rcÍlum RÂLzgt

2061le mtjbtk dtze åËfe dgtltu vM;tJtu fhlth btxu nsw vK yBËÕg ;ftu WCe Au
ytJtu htuftK fhtu, Cth;lt mB\æ" CtrJlt Ctde’th cltu

muLmu¾m-rlVTxelt Wkat-leat juJj ÇËje òJ, V¾; mthe-bsçË; VLztbuLxÕmJt¤e M¢evtubtk jtkctdt¤tLþk htuftK fhtu & ytFe Sk’debtk ytJt ytJe hnuj mtht r’Jmtu - J»ttuo vAe f’ta òuJt lt vK b¤u & Nuhtubtk htuftK lt fhe Nflth «tuvxeo, mtult-atk’e, ftubturzxeÍbtk htuftK fhJt rJathe Nfu ylu ‘WBbe’ mu ’qdlt vt Nfu¥

rJ¢bmkJ; 2061le mtj Nuhcòh ylu BËzecòh btxu yfÕvleg-yJKoleg yuJe ÍkÍtJt;e ;uS Jåau ÃËYk :Gþk. ;uS yuJe dtkzeðËh òuJt b¤e fu 8500 ylu ðgthct’ 8800 (4:e ytu¾xtu. 05lt htus) b:t¤u yuJe MþvhVtMx dr;yu muLmu¾m vntukågtu fu Ïþ’ ;uSJt¤tlu ytxje VtMx Mvez:e ytùgo :Gþk. su he;u BþBctE-yb’tJt’-ltrmf-Jztu’ht-Mþh;btk s¤ckctfth Jhmt’ JhMgtu fu jtuftu ath-ath r’Jm vtKe Jåau hnuJt A;tk veJtlt vtKe Jdh ;hMgt vzât hÌttk. Ft"t-ve"t rJltlt hÌtt ylu mtbtLg «òsl:e btkzelu ltle ylu btuxe btuxe MxuxTm rmBctuj suJe btuxhtu "htJlthlu vK ath-A fu ;u:e Jæþ fjtf ‘nukrzlu¥ Dhu vntukaÔþk vzâwk, Mþvh Mxth yrb;tC cåallu ºtK-ºtK r’Jm ckdjtlt vnuju bt¤ hnuÔþk vzâwk ;uJe s he;u yt ChÃþh ;uSltu jtC DKt ltlt-btuxt RLJuMxhtu Chvux btKe N¾ât lrnk. fthK ~þk ? ftuElu ytJe AÃvhVtzfu ;uSltu yk’ts lntu;tu. yuxÕþk s lrnk ;uytuyu J»ttuo:e vtka-vaem J»to:e mtaJe htFuj Nuhtult CtJtu «:bJth yBþf Wkae huLsbtk:e cnth ytÔgt n;t. yt:e btuxtCtdlt ytJt RLJuMxhtuyu AuÕjt csux vAele ;uSbtk ;ublt Nuhtu-mtht yuJt lVt:e-Juae ltkÏgt.

vhkðþ yt RLJuMxhtu ytsu vuxChelu vM;tg Au. fthK fu su Nuhtu ;ublu vtka-vaem J»tolt htuftK ct’ Juågt ;u AuÕjtk 6:e 8 btmbtk yuJt ;tu Wkaftgt Au fu ;uytu ’kd hne dgt Au ylu lVtbtk JuaJt A;tk vK ‘Au;htE dgt- ÕËkxtE dgt¥lt vM;tJt:e bltuc¤ ò;lu ftume hÌtt Au.

yt jtkçþ mkCt»tK yuxjt btxu fGþO Au fu yufJth Cju vM;tJtu :tg. vhkðþ ceSJth vM;tJtLþk hnu lrn ;u btxu Vhelu ’huf btuxt Dxtztlu yBËÕg yJmh mbSlu bsçË; VLztbuLxÕm, CtrJ rJftm Ô\Âæ"le ylu Mþk’h x[uf huftuzo "htJ;e bulusbuLxJt¤e fkvlelt Nuhbtk jtkctdt¤tLþk htuftK fhlth ‘WBbe’mu ’qdKt vtgukdt¥

ftuEyu vM;tJtle sYh l:e. 2061le NYyt;btk muLmu¾m 6000 vtuRLx ytmvtm n;tu ;u ntj 2062lt J»tole NYyt;btk J"elu 8800 ctujtgt ct’ ntj 8000 ytmvtm atje hÌttu Au.

