rJrJ"t

blturJ¿ttleytu vK btlu Au fu yrb;tCleatnltlt fthKtu ;u cun;hel yu¾xh Au ;ult fh;t fkEf rJNu»t Au
yrb;tC cåal & Jl yuLz ytuLje Nt btxu ?

yrb;tC btxu ‘jtufr«g¥ Nç’ rV¬tu jtdu Au. ;ule yÇË;ÃËJo atnlt vtA¤Lþk hnMg ;u rVÕb rJJuaftu:e btkze blturJ¿ttleytult rak;lLþk fthK cle dGþk Au. «ðguf ’uN ylu su ;u ûtuºtbtk mujec{exeytu fu ’k;f:t mbtl nM;eytu su ;u ft¤¢bu ntug Au s. rJ¿ttleytu nJu btlJ Nheh haltbtk Ftm zeyulyultu yÇgtm fhe hÌttk Au. su ‘Mþvh Mxth - Ìtwbl¥ Ebusle humeve cltJ;t ntug.

yuf blturJ¿ttleyu sKtÔGþk fu yrb;tC, ;ukzwjfh, fu juze ztgult «ðgu ;blu Cju rJNu»t hm-Yra lt ntug vK ;ublt «ðgu ;blu ftuE atu¬m jdtJ fu fthK Jdh vK atnlt :Nu. ;bu ;ule E»tto ln´ fhtu. ;bu nkbuNt ;uLþk CÕþ EåANtu ;ult btxu «t:olt fhNtu.

yrb;tClu ‘ced ce¥, ‘Jl bul ELzMx[e¥ suJe ytu¤F ytvJtbtk ytJu Au. Cju yu aJtE dgujtu Nç’ cle dgtu ntug vK yrb;tC btxu ‘Jl yuLz ytuLje¥ yu s «gtusl ck" cumu Au. 1971le GþJt vuZe:e btkze 2005le xelyus vuZe btxu ’t’tle Wkbhltu ntuJt A;tk yrb;tC btxu yuxjtu s yt’h, «ub ylu «r;Ctlu yvt;e ’t’ yfck" Au. 34 J»tole fthrf’eo vAe vK ytsle vuZelt lkch Jl Mxth ;hefu 63btk J»tuo rchtsbtl ntuÔþk ;u rmØe ntujeÔþzbtk vK nsw Mþ"e òuJt l:e b¤;e. ytslt lJe vuZelt msoftu fnu Au fu yrb;tC lt ntu; ;tu ybu fuxjtf rJ»tgtu vh rVÕb cltJJtLþk rJathe s lt N¾ât ntu;. 2005Lþk lkch Jl nex de;, ‘fshthu fshthu¥ yZe J»toLþk ct¤f vK dtg Au ylu ;u yrb;tC vh rVÕbtkfl :Gþk Au. yrb;tClt ztLm mtbu yiµgto fu yrC»tuf vK ;u de;btk ‘ytWx Vtu¾m¥ suJt jtdu Au. yrb;tCu ‘ctdctl¥lt Ó’gMvNeo yrClg:e lJe vuZelt mk;tltulu ;ublt bt;t-rv;tl mt:u fE he;u J;ol htFÔþk ;ult vtX CKtJ;tu Cthu mkJu’ltðbf yrClg fgtuo n;tu. ßgthu ‘çjuf¥btk ;uKu curbmtj fbtj c;tJe n;e. ‘mhfth¥ òuElu jtdu fu yuf yu¾xh yuf s J»tobtk ytxje n’u JirJæg "thK fhe Nfu Fhtu?

