ytuljtRl

mkDCtsvle dzb:j ftukd{umlu Jæþ MJeftgo cltJu Au

rcnthbtk Bþ~fuje QCe :E Au. ftukd{um/hts’u ytvuje "bfeltu jtufslN¾; vtxeo ylu mtBgJt’e vût chtuch mtbltu fhe hnuj Au. ftukd{umltu rcnthbtk ;tu ftuE «CtJ s l:e. yt:e, ftukd{um btuJze-bkz¤ htb-rJjtm vtmJtlTlu ytvuje ‘mbg-bgto’t¥ ykdu f’ta VuhJe vK ;tu¤u.

Ctsvle ;tu ÂM:r; DKe s Fhtc cle dE Au. ytdtbe åËkxKeytubtk ;tu ;ultu ytkf 100 cuXftu:e vK leau sJt mkCJ Au. Ctsvlt nt:btk:e ‘;f¥ mhe dE Au. ;ult Jhe»X lu;tytu btxu nJu au;Jtltu mbg ytJe dgtu Au ylu btfomJt’e vûtle sub ;ubKu luð\ðJ ‘GþJtl-vuZe¥lu mtukvJt ;igth :Ôþk s vzNu.

htsfeg lu;tytuyu ‘heju-huEm¥btk ‘cuxl¥ GþJtl-vuZelu mtukvJt ;igth hnuÔþk s vzNu. m•tt atÕgt dgt vAe vK mkdXlbtk Jhe»X M:tlu hne ‘m•tt¥lu J¤de hnuJtle DujAt ;ubKu Atuze s ’uJe òuEyu. ytvKu vnujtk vK òuGþk nðþk fu fhe~bt "htJ;t N¾;Nt¤e lu;tytu vK ;uble fthfe’eolt yk; mbgu ‘dz:tujegtk¥ FtE òg Au.

AuÕjt cu ’tgftle s Jt; fheyu ylu òuEyu fu, m•tt M:tlu aexfe hnuJtlt «gítu fh;t rJµlt fuxjtgu lu;tytuyu fuJt fuJt «fthlt ‘’tJtu¥ FuÕgt Au. vhkðþ, mhBþFðgthtu, ylu yuf nÚÚþ Ntml fhlthtytult Nt ntj :tg Au, ;u vK ytvKu òuGþk Au. ;uytu FtltFhtce mseo Nf;t nNu, ‘msol¥ fhÔþk ;ublu btxu yðgk; Bþ~fuj Au. ytvKu ;u mturJgu; mkD ;ubs vtrfM;tlbtk :ðþk òuGþk. (vtrfM;tlbtk ;tu ’huf GþØbtk vhtsg bégt vAe ;ult lu;tytulu sÔþk s vzâwk Au.) òu fu, nJu vtrfM;tlbtk ‘ftgoJtne¥btk :tuztu VuhVth :gtu Au ðgtk nJu, mkÃËKo mhBþFðgth-Ntnelu c’ju ‘ykfqrN;-jtufNtne¥le hmb yvltJtE hne Au. òu fu, ’wrlgtlt yluf ’uNtubtk yt:e DKe Jæþ mbs’the «J;uo Au, ðgtk ‘b;-vuxe¥ s vûttult sg-vhtsglu rlrù; fhu Au. ‘b;-vuxe¥lu je"u ‘vhtrs;¥ :;t lu;tytulu m•tt M:tlu:e mns he;u rJ’tg juJe vzu Au.

yt rmJtg lt’whM; ;rcg;, fu Ô\ØtJM:tlu je"u ;uytu rJ’tg ju;t ntug Au. fthK fu yt:e ;uytu slmtbtLg mbût "the «r;Ct QCe fhe Nf;t l:e. rc{xlle Jt; jEyu ;tu, rJLml araoj ylu btdtohux :uah ;ultk W’tnhKtu Au.

yt mJuobtk ‘jÎþ•tb mtbtLg yJgJ¥ ;u Au fu, yuf ;tu ;uble «r;Ctlu ÍtkFv jtde ntug Au ;tu ceswk ;uytu åËkxKeytu S;Jtlu mb:o hÌtt ntu;t l:e.

yuf }Ktðbf vrhc¤ ;u vK dKe Nftg fu, ;uytu ;ublt vûtlt nßòhtu ftgofhtulu ÃËhðþk ftb ytvJt mûtb vK hÌtt l:e ntu;t. yt:e ytd¤ J"Jt btd;t vûtlt ftgofhtubtk n;tNt «J;o;e òuJt b¤u Au.