su he;u Cth;eg ftuvtuohux sd;u nhKVt¤ «dr; ’huf ûtuºtbtk fhelu ’uN-’wrlgtbtk zkftu Jdtzâtu Au ylu lJe xtufltujtuSltu mbLJg mt"elu, zuçx heMGËfah´d fhelu ytuAt Ôgtslt ’hltu ’uN-’wrlgtbtk Nuhtu cnth vtzelu rJ’uNle fkvleytu nM;d; fhelu, ael mrn; rJ’uNbtk Ãjtkxtu ltkFelu ‘Rftultube ytuV Mfuj¥ltu ;:t gtuøg jtufuNlltu jtC jR 2005lt J»tolt ºtKug ¾Jtxohbtk su W•thtu;h yVjtðËl vrhKtbtu ’NtoJe hne Au ;u ’NtoJu Au fu Cth; ytdjt :tuztkf J»ttuobtk ytr:of ûtuºtu Mþvh vtJh clJt "me hÌtwk Au. btxu htuftKfth rbºttu ;uytuyu su jtC, ytr:ofjtC, bu¤JJt J»ttuo:e ;jvtvz Atu ;u jtC jKJtle meÍl nJult vtka J»tole Au.

còhbtk W;th-aZtJ, ytkaft-WAt¤t yu ;tu mtbtLg ctc; Au. ;ult:e Fht y:olt RLJuMxhtuyu dChtJJtle sYh l:e. yt ;tu MJCtrJf ¢bbtk clðþk s hnuJtLþk Au. ’uNbtk cl;t htsrfg fu ytr:of cltJtultu vzDtu sub muLmu¾m Íeju Au ;ult:e vK Jæþ mkJu’lNej he;u ’wrlgtChbtk cl;t cltJtule ymh muLmu¾m Wvh vzNu s.sub fu ztujh J"u fu Dxu, Gþhtu bsçË; clu fu lc¤tu vzu ;ule me"e ymh Yrvgt Wvh vzNu. Yrvgtu lc¤tu vzu Au yuxju RLVtuxuf ylu rlftm fhltht ÏËc ÏþN :gt Au. Yrvgtu bsçË; :tg Au ;tu ytgt;fthtulu ÏþNtje :tg Au. ytle ymh Nuhcòh Wvh vzu Au. fthK fu nJu ytvKu ytuAtJ•tt ykNu jdCd c"t s ’uNtu mt:u ytgt; y:Jt rlftm:e mkf¤tgujt Aeyu.ytlk’ fhtu fu n»tole Jt; fntu Cth;le yuf ytdJe Rbus-c{tLz WCe :R Au.rJµlt ftuEvK ’uNbtk ;bu Cth;eg ltdrhf ;hefu òJ ylu Cth;:e ytÔgt Aeyu ;ub fntu ;tu ;blu ;uytu mLbtl ytvNu.yt fub cLGþk ? fthK Fch Au. ytvlt Cth;egtuyu RLVtuxuf ûtuºtu, yuLSlegh´d ûtuºtu, xufltujtuS ûtuºtu buzefj ylu xwheÍb ûtuºtu rJµChbtk zkftu Jdtzâtu Au, ltblt bu¤Je Au ylu «Nkmtlt Vqjtu Juhtgt Au. yburhft suJtu MþvhvtJh ylu ’wrlgtltu Vtus’th dKt;tu ’uN nJu Cth;lt Vtbto ylu RLVtuûtuºtle y’TÇË; ftiNÕgJt¤e Ôg¾;ytu:e Fht y:obtk æË{S hÌttu Au.

Cth; su he;u rJµbtk ytr:ofm•tt ;hefu WChe hÌttu Au ;ult:e yuf ;nujftu bae dgtu Au, æËb bae dE Au ylu RbhSkd btfuoxbtk vK yuf abf;t rm;thtLþk M:tl bu¤Je åËfuj Au.ytsu vK Cth;lt Nuhcòhtule yt ;uS:e DKtlu ytùgo :tg Au, DKtle ytkF Vtxe òg Au. ;tu DKtlt Bntuk vntu¤t :R òg Au ylu nsw fuxjtglu yt ;uS mtae Au fu fub ;ule Fch vz;e l:e.yt ;uS ykdu mnw mnwlt blbtk ;hun;hunle Nkft-fwNkft, b;b;tk;h ntuE Nfu. vhkðþ ytvKu ytvKe ò;lu DKeJth ytu¤Fe N¾;t l:e. ;u JMðþ ºteS s vtxeo s òKe Nfu ylu ;ubtk ºteS vtxeo rnht vthÏþ ÍJuhe ntug ;tu mtultbtk Mþdk" Wbuhtg.1992:e ’uNbtk ytr:of Mþ"thtltu ftgo¢b NY :gtu ylu rJ’uNe htuftKfthtu ;u btxu BËzecòh Nuhcòh ÏþÕjt BËftgt ðgth:e Cth;btk mti:e Jæþ ybuheftlt Vkztu, Gþyumle fkvleytuyu vdvumthtu fgtuo ylu yuVzeytE ;:t yuVytEytE MJYvu ycòu ztujhLþk htuftK fh;e hne. ytbtk xqkftdt¤tltu jtC juJt ytJ;t huks Vkztultu vK mbtJuN :tg Au.yt c"t s Vkztuyu Cth;btk "ebt ylu ltltvtgu ytJJtle NYyt; fhe ylu ;u ydtW ael, òvtl, :tEjuLz, ftuhegt, ;tEJtlbtk skde Ckztu¤Lþk htuftK fGþO. vhkðþ AuÕjt cu J»tobtk 2004 ylu 2005btk yt rJ’uNe VkztuLþk Cth;lu RbhSkd btfuoxbtk Wkåþ M:tl ylu Wkåþ hurxkd ytvelu Ckztu¤le Vt¤JKebtk ltuk"vtºt J"thtu fgtuo sult:e muLmu¾m Wkae lu Wkae mvtxeytu c;tJ;tu :gtu. yuxÕþk s lrn «tgbhe btfuoxbtk RMGþÍ «btKbtk ytuAt ytÔgt, vhkðþ ;uytule mtEÍ btuxe :R ylu ¾Jtujexebtk Mþ"thtu :gtu. yuxÕþk s lrn su ftuE RMGþÍ ytÔgt ;ubtk cu-ath RMGþÍbtk b¤uj lfthtðbf J¤;hlu ct’ fh;tk DKt RMGþÍbtk yfÕvleg Wåþk J¤;h béGþk Au.

