yltÔ\;

òdtu, mtuluJtjtu... Mþltu ‘øþsht;¥ fe fntle!

;tsu;hbtk siV Jgu yJmtl vtbuj yburhfl juFf yt:oh rbjh ytb ;tu ‘buhujel blhtult vr;¥ ;hefu s Jæþ ytu¤Ftg Au. (juFf dbu ;uxÕþk Mþk’h jFu, vK Mþk’h Mºte ytd¤ ÍtkFtu jtdu!) rbjhLþk yuf ltxf nðþk ‘¢qrmcj¥. yult vh:e rVÕb vK W;he Au. subtk f:t bægGþdlt rc{xlbtk aao vhtKu mtJ Ftuxe he;u rl’tuo»t Mºteytulu ‘rJa¥(ztfK) XuhJelu SJ;t m¤dtJe ’uÔþk, ;uLþ fYKf:le Au. f:tlflt yk;btk jtath víe ylu vrhJthlt catJ btxu yuf Fuzq; vr;yu ‘vtu;u øþludth Au, ylu øþltle btVe btkdu Au¥ yuÔþk jFe ytvJtLþk ntug Au. c"tu ;Étu dtuXJtE dgtu Au. sqXt fçËjt;ltbt vh mne fhtu ylu MþFu:e SJtu!

vK vtu;tlt ltb mtbu mne fh;e JF;u mtJ mtbtLg btKm yuJt a´:huntj ltgflt nt: ftkvu Au. vrhJth ylu WßsJ¤ CrJ»gle chct’e Jntuhelu vK yu ftd¤lt xqfzuxqfzt fhe ltFu Au. ~þCrak;ftu M;ç" :E òg Au! atukfe WXuj Jztu yr"fthe ÃËAu Au & ytÔþk fub fGþO? yu ftublbul hz;e ytkFu ylu æËk"Jt;t mt’u raÕjtElu fnu Au... ‘rcftuÍ Ex EÍ btg luEb!¥

htsfeg lu;tytu Atuztu, rbrzgt vmoLm Atuztu, mbts fu "bolt ytduJtltu Atuztu... AuÕjt :tuztf mbg:e yuf mhuhtN øþsht;e ytJe s ‘ÍqkÍjtnx¥ yLþCJe hÌttu Au. yuLþk ftb chtch atju Au. "k"tuhtusdth "b"bu Au. fwxwkcfcejtu Õnuhbtk Au. xqkfbtk, cæþk XefXtf Au. ;tu vAe yulu c¤;ht Nule Au? c¤;ht Au vhtKu ‘¢qrmcj¥ :Elu sd;lt atixu cuytcYlt ¢tum vh sztE sJtlt yLgtg! fthK fu, yubtk btKm fu btbjtu dbu ;u ntug... ltb øþsht;Lþk JdtuJtg Au. yt juF øþsht;ebtk jFtg Au. øþsht;e Ct»tt «ðgu yuft’ xftu vK «ub "htJltht yu Jtkae NfJtlt Au. øþsht; yt c"tlt µtmtuåATJtm mt:u ytu¾mslle sub VuVmtkbtk Cht;tu «tKJtGþ Au. ‘gtudM˺t¥btk:e 1913btk fligtjtj BþlNe yuf Nç’ øþsht;eytu mbût jE ytÔgt n;t & yÂMb;t!

htsfthKbtk hd’tu¤tE dgujt yt Nç’btk ‘yÂMb¥ yuxju ‘nwk Awk¥ ylu ‘yÂMb;t¥ yuxju ‘nwk Awk yuÔþk Ctl¥! ’huf btKmlu vtu;tLþk ltb fub ÔntÕþk jtdu Au? vtu;tle mnele mt:u yuftk;btk fub ;tfe ;tfelu òugt fhu Au? B\ðGþ vAe vK ltb dtsðþk htFJt Yrvgt Faeolu ;f;eytu fub BËftg Au? fthK fu, vtu;tLþk ltb yu vnuatl Au. yu fuJ¤ Nç’tu l:e, vtu;tlt ‘MJ¥ mt:ultu mkck" Au.