EL’ehtS suJt lu;t ;tu Ctøgu s òuJt b¤u. 1967btk (NtMºteSltk rl"l vAe) ;uytulu ‘mbt"tlfthe rmØtk;¥lt yt"thu «"tlbkºte cltJJtbtk ytÔgtk n;tk.

yt vAe ;uytu yluf ctc;btk vtAtk vz;tk dgtk vheKtbu ‘meLzefuxu¥ ;uble mtbu vzfht Vuk¾âtu.

ytb A;tk EÂL’htS rnkb; ntgtO ln´. ;ubKu ‘meLzefux¥ltu vzfth Íeje je"tu ylu 1971le åËkxKeytubtk qqqqrJsge cLgtk, ;u J»tolt yk; Ctdbtk ;ubKu ‘ctkøjt’uN¥ btxultk Gþæ"btk NuF BþSc-Wh-hnubtllu ylu ;uble ‘ckd-Jtnele¥lu mntg fhe lJtk ht»x[Lþk msol fGþO.

‘fxtufxe¥ EL’ehtSle ÇËj dKe Nftg. ;ulu je"u s ;uytulu 1977le åËkxKeytubtk vhtsg bégtu. vhkðþ, ‘meLzefux¥ m•tt ‘mtaJe¥ Nfe ln´ ylu 1980btk EL’ehtSlu CÔg rJsg bégtu.

1984btk ;uytule nðgt :E, mntLþÇËr;ltk btuòk Wvh mJth :E htSJ 409 cuXftu bu¤Je N¾âtu, vhkðþ ;u «akz-rJsg vK ;u mtaJe l N¾âtu. ðgth:e (1991lt bæg:e) ftukd{umltk su J¤;tk vtKe :gtk fu, 1999btk ;tu ;u, btºt 112 cuXf Mþ"e vntukae Nfe. 2004btk 145 cuXf mt:u ;ule ÂM:r; Mþ"he ylu dX-ck"l mhfthbtk BþÏg vût cle hne vhkðþ, dXck"lltk htsfthKbtk rJfÕvtu sqs ntug Au.

’uNlt 10 sl-lu;tytu (btm jezmo)

nJu ytvKu ’uNlt 10 sl-lu;tytultu rJath fheyu. (yt lu;tytule htsfeg fwlun ;tu mthe Au s mt:u ;k’whM;e vK mthe Au ;u vK ltuk"Ôþk hÌtwk.) yt vife mti:e vnuÕþk ltb ak÷tctçþ ltgzwLþk ytJu Au, yulxeyth rlco¤ cle dgt. ytFhu ;ublt òbtð\ ak÷tctçþ ltgzwyu ;uble mtbu vzfth Vuk¾âtu. (yt btxu ;ublu yul.xe.yth.ltk víe, Ãþºttu ylu Ãþºteytu - Ïþ’ vtu;tltk víe mtbu vK mkD»to fhJtu vzâtu n;tu.)

’uNbtk yluf dkXck"l mhfthtu hatKe, vhkðþ Je.ve. rmkn, ak÷NuFhS, ’iJdtizt ytÔgt ylu dgt, ;uytu ÇËjtE vK ðþ;o s dgt. vhkðþ, W•th «’uNbtk Bþjtgb rmkn ylu rcnthbtk jtÕþ «mt’ gt’J xfe hÌttk Au. fKtoxfbtk yua.ze. ’iJdtizt xfe hÌtt Au.

Ctsv ylu yxj rcnthe Jtsvugelu 1998btk ;f cnw :tuze n;e. ytb A;tk ;uytu xfe hÌtt ylu 1999btk åËkxKeytubtk rJsg vK bu¤Ôgtu ;u mbgu ;ulu 182 cuXftu b¤e n;e. (yt mkÏgt Dltðbf-b;lu je"u n;e fu, Jtsvuge mhfthlu su he;u v’C{Ð fhtE n;e ;ule mtbult «ðgtDt;Yvu n;e ;u rlrù; he;u fne Nftg ;ub l:e.) ytb A;tk 2004btk yxjSlu (Ctsvlu) ‘vhtsg¥ bégtu. yt Wvh:e ;uxÕþk ;tu rlrù; :E Nfu Au fu, ;uytule «r;Ct fu ‘btm-yvej¥ vK ;u mbgu fthtd; l leJzâtk ylu yulzeyu mhfth haJt btxu mkÏgtc¤ yvÁðþk hÌtwk.

