c{ñ;uslt ;KFt

øþsht;btk ònuh SJlle òø\r; jtJJt btxu «:b «uhKt ytvlth
’tk;t htßglt ’eJtl aðþÇþos Cè

SJl yu suJtu ;uJtu mkd{tb l:e, cnw «fthLþk GþØ ;ubtk m;; dr;yu atÕgt s fhu Au. lir;f ÇËrbft Wvh WCt hne mtbtSf hKmkd{tbbtk ÍwÍlth yluf gtuØt btnult mtûth ©e aðþÇþos btKfuµh Cè n;t, fuxjtfLþk SJl mtnm rJltLþk, rJraºt;t rJltLþk, mtbtLg bLþ»glt mtbtLg øþKtulu MJtCtrJf yLþmhðþk btºt sLb-bhKlt AuztJt¤wk ntug Au, ðgthu fuxjtfltu SJl «Jtn WA¤;tu WA¤;tu Wkau aZ;tu, vAzt;tk ÃËhòum:e ytd¤ Jnu;tu lu mt:u ;ult ÃËhbtk ;Ktlthlu ytd¤ Dmz;tu, ;ule mt:u m¿ttl mkb; :lthlu ytd¤ J"th;tu ylu ;ulu yJhtu" fhlthlu c¤ÃËJof Fmuz;tu ntug Au. ©e Cèlt SJlbtk yluf ltlt btuxt cltJ clujt n;t.

Bˤhts bnthts M:trv; Y÷bt¤ ÃËhtu fhtJe rmØhtsu rmØÃþhbtk bntY÷ fhtÔgtu. ;ubtk yti’eåg c{tñKtu yæJGþo n;t. ;ublu rmØÃþhle ’rûtKlt dtbtu yvoK fgto. ;ubtklt su btkzjbtk JMgt ;u btkzjegt htJ¤ fnuJtgt. btkzj Wvhtk; ;ubtklt fuxjtf Jehdtbbtk ylu fuxjtf RzhJtztlt dtbtubtk sR JMgt. yt fboftkzeytu Cèle yxf:e ytu¤Ftgt. yt btkzjegt htJ¤ fwkxwclt ytkctuCx ltblt ÃþÁ»t cztujebtk ytJe JMgt. Ne¤emt;blu r’Jmu B\ðGþ vtbe ÃþlseorJ; :R JkN-Ô\rØ ;ubKu fhuje yuJe ytÏgtrgft atj;e ntuJt:e nòw vK cztujelt btkzjegt htJ¤ltk ’tuZmtu Dh Ne¤emt;blu r’Jmu ;ubLþk MbhK fhu Au. yus fwxwBcbtk ykcthtb Cè :gt, suytu "th Mxuxlt r’Jtl :gt n;t. ;u fwxwBcbtk fjtuCx :gt, su Rzh Mxuxbtk «Ïgt; :gt, ;us fwxwBcbtk mtûth ©e aðþÇþos Cèltu sLb mk. 1934lt aiºt ~þ’e 2 lu r’lu :gtu btð\vûtu ©e aðþÇþosle bt;tlt rv;t òle btu;ehtb ßgtur;»tNtMºtbtk ylu fboftkzbtk rlÃËK n;t.

©e aðþÇþoslt rv;t btKufµhS BþkcRbtk btuxt Jhtbtk hmtuR fhJt s;t ylu Vqhm’ltu mD¤tu mbg «rmØ f:tfth sgf]»K bnthtsle f:tbtk dt¤;t ;ublu ºtK Ãþºttu n;t, yt ºtK Ãþºttulu WAuhJt Wvhtk; Fato¤ s ltbt fu¤JJt yu ;uble ytr:of N¾; cnthLþk nðþk aðþÇþoslu ;ubKu BþkcR ctujtJe ykd{uS CKJt cumtzgt, vK Fao Cthu :R vzGþk. sgf]»K bnthtslt ©tu;tb¾; Mþh;eNuX åþlejtj FtkzJt¤tyu ©e aðþÇþoslu b’’ fhJt btkze, ylu vtA¤:e ;ublt Ãþºt ztfxh ðþ¤òhtb FtkzJt¤tle mkÃËKo mntg;t:e aðþÇþos mlu 1892btk bux[efbtk vtm :gtk. Rzh Mxux ;hV:e btrmf Yt. 20le MftujhNev ;ublu ytvJtbtk ytJe ylu Jfejt;ltu yÇgtm fhJt BþkcRlt fu.fu. mk;tuflt ftg’tlt Jdobtk ’tFj :gt. ntEftuxo ;hV:e juJt;e Jfejle vheûttbtk ;u JF;u DKtk sws rJ¼t:eoytu vtm :R Nf;t. ©e aðþÇþos ath JF; ltvtm :gt, vK yk;u mlu 1899le vheûttbtk vtm :gt n;t.