ylu ytJtu s ’huf ’uN fu «’uNlt ltdrhfltu vtu;tlt Nnuh, htßg fu rJM;thlt ltb mt:ultu mkck" Au. btxu ßgthu ßgthu Jdh fthKu, Jdh Jtkfu ’wrlgtlt ftuE vK ÏËKu øþsht; JdtuJtg Au... ðgthu vtu;tlt MJsl vh øþjtjlu c’ju ft’J Vukftgt ntuJtle vezt :tg Au. htu»t CÇËfu Au. òu ‘Bþdj-yu-ytÍb¥btk rnL’wM;tlltu lfNtu sub vtu;tLþk nt’o, vtu;tle ÏþNe cgtl fhu Au, yub ytsu øþsht;lu Jtat Vqxu ;tu yu ~þk fnu;?

ctuju & ‘blu ~þk bkr’hltu xftuhtu mbßgtu Au fu hM;u atj;tu su ytJu yu Jdtz;tu òg Au?¥

Jt; ftukd{um, Ctsv fu rnL’w-BþMjeb-rF{M;e fu mu¾âwjtrhMxle l:e. Jt; yufuyuf øþsht;elt c¤tvtle Au. ;blu ;btht Dhle cnth htus mJthu ftuE nzæË; fgto fhu ;tu fuÔþk jtdu ? øþsht;le cnth lef¤;tu su øþsht;e vimt fbtJt, FhFhtu fhJt fu jøl«mkdbtk jtzw ÍtvxJt rmJtg ytkF-ftl-SC ÏþÕjt fhu Au... yulu chtch ytÔþk s jtde Nfu. jtdÔþk òuEyu. øþsht; htßgle M:tvlt :E ðgthu 1960btk yuf MbhrKft cnth vtzJtbtk ytJe n;e. fligtjtj BþlNeyu yubtk yuf juFbtk jÏGþk nðþk &

‘‘øþsht; "l «tÃ; fhJtLþk yu atu¬m. yult htsfeg ÃþÁ»ttu ÔgJntY ntuJtlt yu vK rl&mk’un. DKt «§tultu Wfuj øþsht; zntvK:e jtJNu, yu vK Fhe Jt;. yuxju ytsu su he;u rJ¿ttllu je"u mbM; mkmth yuf :E hÌttu Au, ;u òu;tk øþsht;eytu ytk;hht»x[eg ÔgJnthbtk mnujtE:e rl»Kt; :E NfNu.

vK yuf Ftbe hne sJtltu zh Au. vht¢bNej;tltu ytvKtbtk yCtJ Au. ;u:e htßg;kºt:e ’ctElu atjJtle ytvKe JrKfÔ\r•t «c¤ :gt rJlt hnuJtle l:e.¥¥

øþsht;eytu òKu vtvzLþk ‘Feåþk¥ ntug yub ’huf yulu Bþ¬t jdtJu Au, øËk’e ltFu Au. ytk"{:e yburhft Mþ"e c"u s øþsht;e ntuJtLþk mtkC¤u yuxju jtuftu òKu ctuÂMlgt, mrcogt fu yubuÍtullt huEl VtuhuMxbtk:e ytJuj ysdh ntuEyu yuJtu CtJ anuht vh jE ytJelu ÃËAu Au... øþsht;le yNtkr; rJNu, øþsht;le ymjtb;e rJNu, øþsht;lt ftubJt’ rJNu, øþsht;lt lhmknth rJNu...

ylu yu c"tlu måatE mbòJ;t ntkVe sJtg Au. øþsht;btk hnu;t ntuJtltu yr;Ngtu¾; yr"fth Jtvhelu ¾âthuf ;tu he;mh Atvhu azelu yub vtufthJtLþk bl :tg Au fu øþsht; yt Ã\ÚJejtufltu mti:e Ntk; ylu mti:e mjtb; «’uN Au. ylu ytÔþk su ftuElu lhe ytkFu ’uFtðþk l ntug yu cuJfqV l:e. he;mh ytk"¤t Au!