;ule ‘ytkFu¥ J¾;, bntuçc;u, ’uJ, ftkxu, jûg, r’Jth, JehÍtht, vnuje Jduhu lJe vuZelu MvNeo Au. fuceme îtht ;tu ;uKu yuLfrxkd ~þk aes Au ;ultu vK vrhag fhtJe ’e"tu Au. nJu «§ yu :tg fu yrb;tCbtk yuÔþk ~þk Au fu su ;ulu yðþjleg atnltltu btrjf cltJu Au. 1983btk ;tu ;ule ‘fwje¥ JF;le Eò vAeltu ¢uÍ f’ta btle vK Nftg ;u vAe 22 J»tuo vK su atnlt Au ;ule vtA¤lt fthKtu fkEf ytJt ntuE Nfu &

(1) ytvKt c"tbtk J";t-ytuAt ykNu Jeh;t, meMxb mtbu ckz vtufthJtle ;eJ{ ;jc, ÕþÏFtytultu Ftðbtu ctujtJðþk ÍLËl, ;ubs bt;t-rv;t fu CtE mtbu ftuE ytkd¤e WXtJu ;tu Ekx ft sJtc vÚ:h mu ytvJtltu vtufth yk;hblbtk "hctElu vzâtu hnujtu Au. «ò su l:e fhe Nf;e ;u vz’t vh ;ultu rnhtu fhu yuxju ‘NtçctN, nsw yuf jdtJ¥le rmmtuxe mt:ule rffegtheytu øþkS WX;e ntug Au. yrb;tC suJe b’tolt Axt, yJts, ztgjtud rzjeJhe ylu Ôg¾;ðJ mt:u nsw Mþ"e rnL’e rVÕb W¼tudbtk ytÔþk ftuE yrClu;t l:e fhe N¾âwk. "buoL÷, NºtwÎl fu EJl ytslt yufNl rnhtu ltxfeg, xtuxj rVÕbe jtdu ßgthu yrb;tCu skSh, r’Jth, fwje, jtJthem, yÂølv:, Nhtce, b’o:e btkze rºt~þj suJe zÍltuck" rVÕbtubtk ftgh;tle n’u jtath cle dguje «òle jtdKelu ;ule rVÕbtubtk ‘ytEzuLxeVtE¥ fhtJe.

(2) ytvKtbtk rbºt;t leCtJJtlt, rbºt;t fu fwxwkceytu btxu òl LgtuAtJh fhJtle mkJu’lt vK Awvtguje Au. fblmecu Ctd-’tuzChe Sk’de-;ltJ ylu MJfuL÷e cl;t mbtsbtk «ò vK bnT’ykNu JKtE dE. vK, yrb;tCu mkÏgtck" rVÕbtubtk rbºt fu fwxwkcle ÏþNe btxu, ;ulu catJJt btxu Cthu CtÔþf yu¾xkd ylu ztgjtuøm mt:u Nnt’; Jntuhe Au. rVÕbbtk rnhtu B\ðGþ vtbu ;ule vhkvht ylu B\ðGþle ytdJe MxtEjltu sLb’t;t vK yrb;tC Au. Ntuju, Bþf’h ft rmfk’h, Jduhu rVÕbtu yt he;u gt’dth Au. ytlk’, lfb nhtb, ’tuM;tlt, htb-cjhtb suJe rbºt;tle rVÕbtu vK ytvKe Awvtguje mkJu’ltytulu s SJe; fhu Au.

