fhLx JuJ
f]r»tûtuºtlu c’ju muJt ûtuºtlu yvltJtu

f]r»t vu’tNtule rlftmlu Jud ytvJt mhfth Fu;eûtuºtlu btuxe btuxe fkvleytult «JuN btxu ÏËÕÕþk BþfJt btdu Au. yt Wvhtk; zcÕGþxeytult ’ctKlu JN :Elu Fu;vu’tNtule ytgt; btxu ;u ytvKe mhn’tu ÏþÕje BþfJt vK ;igth :E Au. vK ztcuheytuyu yt ler;ltu rJhtu" fgtuo Au. ;uble yuJe ’jej Au fu, yt «fthle ler; Cju Fu;vu’tNtule rlftmlu Jud ytvu vK ftuvtuohux Fu;e ytvKt jtFtu Fuzq;tult ne;tu òuFbtJlth ÃËhJth :Nu. ytvKt y:o;kºtlu mkÃËKovKu ÏþÕÕþk Bþf;t vnujt mB\Ø ’uNtu îtht ;ublt Fuzq;tulu ytvJtbtk ytJ;e mcrmzebtk Dxtztu fhJtle sYh Au.

ztcuheytultu yt rJhtu" Jtsce Au. ftuvtuohux Fu;e:e Fuzq;tulu ftuE s Vtg’tu :Jtltu l:e. ytlu fthKu Wjxtlt htusb’thtule mkÏgtbtk vK Dxtztu :Nu. mcrmzelu h’ fhJtbtk ytJu ;u vnujt ytgt; btxu f]r»tûtuºt ÏþÕÕþk BþfJt:e ytvKt jtFtu Fuzq;tulu LþfNtl :Nu. mB\Ø ’uNtule Fu; vu’tNtult ytvKt ’uNbtk Zd FztfNu. mB\Ø ’uNtu òu mcmeze Dxtzu ;tu Mv"toLþk Jt;tJhK DxNu ylu f]r»tûtuºtlu :ðþk LþfNtl yxftJe NftNu yt:e mhfthu ztcuhevûttuyu Ôg¾; fhujt rJhtu"le Ftm ltuk" juJe òuEyu.

òufu, ytvKt btxu vtgtle mbMgtytu fkEf sw’e s Au. zcÕGþxeytule halt vnujt ytvKt Fu;eûtuºtltu rJftm’h Dxe hÌttu Au. 1951btk ytvKe fwj ht»x[eg ytJfbtk Fu;eûtuºtltu rnMmtu 60 xft n;tu ;u J»to 2002btk Dxelu 27 xft :gtu Au. 1972btk ytvKt ’uNle 72 xft Jm;e d{trbK rJM;thtubtk Jm;e n;e. su J»to 2000btk Dxelu 55 xft :R Au. ytlu fthKu f]r»tûtuºtltu rJftm’h m;; Dx;tu hÌttu Au. òufu, ftuvtuohux Fu;elt ythkC:e ylu ytgt;tu ÏþÕje BþfJtlu fthKu yt «r¢gt Ízve clNu ylu Fu;e ûtuºtu Dxtztle mbMgt yxfNu vK yt ler; rJlt vK f]r»tûtuºtu Dxtztu atÕþ hne Nfu Au. ztcuheytuyu su ler; MËaJe Au ;ult:e DxtztLþk «btK yxfNu. òufu, yt ctc; Bˤ mbMgtltu Wfuj l:e. ytvKu ytvKt Fuzq;tult SJl"thtbtk Mþ"thtu jtJJtltu ÔGËn yvltJJtltu Au.

Fu;eûtuºtle Bˤ mbMgt rJµcòhbtk Fu; vu’tNtult CtJbtk sE hnuj Dxtztle Au. yukmelt ’tgftbtk DQklt CtJ rfjtu’eX Yt. 5 n;t su ytsu cbKt :Elu Yt. 10 :gt Au. ßgthu btYr; 800 btuxhfthle rfkb; yt mbgdt¤tbtk J"elu Yt. 2,20,000 :E Au. DWkltCtJbtk cu dKtu J"thtu :gtu Au ßgthu btuxhfthlt CtJ ath dKt Jægt Au. ytb btuxhfthle mhFtbKebtk DWk Jæþ mM;t cLgt Au. rJµ JM;eltu Ô\rØ ’h "ebtu vzJtlu fthKu Fu; vu’tNtule btdbtk M:rd;;t ytJe Au ßgthu Wðvt’l ylu ÃþhJXtbtk m;; J"thtu :E hÌttu Au. rJµ cuLflt yuf ynuJtj «btKu ftuVelt CtJbtk 1960le ðËjltbtk ytsu yuf ð\;egtkN dKtu J"thtu :gtu Au. c{trÍj ylu rJguxltb îtht btuxt vtgu ftuVeLþk Wðvt’l NY fhJtbtk ytJ;t rJµcòhbtk ÃþhJXtu Jægtu Au vK btdbtk Mþ"thtu :gtu l:e. mB\Ø ’uNtubtk ftuVeltu JvhtN Jtr»tof Ôg¾;’eX 4.5 rf.d{t. suxjtu s hÌttu Au. ftuVele btd Dx;e ylu ÃþhJXtu J";t CtJbtk Dxtztu :gtu Au. ytJe s he;u at, Ftkz, hch ylu Fu;vu’tNtult CtJbtk vK DxtztLþk JjK òuJt b¤u Au. òu ytvKu Fu;vu’tNtule ytgt; btxu ytvKe mhn’tu ÏþÕje l Bþfeyu ;tu vK Fuzq;tulu btuxtu Vtg’tu :tg ;uÔþk l:e. fthK fu ytJe aeòult JirµfCtJbtk m;; DxtztLþk JjK «J;eo hÌtwk Au. ytvKt Fuzq;tuyu leat CtJu vK ;ublt Wðvt’ltule rlftm fhJtLþk atÕþ htFÔþk òuEyu.