yt rJ"tl swXwk jtøGþk? ;tu atjtu. yt d{n vhltu mti:e Ntk; ylu mti:e mjtb; «’uN c;tJtu. ylu yuJe duhuLxe ytvtu fu yu rJM;th, Nnuh, htßg fu ’uNbtk ÇË;ft¤btk f’e rnkmt fu ;tuVtltu :gt s lntu;t, ylu CrJ»gbtk yuÔþk f’e vK :JtLþk s l:e! ctujtu, Au ftuE yuÔþk M:¤? LGþgtufo? ðgtk fuxjef c’ltb djeytubtk vtujem vK nr:gth rJlt vd BËf;t zhu Au! £tLm? ßgtk htKelu jtuftuyu ònuhbtk rdjturxl:e ztufwk Wztzelu bthe ltFe n;e yu ’uN? òvtl? ßgtk yuft’ m’e vnujtk mBþhtE gtuØtytu dtbu dtb jtunelt jtj hkdle ntu¤e hbJtbtk SJl vmth fh;t n;t yu BþÕf? fu yVDtrlM;tl? ESÃ;? htub?

Cth; ’uNLþk vtxldh r’Õne ‘¢tEb yduELMx rJbul¥btk rNhbtuh Au. r’Õnebtk rJ’uN:e VhJt ytJuje htsîthe GþJ;elu vtrfOd jtuxbtk:e WXtJelu c¤tðfth fhtg Au. auLlEbtk ftujus s;e fLgtlu WXtJelu bthe lFtg Au. vkòcbtk BþÏgbkºte MJ. rcgk;rmknlt vtiºtu r’Jmtu Mþ"e yuf vh’uNe vgoxf GþJ;elu dtuk"e htFe n;e. rcnthbtk ntj;tlu atj;t Mfqju s;tk ct¤ftulu N¬rhgtk-C´ztle sub WXtJe sJtg Au. fKtoxflt skdjtubtk ’tgftytu Mþ"e JehÃvl blVtJu ;uJe nðgtytu fgto fh;tu n;tu. bæg«’uNle akcjbtk ytsu g ztfwytu dtudÕm aztJe Vhu Au. W•th«’uNlt huÕJu MxuNltu vh ht;lt yufjtu ÃþY»t vK cume Nf;tu l:e. BþkcEbtk ’rûtK yurNgtle F;hltf btrVgt dukømltu sLb :gtu Au. htsM:tllt rfÕjtytult vtgtbtk jtNtu Au.

ylu A;tk g øþsht; htûtme htßg Au? ~þk btºt ftube hbFtKtu :gt Au yuxju? BþkcEbtk ftube ;tuVtltu l:e :gt? r’Õnebtk rnkmt ntu¤e l:e m¤de? aelbtk xtEltlbul MfJuhbtk nòhtu rJ¼t:eoytulu xuLf leau faze lFtgt n;t. yburhftle rmrJj Jtuh, hrNgtle ¢tkr; fu rc{xllt mtb{tßgJt’ltu Rr;ntm ytsu Jtkatu ;tu vK fbfbt Aqxe òg! sbole, yhcM;tl, EÍhtguj rJNu ;tu Atufhwk g òKu Au.

vK ÇË;ft¤le Dxltytult s a~bt vnuhelu yt c"tlu m;;, yuf"the ylu yufvûteg JdtuJKelt rNfth l:e cltJt;t. btºt øþsht;lu s yuf Dxlt:e BËjJJtbtk ytJu Au. yu vK yæËhe he;u. hbFtK fu ftubJt’ suJe Dxltytultu catJ f’e ntuE s l Nfu. vK yu òu Ntherhf rnkmt n;e ;tu btºt yult s yt"thu øþsht;e cåatklu nhnkbuN c’ltb fguo htFJtu yu btlrmf rnkmt Au. ckdt¤btk øþsht;:e vK Cgtlf ftube rnkmt ytÍt’e JF;u :E n;e. ytsu? ftuEfu ¾âthuf ;tu ÇË;ft¤ fzJtu ntug ;tu vK ÇËjJtu vzNu.