(3) yukd{e gkd bul fu yt’No rbºt vAe yrb;tCu yuf ftuburzgl ;hefu vK fbtj fhe c;tJe. ‘zurNkd¥ rnhtu ftuburzgl clu ;uJe Nijeltu ;u «Ku;t fne Nftg. ytbtk vK ;ule ztgjtud rzjeJhe, yu¾xkd ylu xtErbkd ftb fhe dGþk. Ntuju, ybh yfch yuL:le, ’tu ytuh ’tu vtka, Nhtce, jtJthem, lbf njtj, lmec, suJe rVÕbtu vife btime vtmu ;ult rbºt btxu cmk;eltu rh~;tu btkdJt s;tu yrb;tC, ’tY ve"t vAe bth Ft"uj yrb;tCLþk yrhmt mtbu z[urmkd, NhtceLþk BþAu ntu ;tu lÚÚþjtj sime, lbf njtjLþk ELxhÔGþbtk fzfztx ykd{uSbtk ctujÔþk fu fwjebtk hurzgtu vhle hurmve mt:ule ytuBjtux cltJðþk ÷~g ylu ;uJt suJtu jtkce gt’e cltJe Nftg ;uJt ytuVcex ÷~gtu ytsu vK ’Noftulu gt’ Au. ytslt NtnYF:e btkze mjbtl fu mksg ’•tlt ftubuze, x[usze fu yukd{e gkdbul suJt rahMbhKeg yuf vK atukx’th ÷~gtu ytvKlu gt’ Au Fht? yrb;tC- r’jevfwbthle ‘N¾;¥btk su yrb;tC-mkSJfwbthle ‘rºt~Ëj¥le x¬h, sg-JeYle òuze, m•tu vu m•ttle btuxt CtE ;hefule yu¾xkd fu vAe ztul, ftrjgt, rb. lxJhjtj suJt xtExj htuj mtbu ytvKt ytslt ‘ct’Ntn¥ fnuJt;t rnhtu JtbKt jtdu Au.

(4) yrb;tCu htuburxkf rnhtu ;hefule Nijelu vK yuf «fthltu vtiY»tðJmCh lJtu yukdj ytÃgtu n;tu. yrb;tC Mþ"elt rnhtu ;ule rnhtuEl mbût S;uL÷ suJt xtgjt fu bltusfwbth suJt Xkzt ylu rlhm y’t fh;t fu vAe htsuL÷fwbth suJt Atufhe suJt lFht¤t n;t. htsuNFLltle htubuLxef Ebus y’t JF; s;t rVÕbe ylu f]rºtb ;hefu Fve dE. vK yrb;tC yuf «ube ;hefu ÃþY»t ;hefu NtuCu ;uJtu, ;ule «urbftlu dtihJ ytv;tu ylu njftu-Vwjftu bÍtrfgtu hÌttu Au. yrb;tC «ube ;hefu furhkd, Nurhkd ylu mns jtøgtu Au. yrb;tC suJtu «ube fu ÃþY»t JtM;rJf SJlbtk lt b¤u ;uJe Ft;he ntuJt A;tk ’uNle fhtuztu GþJ;eytult fÕvltltu «ube fu vr; yrb;tC suJe Ïþbthe, «ub, ðgtd ylu ytðbdtihJ ytv;e «f]r; ylu Ôg¾;ðJ "htJu ;uJe fÕvlt fh;e ntug Au.

(5) vtu;u su fhu ;u VuNl fu x[uLz cle òg ;u vK yrb;tClu jtøþ vze Nfu Au. yrb;tC ßgthu yukd{e gkd bul n;tu ðgthu ftuEyu fÕvlt lntu;e fhe fu ;u htuburxkf htuj fhe Nfu. ;uKu htuburxkf htuj fgto ðgthu ;ule ftubuze «r;Ctltu ftuElu yKmth lntu;tu. ;tz suJtu Wkatu, vt;¤tu ylu yukd{e bul ;hefu s lsh mt:u ;hJh;t yrb;tClu ztLm fh;tu fÕvJtu ;u s yÔgJntYk jtdu. NYbtk yrb;tClu yt htujbtk MJefthJtu fXel n;tu vK vAe ;tu jøl «mkdtu:e btkze WðmJtubtk Cth;Chlt ÃþY»ttu ytsr’l Mþ"e yrb;tCle MxtEj:e s ltau Au ylu Ctkdht fhu Au. yrb;tC suJt gt’dth ztgjtuøm, ftubuze ÷~gtu ;tu Xef ztLm lkch vK rnL’e rVÕb W¼tudbtk ¾ât rnhtult ltbu Au?