;uble rJ¼t:eo ;hefulu fthfe’eo vK muJtytu:e ChÃËh n;e. rJ¼t:eo ;hefu ;uytu vkftgujt n;t. Jdobtk ;ubLþk M:tl Wkåþk nðþk. yuxÕþk s lrn vK CrJ»glt J¾;t ylu juFfle ÍtkFe ;ubKu feNtuhJgbtk s fhtJuje yb’tJt’ beNl ntRMfwjlt r«ÂLmvj be. nuLzhmlu jFuÕþk ‘‘btht Jdolt W•tb rJ¼t:eoytubtk ©e aðþÇþos yuf Au.¥¥

Rzhlt bnthtòr"hts mh fumhermknSyu ;ublu Mxux BþlmVle søgt ytve. mlu 1901lt btao btmlt yhmtbtk Rzh Mxuxu ;uble ltufhe A btmle Bþ’;lu btxu ltb’th Rkd{us mhfthlu WAele ytve, ðgthu ;ublu yb’tJt’ hnuJtLþk :guÕþk heaehtuz Wvh ztÌttCtR mu¢uxhelt bftl vtmu Ntn Wbu’hts ft¤e’tmlt bftlbtk ;uytu ;u JF;u hnu;t n;t. ©e mtubtjtj bkd¤’tm Ntn mt:u ;ublu ðgthu vtztuNbtk hnuJt:e rbºt;t :R. ©e mtubtCtR ;u JF;u BGþrlrmvtjexebtk ltufhe fh;t n;t. ònuh SJlle ftkRf «Ô\r•t fhJtle ©e mtubtjtj Ntnlu ;ubKu «uhKt fhe n;e. ;ult fthKu øþsht;e vka yFcth NY fhtÔGþk.

yb’tJt’ Nnuh ;u JF;u htsrfg «§tu vhðJu dtZ rlk÷t yLþCJðþk nðþk fu¤Jtgujt Jdobtk:e «btKbtk ytuAtu Ctd ¢tukd{um rJduhu rJ»tgtubtk hm ju;tu n;tu. mkmtrhf rJ»tgtu mkck"u ;tu ;u JF;u ytuAe Wntvtun sKt;e n;e. yb’tJt’ yu JF;u «dr; ~þl nðþk. ;ulu òø\; fhJt ©e Cèu «uhf c¤ ÃþY vtzGþk.

yt JF;u yb’tJt’le W¼tudbtk bNøþj «òlu «t;&ft¤le beXe rlk÷tbtk:e òø\; fhe ftukd{um mkck"u fwfzufwflt bkºttu «uhJt mtubtCtRlu aðþÇþos Cèu bnth:e fgtolu vºt atÕþ fhtJe. ;ule «dr;btk cle Nfu yuxjtu neMmtu ytÃgtu. ;u JF;u yb’tJt’btk ftukd{um ctujtJJtle a¤J¤ fhe. lu ;ulu vrhKtbu mh VehtusNtn bnu;tlu mh’elNtn JtåAtltk vdjtk yb’tJt’btk :gujt ftukd{um R.m. 1902btk b¤e «BþF mh MþhuL÷lt: culhS :gt n;t.

Rzh Mxuxle ’m J»tole ltufhe ’hBgtl ;uytu mumLm ss Mþ"elt ntuÆu vntuågt ylu ftgo’ût;t btxu vkftgt n;t. ðgthct’ mt; J»to ;ubKu bneftkXt yusÂLmbtk Jfejt; fhe. ;u vAe btKmt Mxuxlt r’Jtl ;hefu rlbtgt ðgth vAe ;uytu ’tk;t (CJtldZ) htßglt BþÏg r’Jtllt sJtc’theJt¤t W•tb v’ Wvh rchtsujt vhkðþ yu Cè mtnuc fh;tk juFf Cè, ¿ttr;le WLlr;le "dN "htJlth Cè, mtbtSf Mþ"thf Cè ;hefultk ;ubltk f;oÔgtuLþk r’d’Nol fheyu.