øþsht;lt hbFtKtu vtA¤ ò;Ct;lt htsfeg vrhc¤tu n;t, yu nfef; Au. vK yt c"t ‘M:trv; rn;tu¥lu vtu;tle htuxjeytu ;vtJJt btxultu åËjtu ftuK ÃËhtu vtzâtu? dtu"htbtk yatlf cle dguje Dxltyu. yu Dxltlt mk’Co rJlt fuJ¤ yule «r;r¢gtle Jt; fhJe, yu ‘ltEl-EjuJl¥lt huVhLm rJlt yburhfl yuhvtuxo vhle lJe rm¾âtuhexe meMxble Jt; fhJt chtch Au. øþsht;eytu òu fuJ¤ ftubJt’e sltJhtu ntu; ;tu yûth"tble Dxlt vAe fu ºttmJt’e nwbjtytu vAe øþsht; Ntk; l hÌtwk ntu;. øþsht;Lþk yulujemem fhÔþk ntug, ;tu ºtKmtu mtX rzd{eyu ÃËÁk Jðþo¤ ÎËbelu fhtu. øþsht;e rnL’wytu c"t s ntztuntz "boÍLËle :E dgt ntu; ;tu EhVtl vXtK Jztu’ht Atuzelu JtS’yje Ntnlt jFlWbtk s;tu hÌttu ntu;. ;tu yn´ ftuLJuLxbtk yuzrbNl btxu f;thtu l ntu;! ;tu yn´ NtnYFFtlle rVÕbtu fu mtrlgt rbÍtole buatu l òuJt;e ntu;. miV fu bheÍle dÍjtu l dJt;e ntu;. yBþf ;Bþf xft jtuftu hM;t vh ytJelu ftube ;tuVtltu fhu yuxju c"tlu yuf jtfzeyu ntkfelu øþsht;le Atv cdtzJtle?

øþsht;lt ftubJt’e ;ðJtulu cu"zf htufzwk vhFtJlth vK øþsht;eytu s Au! yule rch’tJrjytu fub l:e dJt;e? su f’e VtEJMxth ntuxjtu rmJtg øþsht;le djeytubtk Vh;t s l:e, yuJt luNlj murjrc{xeytu øþsht;le sl;t vh ftubuLx vtm fgto fhu?

øþsht;btk lJhtrºt suJt ;nuJthtu sJt ’tu... htuschtusle Sk’de vK ÏþNntj Au. fbmufb ceò:e Jæþ yblailJt¤e Au. yburhftlt JturNkøxlbtk ht;lt ’m Jtdu hM;tytu MËbmtb ntug Au, ’tYrzgtytu ylu Ju~gtytu rmJtg ftuE VhJt lef¤ðþk l:e. r’Õne ;tu ytX Jtdu Zce òg Au. vK øþsht;lt htsftux, yb’tJt’, Mþh;, Jztu’ht Eðgtr’btk ytEM¢eb FtJt lef¤;t GþJf GþJ;eytu:e b"ht;u BþÏg rJM;thtu fu r:guxhtu "b"bu Au. øþsht;e r¢rblj ntug Au. vK ;’Tl rJf]; fu skdje «fthlt yvht"tu yn´ yvJt’Yv Au. Atufheytule beXe Auz;e:e Jæþ fkE fhJtLþk ytJu ;tu nsw vK 80% øþsht;e ftujuSgl Atufhtytu NhbtE òg Au!