yt :R rJ’uNe Vkztult J"uj ytf»toKlt yuf fthK-vrhKtble Jt;. vhkðþ BþÏg BþÆtu yu Au fu Gþyumlt Vkztu Cth;btk ytÔgt ;uLþk fthK ybuheftbtk b¤ðþk ÏËc s ytuAwk J¤;h ylu Cth;btk b¤ðþk ÏËc s btuxwk J¤;h nðþk. Jæþbtk ztujh-Yrvgtle rfkb;btk J"Dxltu ;dztu jtC ;uytu jR å˾ât Au.vhkðþ Gþyum rmJtglt ceò ’uNtu suJtk fu òvtl, fturhgt, ;tEJtl Jduhult Vkztu yðgth Mþ"e htuftK fhJt fu fub ;u rJath;t n;t. vhkðþ vtka-’N J»tolt yLþCJ ct’ yt ’uNtult btuxt Vkztuyu Cth;btk htuftK J"thJt btuxtvtgu Ckztu¤ yufºt fgtuo Au yu ;u Cth;lt Nuhcòhtubtk htuftE hÌtt Au. ceS ctsw òvtleÍ fkvleytu suJe fu mtule, ntuLzt, MþÍwfe, ftuhegt ;:t ftuhegtle yujS, mubmkd Jduhu fkvleytu Cth;btk fhtuztu lrn cÕfu ycòu YrvgtLþk RLJuMxbuLx fhe hne Au.

yt ;ubltu Cth;le «òbtk, Cth;le fkvleytubtk ylu Cth;lt còhbtk ÷Z rJµtmltu «r;vtr’; :R hÌttu Au. FhuFh ;tu Cth;le d{tu: Mxtuhebtk Cth;egtulu suxjtu rJµtm Au ;ult:e ylufdKtu rJµtm rJ’uNeytulu Au.

btxu s Cth;egtuyu nJu ;ubLþk htuftK fhJt gtuøg Ckztu¤ J"thÔþk sYhe Au. fthK fu Nuhcòhbtk BËzecòh Wvhtk; nJu mtultle btVf «tuvxeo btfuox vK ytJ;t J»ttuobtk ;uSlt Czfu c¤ðþk nNu. rJftm-Ô\Âæ"le ntujmuj, ylu hexuRj ûtuºtu schsM; ;ftu WChe hne Au ðgthu vtka-’N J»tolt Cth;lt yt MþJKo Gþdlu ytJfthJt, bn•tb jtC J¤;h bu¤JJt ylu Ctde’th clJt mnwyu ;ðvh hnuÔþk vzNu. vAe fnu;t lrn fu dtze åËfe dgt.muLmu¾m fu rlVTxe fuxjtu Wkau sNu fR mvtxeyu vntukaNu ;ule Ctks-dzbtk vzNtu lrn. ftuEvK ûtuºtu, Nuhtu, lJt RMGþÍ, «tuvxeo btfuox, ftubturzxeÍ fu Vtuhu¾mbtk mbS rJathelu gtuøg ÔGËn halt fhtu, jûbe ’uJe ;btulu Ftu¤;t Ftu¤;t atkÕjtu fhJt v"thNu ylu ;bu htuftKfth rbºttu ÏËc s «ub:e J"thNtu. yuf JMðþ yu ÇËjNtu lrnk fu yt ;uSlu - c"t s ûtuºttule mhfthltu Ftm fhelu Jzt«"tl ztp. blbtunlrmkDltu ylu ltKtk«"tl ra’Bchblt yk;hlt ytrNoJt’ Au. AuÕju yu vK ÇËjNtu lrn fu ytr:of Mþ"thKtle «r¢gt NY fhlth ztp. blbtunlrmkD s n;t.

Vtgh jtEl

m;; ’w&F-mk;tvle yt ’wrlgtbtk vimtLþk BËÕg J"thu fu ytlk’Lþk ?