sub ¢qz ;ujlt rlftmfth ’uNtuyu ytuvufle halt fhe Au ;ub Cth;u aesJMðþytult còh btxu ftxuoj haJe òuEyu. ftuVeLþk Wðvt’l c{trÍj, rJguxltb ylu Cth;u mkdrX; he;u fhÔþk òuEyu. yt ’uNtuyu ftuVe Wvh rlftm sft; jt’elu Jirµf CtJbtk J"thtu fhJtLþk ’ctK fhÔþk òRyu. ;uJe s he;u Cth; ylu ©ejkftyu mkGþ¾;vKu ytlt Jirµf CtJ J"thJt òuEyu Cth; ylu ctkøjt’uNu NKlt CtJ J"thJt òuEyu ylu Cth; ;ubs bjurNgtyu hch btxu ftxuoj haJe òuEyu. mhfthu yt r’Ntbtk l¬h vdjtk juJt òuEyu. òufu, yt «fthltu ÔGËn yvltJJtbtk b¤;t jtC vK bgto’e; s ntug Au. ¢qz;uj btxultu ÔGËn aesJMðþytu btxu mV¤ l vK clu. ¢qz;ujLþk Wðvt’l ÇËdCobtk :tg Au ylu ;u Ctidturjf ÷rÐyu bgtor’; rJM;thtubtk s :tg Au. CtJ Qkat ntug ;tu vK ;u yLg M:¤u:e bu¤Je Nftðþk l:e. ßgthu at, ftuVe, hch, Nuhze Jduhu yLg M:¤tuyu Wdtze Nftg Au. Cth;, c{trÍj ylu rJguxltbbtk ftuVelt Wðvt’l btxu mtLþfq¤ Jt;tJhK Au ylu ytuAt Fauo Wðvt’l fhe Nftg Au. yLg M:¤tuyu Cju Wðvt’l Fao J"thu ytJu ;tu vK ftuVe Wdtze Nftg. ytb aesJMðþytult JuatK ylu Wðvt’l btxu ftxuojle halt:e bgto’e; jtC s bu¤Je Nftg.

f]r»tûtuºtLþk CtrJ yk"fthbg Au. ytvKu yuJe aeòu Wðvt’e; fhJe òuEyu fu sule btd J"thu ntug ytJe btdLþk «btK muJtûtuºttubtk J"thu Au. subtk rNûtK, btrn;e xufltujtuS, ylu bltuhksl ûtuºtlu mbtJe Nftg. yt muJtytult JvhtNbtk ftuE bgto’t l:e. ftuEvK Ôg¾; bl atnu ;uxje rVÕbtu òuE Nfu Au. ÃþM;ftu Jtkae Nfu Au, de;tu mtkC¤e Nfu Au, mk’uNtytu bu¤Je Nfu Au ylu lJt JMºttu vnuhe Nfu Au. muJtûtuºttultk Wðvt’lle ylu rl»Kt; ¿ttlle vK bgto’t Au. mkde; dbu ðgtk mseo Nftg vK ftuVeLþk dbu ðgtk Wðvt’l l fhe Nftg.

ytb f]r»t ykdu mhfthe ler;ltu ztcuheytu îtht rJhtu" gtuøg r’NtLþk vdÕþk Au. ytvKu nJu muJtûtuºtltu Ôgtv rJM;thJtu òuEyu. ytdtbe brnlu ntukdftukdbtk gtuòlthe zcÕGþxeytule «"tl fûttle bkºtKtbtk mB\Ø ’uNtu f]r»t BþÆu mbt"tl fhJt ;igth Au. ;uytu f]r»t mcrmzelt jtC DxtzJt ;igth :gt Au. ytlt:e ;uble yk’tsvrºtg Ft¼ vK DxNu. mÃjtgh ’uNtu Jåaule Mv"tolu fthKu ;ublt d{tnftulu mM;t ’hu aesJMðþytu b¤e NfNu.

ztcuhe vûttuyu yuJe btdKe fhJe òuEyu fu f]r»tûtuºtlu ÏËÕÕþk Cju Bþftg vK ytv½þk çþrØ"l yuxju fu Jfejtu, ytfeoxufxTm, Jduhu mB\Ø ’uNtubtk sElu "l fbtE Nfu ;uJe Aqx b¤Je òuEyu. mt:tu mt: ytvKu d{tbeK JM;elu muJtûtuºtu fwN¤;t ntkmj fhu ;uJe ;trjb ytvJtlt vdjtk vK juJt òuEyu su:e f]r»tûtuºtlu c’ju muJtûtuºtlu Jæþ bn•J ytve Nftg.