sulu sLb;tk s Mþ"thtle jnu jtde ntug Au, ;u DKe JF; cnwrJ" «Ô\r•tytubtk «mhe òg Au, ßgthu ßgthu «mkd «tÃ; :gt n;t. ðgthu ðgthu ;ubKu yLg ¿ttr;ytult Mþ"tht ;hV ÷rÐ ’tuztJuje Au, A;tk ythkC:e s vtu;tle yti’eåg ¿ttr; ;hV ;uble Ô\r•t ylu «Ô\r•tltu btuxtu Ctd hnujtu Au, ;uble Jt;toytubtk yti’eåg fwxwkcltu raht JthkJth lshu vzu Au, ;ublt fuxjtf vtºttu yti’eåg Au, ;ubltbtk c{tñKvKtle Ïþbthe Mv»x n;e. A;tk ;uytu c{tñKtubtk sKt;t ’tu»ttultu Bþ¾; fkXu MJefth fh;t yaft;t ln´, Mºte WLlr;le ;ubKu rJhjrnbtg; fhuje Au. ;ubKu ltlvK:e s fbh fmuje ;ubs yluf òuFbtu Fuzelu hzJt fwxJt ytr’ Ztudtu ltçþ’ fhJt vtu;tlu Duh:e s vnuj fhuje yuxju ;uytu JtKe rJjtm fh;t lntu;t vK fhelu fne c;tJltht mtat Wv’uNf n;t. åþM; c{tñK A;tk ;ubKu vh’uN dblle rnbtg;, su JF;u ytJe rnbtg; fh;tk mtbtSf òuFb nðþk ;uJu JF;u fhuje yuxÕþk s ln´ vK cuheMxhle vheûtt ytvJt rJjtg; sJt ;igth :gujt. mbtslt ykdu ykdlt Mþ"thf A;tk NtMºttultu yt©g ;uytu f’e Atuz;t lntu;t.

ybtht veM;t¤eNltk dtbztbtk yts:e vaeNuf J»to vh bhK vtA¤ hzJt-fwxJtltu rhJts mns J"thu «arj; n;tu, ;u yuxjt Mþ"e fu bhK vAe ’m r’Jm Mþ"e ytswctswlt dtbbtk:e mdt-mkck"e cumJt JtM;rJf he;u ‘‘hzJt¥¥ ytJu. ;u Wvhtk; ’Ntbt ’eJmu l’e Wvh sR ðgtk Mþ;f-rJr" :gt ct’ cvtuhlt ºtK Jtdu yufºt :gujt ;btb bkz¤u yBþf rlrKo; fhujt jtkct hM;u:e ‘‘ytu...ytu¥¥ fh;t bhlthlt Dh Mþ"e sÔþk òuRyu. Bntht yuf ftftlt ath ’efhtbtk:e ºtK ;tu jøl ydtW øþshe dgt n;t, ylu atu:t rNJNkfh hðluµhlt jølle Jt;tu fwxwkcbtk atj;e n;e. ;u yhmtbtk jtltuje Ft;u Ó’g ck" vzJt:e ;uLþk yJmtl :guÕþk.

bhK vAeLþk ytJe he;Lþk Ztukde Y’l bhlthlu ftuR Ãþ½g «tÃ; fhJtðþk l:e. ;ub ;ult:e fNtu y:o mh;tu l:e. yuJtu ;u JF;u nwk Wv’uN ytve hÌttu n;tu. dbdelebtk dhf A;tk blu Ctl :Gþk fu, yt fZkdt rhJtslu jtd VtJu ðgtk:e yuft’ «nth fhJtu. ºttmLþk bhK ntuJt:e ylu Bnthe jtdJd ftuR he;u òbuje l ntuJt:e ’m r’Jm Mþ"e d{tb-vhdtble Mºteytuyu hzJt-fwxJtbtk su ºttm J;toJujtu ;ulu nwk cnw fjuN mt:u mnl fhe hÌttu n;tu. ’mbu r’Jmu ûttuhrJr" :gt ct’ jdCd yuf Jtdu yuf xwkft hM;u:e, hzJtlt fNt Ztukd Jdh øþvåþv nwk Dh ;hV s;tu hÌttu. l’e Wvh Cudt :gujtytuyu btht dgt vAe Bntht ;u J;ol Wvh xeft fhe, ;u c"e bthu mnl fhJe vze. Bnthtk ftfeyu Dhbtk jR sR ‘‘’efht, ytv½þk ltf fvtGþk¥¥Jduhu Xvftu ytÃgtu. ;u vK mtkC¤Jtu vzgtu. vhkðþ ;u vAelt ;uJt s «mkdtu ytÔgu:e ’Nbu r’Jmu Mþ;frJr" vAe hz;t Dh ;hV sJtLþk ck" :Gþk. Bnthtk ;u ’w&Fe ftfe nsw vK nigt; Au, vhkðþ nJu ;tu ;u Jt; ;Æl ÇËje dgtk Au, fthK fu, AuJxlt ’efhtlt Mbthf ;hefu yt rhJts ck" :Jt vtBgtu Au.

svtxK Ft;u c{ñ mbtslt Wv«BþF ;tu ;uytu :R å˾ât n;t lu btdo’Nofu Ct»tK fGþo nðþk, ’tk;t htßglt r’Jtlv’u ;uytu mk. 1980btk ytÔgt vAe htsrfg Mþ"tht fgto ;u òuRyu.

