rcÍlum RÂLzgt
ELVtuxuf fkvleytult vrhKtbtu & Nuhtule ;uS Jæþ CÇËfNu

«tgbhe btfuoxbtk ELJuMxhtule ’gleg ’Nt & yujtuxbuLx lt b¤u ;tu ’w&Fe ylu yujtuxbuLx b¤u ;tu Jæþ ’w&Fe & Qkat ytuVh CtJ îtht ELJuMxhtulwk Ntu»tK fh;t ¾âtk Mþ"e muce òugt fhNu

rVztrjxe EÂLzgt Vkzu òvtlbtk:e yuf ycs ztujhLþk Ckztu¤ Cth; btxu yufºt fhuj Au. rJµcòhbtk ELJuMxhtule lsh WCh;t còh fu ytr:of ûtuºtu QCh;t rm;tht suJt Cth; Wvh fuL÷e; :R Au ðgthu Cth;lt ELJuMxhtu btxu ntj ;tu btuxwk ftuR rak;tLþk fthK l:e.

;tsu;hbtk CtJtkfbtk 500:e 600 vtuRLxltu Dxtztu sYh ltuk"tgtu Au. yt:e hexuRj ELJuMxhtubtk :tuztuf Cg Vujtgtu Au. vhkðþ btuxtCtdlt yultrjMxtu ytlu xuflefj fhufNl dKtJu Au subtk nS Jæþ Dxtztu òuJt b¤e Nfu. yuf mbg yuJtu n;tu fu ;uSle ytdufqa atÕþ n;e ðgthu bk’eJt¤t ;tuVtl fhJtle fÕvlt vK fhe Nf;tk Lntu;tk. nJu csux ßgthu mtY ytJe dGþk ylu Nuhcòhtu ;tuVtle ;uS:e ;ulu J"tJe jeæþk. vAe btfuox Jæþ Qkåþk FukaJtLþk yuf ctsw ftuR fthK Lntuðþk ;tu ceS ctsw btao yuLz´d, zuheJuxeÔÍlt ykr;b r’Jmtu ylu yuVytRytRle Xkze vzuj juJtje ylu fkvle vrhKtbtule xwkfbtk NY :lth vrhKtbtu Jåau bk’eJt¤t bu’tlbtk W;gto n;t ylu yuf vubuLx Dhbtk jR dgt ct’ ceswk vubuLx vK Dhu jR s;tk ;ublt vdbtk òuh ytÔGþk Au. yt:e hmtfme :tuztkf Jæþ r’Jmtu nsw òbuj hnuNu ylu Jtujuxejexe vK òuJt b¤Nu. vhkðþ yuVytRytR JuaJtj cle dgtle Nkft blbtk hnu;e ntug ;tu ftZe ltkFJt suJe Au. btao 05btk vK Yt. 9500 fhtuzLþk skde htuftK fhuj Au. òLGþythe 05btk 19 x[uzekd muNlbtk mt; r’Jmbtk s lux juJtj n;e. ßgthu Vuçþ{ythebtk c"t s r’Jmtubtk juJtj n;e ylu Yt. 8376 fhtuzle lux Fhe’e fhe n;e. ßgthu btaobtk Yt. 9500 fhtuzle Fhe’e fhJt A;tk CtJtkf 500:e 600 vtuRLx ðËxâtu Au sYhe xuflefj fhufNl dKtJe Nftg.

ltKt«"tlu vK sKtÔGþk Au fu lSflt 6-8 btmlt dt¤tbtk Ôgtslt ’hbtk ftuR VuhVth :Jtle N¾â;t l:e. ßgthu Szeveltu Ô\Âæ"’h 7 xft Wvh ylu 8 xftle lSf hnuJtltu yk’ts Au. ytRyubyuV (ELxhluNlj btuluxhe Vkz)yu ;tsu;hbtk sKtÔGþk Au fu 31 btao 05lt htus ÃËht :lth J»to btxu 655 ycs ztujhLþk ytv½þk y:o;kºt 6.9 xftltu Ô\Âæ"’h ’NtoJNu. fboatheytule mkÏgtbtk J"thtu ;:t ca; ’hbtk :R hnuj J"thtle mt:u mhfthu EL£tMx[fah, Ìtwbl fuvexj, xuûtuml ylu VtgltLmegj meMxbbtk su Mþ"thtytu ’tFj fgto Au ;ult fthKu ’uNLþk CtrJ Jæþ WßsJ¤ cle hÌttltu mkfu; ltKtk«"tlu ytÃgtu Au.