(6) mksg ’•t, ytbehFtl fu };ef htuNl vK ;ule rVÕbbtk nJu fkX ytvJtLþk rJathu Au sultu «Ku;t vK yrb;tC s Au. yrb;tCu vtu;tltu s fkX ytvujt de;tuLþk ytÏþ ytÕcb vK Au sult ;btb de;tu Mþvh rnx leJzujt Au. ;uJe s he;u rVÕb Mxthtu rJ’uNbtk su Mxus Ntu jElu òg Au ;ule NYyt; vK yrb;tCu fÕgtKS-ytKk’S mt:u øþ{v cltJelu fhe n;e. vz’t vh fu fubuht mtbu su «ÇþðJ:e yrb;tC ’t’ bu¤Ju Au ;uJe s dscLþk åþkcfeg vVtuobLm ;u Mxus vh fhu Au.

(7) yuf dtgf fu Mxus vVtuobLmle sub yrb;tC ÏËc s Wåa fûttltu ctirØf M;hltu J¾;t vK Au. ;u htsfthK, ;•J¿ttl, mtrnðg, Ôg¾;ðJ rJftm suJt rJ»tgtubtk atux’th «Jal ytve Nfu Au. ;u d¼ ylu v¼ cklult msol fu vXl ûtuºtu rJfMgtu ntu; ;tu vK xtualt ’hßòLþk M:tl jE Nfu ;ub Au.

(8) yrb;tC ceòlu ÏËc yt’h ytvu Au ;u:e vtu;u vK yt’h vtbu Au. ;u rlhtrCbtle, lb{ ylu Ftl’tle mkMfth-rNrût; fwxwkcLþk cufd{tWLz "htJu s Au vK ;uKu vtu;tlt mkMfthtu ylu SJl ÷rÐ vK huze Au. lnuY-dtk"e:e btkze ykctKe vrhJth yuxju fu Cth;lt htsfeg m•tt"eNtu:e btkze W¼tudvr;ytubtk vK ;ule Ebus :fe yt’h Au. rVÕb Mxthtu ;tu DKt Au vK yrb;tC su fkE vK ymt"thK yt’h, «ub bu¤Ju Au ;u ;ule ytdJe Ebus, mtjm;t ;ubs yujedLmelu ytCthe Au. ÃjuxVtubo c"tlu yufmhÏþk s b¤ðþk ntug ðgthu ;ulu yufjtlu s fub ytJe Eßs; b¤u Au ;u «§ltu sJtc bu¤JJt yrb;tClt J;ol ylu htusuhtus ;u su he;u jtuftu mbût fE he;u vuN :tg Au ;u W’tnrhg yu«tua òuJt suJtu Au.