ylu A;tk yburhftlt vtxldhle «r;»X; GþrlJrmoxebtk anuhubntuhu Cth;eg yuJt ftuE «tuVumh Eèe yc{tnb mtbu cuXujt ylu Cth;ltu lfNtu MþØtk lehFelu l òultht Bþø" Atufhtytu mtbu øþsht;le rnkmf Dxltytu rJNu beXwk bhåþk j´çþjmK CChtJelu Jt;tu fhu Au. dtu"htltu WÕjuF MþØtk yu mtnuc fh;t l:e. yuf òKfth øþsht;e WCe :Elu MvÐ ykd{uSbtk yuble Ftuxe nfef;tu Mþ"thu Au. yluf ÃþM;ftu ykd{uSbtk jFlth Eèe mtnucle rmèervèe øþb :E òg Au. JtM;rJf;t òKelu Ctu¤t yburhfl MxwzLxmlt btuk vntu¤t ylu ztu¤t af¤Jf¤ :tg Au!

mbòGþk? Fht Fjltgf yburhfl fu ftuE vK vh«tk;eg ltdrhftu l:e. ft~behbtk:e cnth lef¤elu f’e r’Õne vK l sltht swJtltu øþsht;lt ftujus fuBvmlt btntuj rJNu òKelu Xkze ytntuk Chu Au. yublu yjc•t ßgtuso çþN mtbu suxje lVh; Au, yult:e mtubt Ctdltu îu»t vK øþsht;e rnL’wytu «ðgu l:e. A;tk øþsht;:e mt:u ytJujt rnL’w-BþMjeb ’tuM;lu òuElu ytjble ytXbe yògce òugtltu yublu yakctu :tg Au! øþsht;le mtae btrn;e mhm he;u ytvltht ftuE mhfthe ctçþjtjtu yburhft:e ft~beh Mþ"e l:e!

yt ~ˤLþk Fhwk Bˤ Au & rcløþsht;e rbrzgt! ykd{uS yFcthtu, rnL’e auljtu yuxmuxht! yu mtJ s rl»¢g fu lftbt Au, yuÔþk l:e. yublt Eht’t btlJeg ntug ;tu vK vrhKtbtu ybtlJeg ytÔgt Au. øþsht;le òKu c"tlu yujseo Au. btºt øþsht;lt ‘rJJt’¥ s fJh fhJt ylu ‘rJftm¥lu Fk"tE:e ÇËj sJtbtk c"t vtJh"t Au. yublt mtumo Au JuJjt ylu atkvjt yul.S.ytu.lt mbts muJftu! yuJt aectJjt-atuFjegt fboNej juFftu! yu c"tlt Ó’g mtht ylu mkJu’lNej nNu. vK yuble ytkFu btur;gtu Au ylu bdsbtk DtmVqm!

btxu ‘øþsht; mbtath¥lt fwj mh¾âwjuNllt 10%Lþk JuatK vK su ;btb ykd{uS-rnL’e yFcthtu-buduÍeLmLþk mtdbxu b¤elu øþsht;btk l ntug, aulÕm vtmu dtbudtb øþsht;e «r;rlr" vK l ntug... yu sublu øþsht; fu øþsht;e mbò;tk l:e yuJtlt yturvrlgl bufmo clu Au. BþêeCh WM;t’tuLþk JtSkºt clu Au. øþsht;Lþk raºt rJraºt he;u ’wrlgt mtbu Bþftg Au.

ylu øþsht;eytu Vtk’ VwjtJelu dhbtdhb CSgtk Ft"t fhu Au!

rÍkd r:kd !

:tux ytuV " Jef & ‘htbtgK¥lt harg;t JtÂÕbfe Jtrjgt ÕËkxtht n;t, ðgthu yublt vðle-ct¤ftuyu yublt fwfbtuolt vtv MJefthJtle lt vtz;t yu }r»t :gt. øþsht;lt hbFtKtult ;btb vtv yuf s btKm bt:u ltFe ctfelt ;kºt, lu;tytu ylu yr"ftheytule ÇËjtu ylu øþsht;e rbzegtle Fch’the ÇËje sltht Lgtg fhu Au fu ltixkfe?