34 ycs ztujhle csux zuVemex ’qh fhJt ylu EL£tMx[fah ûtuºtu 150 ycs ztujhLþk htuftK fhJt mhfthlu ytJf J"thJtle sYh; Au ylu ;ubtk ytuJhmeÍ ELJuMxbuLx bnðJltu Ctd CsJe Nfu.

atÕþ ltKtkrfg J»tobtk Cth;u V¾; 4.68 ycs ztujh yuVzeytR s bu¤Je Au sule mtbu aelu 2004btk 60.6 ycs ztujhle yuVzeytR bu¤Je Au. Cth; 15 ycs ztujh ytÔþk htuftK bu¤JJt b´x btkzelu cuXwk Au ;ub ltKtk«"tl sKtJu Au. Nuhcòhle bsçË; ;uSlt vtgtbtk yt vtujt’e vrhc¤ltu mbtJuN :tg Au ;u ;uSbtk btlltht jtuftuyu mbsJt suÔþk Au.

2004-05Lþk ltKtkrfg J»to ÃËYk :Gþk Au ylu mnwle lsh fkvleytult Jtr»tof vrhKtbtu ;hV fuL÷e; :R Au. Ftm fhelu ytRxe mrJom fkvleytu îtht lJt J»to btxu fuÔþk dtRzLm ònuh fhtNu ;ule htn òuJtR hne Au. Yrvgtle rfkb; yuxju fu BËÕgbtk J"thtu A;tk FhuFh Eveyum ylu huJLGþ d{tu: "thK fh;tk vK DKtu btuxtu J"thtu ’NtoJNu. ELVtumemu Eveyumbtk 19 xft ylu huJLGþbtk 25 xft Ô\Âæ"lt dtRzLmle ònuht; fhe n;e. vhkðþ nfef;btk Eveyumbtk 50 xft ylu huJLGþbtk 48 xft Ô\Âæ"’h J»tolt yk;u òuJt b¤u ;ub sKtg Au.

lJt J»tolt yk’tòu ytlt fh;tk vK Jæþ mtht hnuJtltu ytNtJt’ Au. ytduJtl fkvleytultu Ô\Âæ"’h 40:e 50 xft hnu. ;tsu;hbtk ftuÂølÍLxu 2005lt fujuLzh J»to btxu huJLGþ Ô\Âæ"’h 44 xft ylu Eveyum btxu 37 xft ònuh fhuj Au. nu¾ÍtJuhu 40 xft huJLGþ ylu 80 xft «turVx Ô\Âæ"’hle 2005-06lt J»to btxu òLGþythebtk ònuht; fhe n;e.Yrvgtlt BËÕgbtk J"thtu :Jt A;tk vK W¼tudltu Ô\Âæ"’h Ajtkd bthe hÌttu Au ylu atÕþ J»tuo vK Jæþ Ajtkd bthe Nfu.;tsu;hle ;uSbtk yuf rJmkd;;t vK òuJt b¤e Au sub fu yluf ÂM¢vtu ylu lJt EMGþÍlt CtJtubtk ltuk"vtºt Mþ"thtu òuJt bégtu Au. fuxjef bezfuv- Mbtujfuv M¢evtu su mtht ylu bsçË; VLztbuLxÕm "htJu Au. ;u cu-vtka-’N dKt vK J"e dgt Au. ßgthu £LxjtRl ylu ELJuMxhtule vmk’delt dKt;t Nuhtu suJt fu rhjtgLm, ytuyulSme, rnk’ rjJh suJt ceò yluf Nuhtubtk «btKbtk ftuR s Mþ"thtu òuJt bégtu l:e. ytb btuxt Ctdu jtso fuv Nuhtubtk ykzh JuÕGþyuNl òuJt b¤u Au.