’tk;tbtk ’tFj :gt vAe ;ubKu ¢bN& htßglu «dr;lu vk:u juJt btkzGþk nðþk. f. ’jv;htblt rN»g ntuJt:e ‘‘"ebu "ebu Mþ"thtltu mth¥¥yu Mþºt, yn´ltk nJtbtl òu;tk htsfeg «fhKbtk vK ’tFj fhe ftb NY fhuÕþk. yn´ ftg’tle ftuxtuo ;ubKu mtht vtgt Wvh M:tve. Bþ’ltu ftg’tu ngtr;btk l n;tu. mukfztu J»ttuoLþk Õnu½þk ‘‘Ntgjtuf ßGþk¥¥suJt Ntnwfthtu dhec Fuzq;tulu Ôgtslt ctuòbt lu ctuòbtk htF;t ;u:e Bþ’;ltu ftg’tu ¾âtu MxtBv hSMx[uNl vK ;ulu ykdu ’tFj fgto. sbelle mhJu fhtJe JeDtuxe meMxble NYyt; fhe. ©e bt;tS lJtJtm, JesjtmK, ltduj, nzt’, Jduhu BþÏg dtbtubtk xujeVtul ’tFj fgto. htßglt ;tctbtk Mþbthu mJtcmtu dtb n;t, vhkðþ xujed{tV ytuVem l ntuJt:e jtuftulu ydJz n;e ;u:e ’tk; CltJdZbtk ;th ytuVem FtujtJe ;u JF;lt ’tlJeh bnthtKt:e CltJrmknS mtnuc cnt’wh dt’e Wvh cehtßgt ;u «mkdu Fuzq;tulu vtAje btVe Mfwjtult bftltu, Lnuh ftb, ylt:t©btu, bk’ehtu Jduhu btxu mJtjtF Yt ltk ’tl ònuh fgtO n;tk.

rl&mk;tl øþshe slthltk ’qhltk mdtk vtmu:e rlJthme lshtKtu juJt;tu ;u h’ fhe lSflt mdt vtmu:e vtka xftlu ’qhlt mdt vtmu:e ’N xft juJt ònuh ltBþk fntzGþk, ;u:e hig; Jduo ÏþNe :R ltb’th bnthtKtS mtnuclu ònuh mCt Che btlvºt ytÃGþk. jtuftu su Dhtubtk hnu;t ;ublu btrjfe n¬ l n;tu, btºt ;u fcsu’thtu n;t. ;ublu btrjfe n¬ «tÃ; :tg ;uÔþk ònuh ltBþk fntzGþk. òwle JtJtu ylu òwlt fwJt Mþ"htJe gtºtt¤wytulu vtKe btxu mdJztu fhe. ©e ykctS bt;tS Mþ"e hujJu jR sJt btxu vK ÃËKo «gtm fgtuo. JhuXt:e 35 btRj Mþ"e mhJi fhtJe ;ubtk ath MxuNltu. AuÕÕþk MxuNl ykctSLþk fhtÔGþk yt:e gtºtt¤wytulu nbuNlu MþF :Gþk ylu lSf sbelbtk ceò bftl ylu còh Ô\rØd; lSfLþk ©e fwkCthegtSLþk "tb vK J"e vzuÕþk ;hmkdvhtbtk Fu;elu jtgf Vj÷wv sbel ;u mtnrmf W¼tud Nej Fuzq;tulu mM;t ’hu ytvJtbtk ytJe n;e. htßgbtk W•tbbtk W•tb ythm vntKle FtK ftuxuµh lSf lef¤e Au. ºttkçþ, meMþk, yC{f Mþkdk"e øþk’htu Jduhu yluf ÷Ôgtule FejJKe :tg ;u btxu «gðltu fhujt ytswctswltk ;btb htßgtu mt:u ytblmtbl øþLnudthtu ytv-ju fhJtltu mkck" fhe ’e"tu ;u:e mJoºt MJM:tlbtk Ntkr; hnuje ceS he;u vK yt ÔgJM:t vnujtk ’tk;tlt Cejtu atuhe ÕËxVtxlu ytu¤F;t lntu;t ;u JF;u ‘‘mgtSrJsg¥¥btk ònuhFch AvtR n;e fu yuf gtºtt¤wle vtka Yrvgtle ltux rNhtune ;hVle ’tk;t Mxuxle ltftle Atvheyu:e b¤e ytJe Au. ònuh Fch cu-ºtK JF; ytJuje ;uLþk ;u AtvtLþk cej ltux fh;tk J"thu :guÕþk ntuÔþk òuRyu. vhkðþ atuhe ydh yuJt øþLnt cl;t ck" :gujt.

Top