(9) yrb;tCu yucemeyuj fkvlebtk lt’the ltuk"tJe ;u vAe ;uKu "tGþO ntu; ;tu ;ule vtu;tle Jd, Mþvh Mxth Ebus :fe ;uLþk ’uÔþk ChvtE lt fGþO ntu; ;tu ;ulu ftuE ÃþAJtLþk lntuðþk A;tk ;uKu lt’th ònuh :gt Mþ"ele c’ltbeltu JtM;rJf MJefth fgtuo. ;u xtualt htsfeg lu;tytu, W¼tudvr;ytule vtmu nt: VujtJelu ;uLþk ’uÔþk ChvtE fhe N¾âtu ntu; vK ;uKu ;uLþk dtihJ ò¤Je htF;t ;ule ytJz;btk:e s Ãþl& cuXt :JtLþk l¬e fGþO. sule ’tl; ylu ler; yt’No ntug Au ;ulu ftuE y÷~g yJKoleg mt: b¤e s hnu;tu ntug Au. yrb;tCle fuceme ;ult nrhVtu fh;t Ïþ’ ;ult btxu s sufvtux ÃËhJth :E. ;ule rVÕbtu yu n’u nex leJzJt btkze fu ;u ctuût yturVm ylu lJe vuZelt msoftultu WØthf fu ‘brmnt¥ clelu cnth ytÔgtu. c{tLz yuBcumuzh ;hefu ;uKu mral fu NtnYFlu vK ÍtkFt vtze ’e"t Au. ;u rlFtjm;t:e fçþju Au fu fuxjtf htuj ;ubs ònuht;tu ;ule Yra fu Ebus btxu NtuCleg l:e ntu;t vK ;u ;uLþk N¾â yuxÕþk ’uÔþk åþfJJt ylu Vhe vdCh :Jt yt cæþk MJefthu Au. ytsu yuJe ÂM:r; Au fu ;uKu yuf-yuf vtE mtbu atjelu åËfJe ’e"e Au. Vhe ;ule skde fbtKe :fe JiCJe SJl Ôg;e; fhu Au yuxÕþk s ln´ ;ult Ãþºt yrC»tufle fthrf’eolu vK vtxu aZtJJtbtk ;uKu mV¤;t bu¤Je Au. yrb;tClt JtM;rJf SJlLþk yt vtMþ c"tlu MvNeo dGþk Au. fubfu mbtsbtk ;uble Jd, «r;»Xt, m•tt ylu ntuÆtlt òuhu «òLþk fhe ltkFlthtytu s atu;hV Vujtgt Au.

(10) yrb;tClu huFt, vhJel ctce fu rÍLl; ybtl òuzu Drl»X mkck"tu hÌtt n;t. yrb;tC-huFt yufceòlt d¤tzqc «ubbtk n;t. nsw vK Au s vK, yrb;tCu ßgt Ct’whe òuzu jøl fhe je"t ntuE Cth;eg mkMf]r; ylu mÇg;tle bgto’tbtk hne ;uKu sgt òuzu ’tBvðg SJl Je;tÔGþk Au. ytsu ytbehFtl, mksg ’•t, miV yjeyu ;ublt lgto MJt:o ylu fthrf’eo Ft;h víelu ;hAtuze ’e"e Au ðgthu yrb;tC btxu Cth;eg ’kvr;ytulu CtJÃËKo yt’h Au.

(11) yrb;tClt bt;t-rv;t ;uS lu nrhJkNhtg cåallt mtrnðgef ;ubs mkMfthe Jthmtu ylu Jt;tJhKle ;ult Ôg¾;ðJbtk ymh Au. ;ule WkatE, yJts, Axt, fubuhtltu juLm ûtrKf vK Vukftg ;tu mbd{ ÷~gbtk AJtE òg ;uÔþk Ôg¾;ðJ, ;ultu anuhtu, ytkFtu, atjJtle MxtEj ylu ctuze jukøJus CdJtlle ’ul ylu fw’h;e crûtm Au. ;ule cnwBþFe xujuLx vK Eµhle s fbtj Au. yu vK fçËjÔþk òuEyu fu blbtunl ’umtE, «ftN bunht, rmÃve rVÕbm, }»tefuN BþFseo, mjeb-òJu’, ft’hFtl, fÕgtKS-ytKk’S, rfNtuhfwbth suJt vz’t vtA¤lt fmceytu òKu ;ult btxu s mstogt ntug ;ub ;ult mt:u JKtE å˾ât n;t.

’uJytlk’, r’jevfwbth:e btkze NtnYF suJt mV¤ rnhtulu vK yJlJt htuj, fw’h;e crûtm ;ubs fmceytult mt: ;ubs rnx rVÕbtu ;hefu «òltu òuh’th «ub mtkvzâtu Au A;tk yrb;tC sub ‘Jl yuLz ytuLje¥Lþk rcY’ fu mtJorºtf ;u n’ltu «ub fu jesuLzhe Ebus ;uytu l:e bu¤Je N¾ât. yrb;tCle ytJe atnltLþk ;bthe ÷rÐyu ~þk hnMg Au yblu jFelu sKtJNtu?

Top