðþ víeLþk B\ðGþ :;tk ’m J»tole huJt vh Dhle sJtc’the ytJe vze. cnultulu lJhtJu, "tuJhtJu, Jt¤ ytu¤e ytvu. dtumrjgt vrhJth ZwkZt¤t sil A;tk huJt htus htbtgK Jtkau. huJtltu JKo mnus ~gtb vK lgl ;ubtk ftuR FtuJtR òg ;uJtk. Jt¤ ÏËc jtkct.

ftuRfle CjtbK:e bej bulush sblt’tm GþJtl ykctjtj btxu fLgt Ntu"Jt nrhjtjlt Duh ytÔgtk. nrhjtjltk Dhle mkMfthe;t ylu hnuKe fhKe òuR ;uytu «CtJe; :gt. Dhbtk huJtle ceS cnul ;tht. nrhjtju Vtuxt vtzâtk. Dhbtk yuf s mt¤w yuxju fu Íhe Chuje Cthu mtze cklu cnultuyu JthtVh;e mt¤w vnuhe Vtuxt vztÔgt.

bej bulushu ykctjtjlu ;:t ftftlu Vtuxt c;tÔgt. ykctjtjle vmk’de huJt vh W;he. Bþjtft; dtuXJtR. ykctjtj yZth J»tolt ylu huJt aW’ J»tole. ykctjtju «§ ÃËAgtu & ‘;bthe vtu;tle RåAt:e mkck" fhJt atntu Atu fu ftuRlt ’ctK:e ?¥

huJtyu Bþø"CtJu fÌtwk & ‘bthe RåAt:e !¥

yt Jt;lu brnltytu Je;e dgt. ftft aebljtjLþk 45 J»tole Jgu yJmtl :Gþk. ykctjtju rbjtu ylu rbÕf;tultu JneJx Wvtze je"tu. rbjbtk DKe Fxvxtu atj;e n;e. ykctjtju yatlf JeÍextu fhe fhðË;tu vfze vtzâtk. furjftu ylu sGþceje bej chtch atjJt jtde. jølle Jt; Jemthu vze dE n;e. ykctjtjle Ïgtr; nJu J"Jt btkze n;e. ;uble bejbtk clðþk ftvz BþkcRbtk "ltZg jtuftubtk vK JFKtJt btkzâwk nðþk. Auf fjf•tt Mþ"e ykctjtjle Ïgtr; «mhe dR n;e. huJtyu yuf r’Jm ftd¤ jÏgtu & ‘;bu ~þk rJath fgtuo ?¥

ÔgM; ykctjtjlu yatlf jølle Jt; gt’ ytJe dR. ;ubKu nt CKe. ykctjtj ylu huJtltk jøl l¬e :gtk. mmht nrhjtjlu ðgtk BþkcR:e ’hS btufÕgt. Ch;Jt¤tyu lJe VuNlle mtzeytu ylu çjtWÍ cltÔgtk. yu jøl jtuftulu J»ttuo Mþ"e gt’ hnu ;uJtk Ntl’th n;tk. suytu yu jølbtk ntsh n;tk ;uytu J»ttuo Mþ"e fnu;tk & ‘ybu ykctjtj NuXltu JhDtuztu òugtu n;tu.¥

ykctjtj M:tlfJtme µu;tkch BËr;oÃËsf ’Nt ©ebt¤e sil n;tk. ylu huJtlt rv;t ZwkrZgt M:tlfJtme sil n;t. yuxju yb’tJt’lt siltultu yuf vût DKtu ltÏþN :gtu. JhfLgt vhKelu ytJu ðgthu jtfzeytu:e ;ubLþk mLbtl fhJt ftJ;hwk dtuXJtGþk vhkðþ ;ubtk rJhtu" fhlthtytu VtÔgt ln´.

huJtlt rv;t nrhjtjlu BþkÍJK n;e & ‘ytJzt btuxt Dhbtk r’fhelu rJ’tg JF;u ~þk ytÃþk ?¥ frhgtJhbtk mtultle btunlbt¤t ytve. vr;yu ;tu Cthu rfkb;e JMºttu meJztÔgtk n;tk. vhkðþ yuf dCo ©ebk;lt Duh ytJuje lJJæË vtmu mt’tk fvztkle yuf òuz vK lntu;e. vr;lt Duh ytÔgt vAe huJt jßò vtbe. «:b r’Jmu ;uKu lKk’ltk fvztk vnugtO. ;ub fhJtbtk ;uKu ûttuC yLþCÔgtu.

huJtLþk nJu ltb c’jJtbtk ytÔGþk. ykctjtju huJtlu ‘mhjt’uJe¥ ltb ytÃGþk. ;’Tl mt"thK vrhJthle GþJr;lu btºt mkMfthe;tlt c¤ vh s vhKelu Dhbtk jtJujt ykctjtj NuXle yt «:b- ftkr; n;e. Dh ytjeNtl nðþk. ctd-cdeat ylu Dtuzt lJe VuNllt fuN ylu JMºtvrh"tl yu cæþk s ntuJt A;tk mhjt’uJeyu mh¤ ct¤t s cle hnuJtLþk vmk’ fGþO. yt c"e ycòule mkvr•tle nwk btrjfK Awk yuJt CtJlu c’ju ;ulu mtaJlth nwk hFuJt¤ Awk - x[Mxe Awk yuJe W’t•t CtJlt ;ubKu MJefthe.

yZth J»tolt ykctjtjlu jtuftu ‘NuX mtnuc¥ ylu vk’h J»toltk mhjt’uJelu ‘ctR mtnuc¥ fnelu ctujtJJt btkzgt. yuf ;hV ;ubltu Dh mkmth NY :gtu ;tu ceS ctsw yus ltlfze Jgu ykctjtju furjftu ylu sGþrcje yu cu rbjtu, fhba’ «ubak’le NhtVe vuZe ylu DKe c"e rbÕf;tultu fthtucth mkCt¤e je"tu.

yu s Wkbhu ykctjtj NuXu yuf rlgb cltÔgtu & ‘ftuRlegu l´’t fh;t ln´ ylu ftuR atze åþdje fhJt ytJu ;tu ;u mtkC¤;tk ln´. Fxvx ;u mbg cdtzJtltu "k"tu Au ;ub mbs;t. ;ublu cu SC lntu;e. cu btukZtk lntu;tk. cu nigtk fu cu bl lntu;tk. Wkat mt’u ftuRlug ctuj;tk ln´. ftuRlu yvNç’ ctuj;t ln´. Wæ"•ttR fu yrCbtlltu Atkxtu g lntu;tu. A;tk rmæ"tkL;tubtk ;uytu b¬b n;t. mdtk mkck"eytulu ;:t ¿ttr;sltulu f’egu ltufhebtk htFJt ln´ ;uJtu ;ubltu rlKog jtkce mbs lu jtkce ÷rÐJt¤tu n;tu.

ykctjtju nJu rv;tlt ltblu s yxfbtk vrhJ;eo; fGþO. ;uytu ykctjtj NuXlt c’ju ‘ykctjtj mthtCtR¥ ;hefu ytu¤FtJt jtøgt ylu xqkf mbgbtk ‘ykctjtj mthtCtE¥ vrhJthle Ïgtr; Auf RkøjuLz Mþ"e vntukae.

(yurhMxtufurxf mthtCtR vrhJthle Jæþ f:t ytJ;t mtubJthu.)

- ’uJuL÷ vxuj

Top