ÃËJuole åËkxKebtk b¤uje btºt 112 cuXftubtk:e ytd¤ J"elu ftukd{umlu 145 cuXftu b¤e. ytb A;tk mturlgt dtk"eyu «"tlbkºtev’u l cumJt rlKog fgtuo. òu fu, nS ;uytule N¾;Lþk vheûtK ctfe Au, ;ub A;tk yðgthu ;tu ;uytu ÃËKo;& ‘ftçË¥ "htJu s Au. ;tu ceS ;hV Jthmtlt «§u vK ftuE mkNg hÌttu l:e.

mti:e bn•Jle Jt; ;tu ;u Au fu, mkD/Ctsvbtk atje hnuje ‘dzb:j¥lu je"u s, ftukd{umltk luð\ðJ leauLþk dX-ck"l slmtbtLgbtk Jæþ MJeftgo cle hÌtwk Au. rmJtg fu, rJrJ" rJ"tl mCtytule ytdtbe åËkxKeytubtk ‘ºteò btuhat¥ ;hV mkÏgtc¤ltu ÍqftJ hnu.

ht»x[Lþk htsfeg-raºt

Ctsvle fxtufxe ÃËhe :E l:e. nt:btk ytJuje ;f fub øþbtJJe ;uLþk yt sJjk; W’tnhK Au. yt mt:u ;u vK MvÐ cle hÌtwk Au fu, Ctsvlu vrhJ;olle sYh Au.

btfomTJt’e vûtbtk luð\ðJ c’jtE hÌtwk Au. nhfeNl rmkD MËhrs; ylu ßgtur; cMþyu Fme sE, «ftN fht; btxu btdo fhe ytÃgtu Au. vuZeltu yt ;VtJ; Au, su vrhJ;ol D½þk s mbgmh fhJtbtk ytÔGþk Au.

htsfthK D½þk s Bþ~fuj ftgo Au. Bþjtgb rmkn, btgtJ;e, jtÕþ gt’J, lJel vxltgf, ak÷t ctçþ, sgjrj;t, Nh’T vJth ylu bb;t culseo suJtytu btxu ;ubltk ‘ûtuºteg ftgtuo¥btk:e mbg Ntu"Jtu Bþ~fuj Au.

Ctsv ;ubs ftukd{umle ÂM:r; òuE~þk ;tu, ;ult btuxt Ctdlt lu;tytu htßg-mCtbtk:e ytÔgt Au. (fuxjtgu ;tu åËkxKe jzât s l:e, ßgthu fuxjtf jtufmCtle åËkxKeytubtk vhtrs; :gujt Au.) ht»x[lt «"tl bkºte ztp. blbtunl rmkD htßgmCtlt mtkm’ Au. (;uytu jtuf mCtle cuXf btxu åËkxKe jzât n;t, vhkðþ vhtrs; :gt n;t.)

yt mt:u ;uxÕþk ;tu, rlrù; he;u fne Nftg ;ub Au fu, ‘btm jezmo¥ (slmtbtLglt lu;tytu) AuJxu ;tu, yt «fthlt lu;tytu Wvh ‘ntJe¥ cle hnu Au. yt Wvh:e s blu jtdu Au fu, dXck"ltule ‘Ct;¥btk VuhVth :Jt:e, ºteò-btuhatle mkCtJlt J"e hne Au.

yt mJuobtk yuf s yvJt’ Au fu ftukd{um òu ytdtbe åËkxKeytubtk ;ule (jtufmCtle) cuXftule mkÏgt 200:e Wvh jE sE Nfu, ;tu ;uLþk CtrJ WßsJ¤ Au. (Ctsvlu btxu ;tu ftuE ‘;f¥ s hne l:e.) «§ ;u Au fu, htnwj dtk"e lSfltk CrJ»gbtk yt rmØ fhe NfNu? ‘mkCrJ;-lu;tytu¥ lu;tytu ðgthus cle Nfu fu ßgthu ;uytu vûtle ytd¤ hnelu luð\ðJ ytvu, «nthtu mtbe At;eyu Íeje ju. yt btxu ytJe hnuje ‘GþJt-vuZe¥ mbût rJÃþj ;ftu vK vze Au, ytvKe yt GþJtvuZelu ~þCuåAtytu.