ytJe ÂM¢vtubtk xloytuJh btuxwk :tg Au vhkðþ ;u zu-x[urzkdle ÂM¢vtu fu mkM:tytulu hm vzu ;uJe ÂM¢vtu cle dR Au. hexuRj ELJuMxhtulu ytJe ÂM¢vtubtk hm ytuAtu vzu Au ;uLþk yuf fthK yt ÂM¢vtule Qkae blt;e rfkb; dKtJe Nftg. subfu jthml yuLz xwc{tu nJu Yt. 1000-1100, ytuyulSme Yt. 800-900, d{tmeb Yt. 1300-1400, rnk’tÕftu Yt. 1400-1500, rhjtgLm Yt. 550-600, Cth; Vtuso Yt. 1400-1500, mumtdtuJt Yt. 800-1000 Jduhu. yt fkvleytule fbtJtle ûtb;t ÏËc s mthe ntuJt A;tk rfkb; ÏËc s Qkae jtd;e ntuJt:e hexuRj ELJuMxhtu ’qh hnu;t ntug Au. ßgthu ltle ÂM¢vtubtk ;uytuLþk ægtl Jæþ ytfr»to; :ðþk ntug Au. ytJ;t brnltytubtk ßgthu ytuyulSme ylu rhjtgLm suJe fkvleytu ;uble lVt ûtb;tLþk rnh ’NtoJNu ðgthu f’ta raºt c’jtR dGþk nNu.

lJt EMGþ còhbtk ;uS ytJe hne Au. EMGþle mkÏgt vK J"e hne Au, vhkðþ ydtW 1985, 1992-93, 2000le mtjle ;uS JF;u su he;u «btuxhtu ylu baoLx cuLfhtu Qkat «ebegbtu jRlu ELJuMxhtulu ÕËkx;t n;t fu :tuztf mtht Nç’tubtk fneyu ;tu FkFuhe ju;t n;t ;u s mbg ntjlt vçjef EMGþbtk Vhelu NY :gtu sKtg Au. yuf ;tu yhS fgto ct’ Nuh Vt¤JKele ftuR s rlrù;;t l:e. ceS ctsw ÏËc s Qkat «ebegbtu mt:u EMGþ ytJu Au. còhbtk yt Nuh ytuVh CtJ:e Ôgtsce Qkat CtJ- «ebegbu rjMx :Nu ;uJe ftuR dKºte BËfe Nft;e l:e.

ceS ctsw EMGþ vk’h-Jem dKt ChtR s;t ntuJt:e yujtuxbuLx ÏËc s ytuAwk b¤ðþk ntug Au. ytb yujtuxbuLx l:e b¤ðþk ;ulu Ôgtsltu bth vzu Au. vK sulu yujtuxbuLx b¤u Au ;ulu vK vM;tJtltu mbg ytJu Au. Nuhcòhbtk ;uSlt fthKu Qkat «ebegb:e ytuVh :;tk Nuhtu ylu «tRmcuLzbtk Qkat juJjltu CtJ fx-ytuV ònuh fht;tu ntuJt:e, rjMx´d JF;u b¤lth «ebegb Dxe sðþk ntug Au.

veyulcelt rfMmtbtk EMGþ JF;u CtJ WA¤elu Yt. 520 :gtu. ceò rjMx´d JF;u CtJ ðËx;tu hÌttu ylu ðËxelu 387.50 ctujtR dgtu. ytle mtbu ytuVh CtJYt. 390 n;tu. «tgbhe btfuoxbtk cle hÌtwk Au subtk lJt EMGþÍbtk yhS fhlthlu yujtuxbuLx lt b¤u ;tu vK vM;tg ylu yujtuxbuLx b¤u ;tu vK vM;tJtltu JF; ytJu.

VtghjtRl

yuf s ;f mbd{ CrJ»glu c’je ltkFJt mb:o ntug Au.