ø\nbtætwhe

vurhm:e yu:uLm Mþ"eltu jtukd sBv - yksw ctuce sgtuso

ºtem ytudMx - cu nòh ºtK lu r’Jmu Cth;eg brnjt hb;Jeh yksw ctuce sgtusuo vurhmbtk jtkctu fq’ftu bthe 6.7 yk;h ftve JÕzo yu:juxef auBveglNevbtk c{tuLm (;tb{) buzj bu¤Ôgtu. rJµbtk yt rmrØ bu¤Jlth ;u «:b Cth;eg brnjt n;e. rJµ ûtuºtu Cth;eg hb;sd;lu brnjtJ´dbtk ͤftJlth yksw sgtuso n;e. ;ule yt rmrØlu btl ytve ytujuÂBvf-04 btk ytd¤ buzj jtJu ;u ytNt mt:u Cth;eg xebLþk luð\ðJ ;ulu mtukvJtbtk ytÔGþk Au. 13be ytudMxu yu:uLmbtk ytujuÂBvf 04 hbtJJtle Au. vtAje 2000le ytujuÂBvfbtk vdu Rò :E ntuJt:e yksw sgtuso Ctd jE Nfe ln;e. yt ytujuÂBvfle ytuvl´d muheblebtk yksw ctuce sgtuso Cth; ;hV:e rºthkdtu jnuhtJNu. yt mLbtl bu¤Ôgt vAe yksw sgtusoLþk fnuÔþk Au fu, ytujuÂBvf 2004btk nwk btht ’uN btxu dtuÕz buzj bu¤JJt btøþ Awk. yt bu¤Je bthu cu nòh athle ’uN ylu gt’dthlu dtihJJk;tu cltJJtu Au. yt btxu buk mF; bnul; lu vrh©b fgtuo Au.

ytujuÂBvf hb;ltu xqkfbtk Rr;ntm òKJtu sYhe Au. sqle mkMf]r;ytu rJNu Rr;ntmbtk JKol Jtkaeyu ðgthu d{em, yu:uLm lu Mvtxeobtk hb;db; rJ»tu sYh btrn;e vh «ftN Vukftg. ;u mbgbtk vK ;u mkMf]r;ytubtk hb;db;le nrhVtRytu gtuò;e. yub bltg Au fu ytJe s nrhVtRytuLþk W’TCJ M:tl Au ytujuÂBvf sule NYyt; d{emu fhe. ’h ath J»tuo ;u hbtg Au. htublt d{em vhlt yt¢bK vAe yt hb; :tuztu mbg ck" hne. vhkðþ 1896btk £tLmlt mh cuhtul vuhe ze.le «uhKt:e Vhe NY :E. ;uLþk «;ef Au vtka yk’h yk’h ChJuje h´dtu subtk jtj, Jt’¤e, ve¤tu, ft¤tu lu jejtu yub vtka hkdtu ytJujt Au. rJµlt ’huf ht»x[æJsbtk ytbtkltu yuf hkd ntug Au s. c"t ’uNtu yufceò mt:u CtRatht, rbºt;t:e mbsKÃËJof J;uo ;u yt hb;ltu mk’uN Au. 1936btk cjeolbtk ytujuÂBvfle «:b sgtu; «dxe.

NYyt;btk hbtguje ytujuÂBvfbtk Mºteytu vh ctl BËfJtbtk ytÔgtu n;tu. «:b 1900btk hbtguj ytujuÂBvfbtk brnjtlu M:tl ytvJtbtk ytÔGþk. sule NYyt; xulemle hb;:e :E. yt Mv"tobtk «:b buzj bu¤Jlth brnjt n;e ltuJuole mtuluò nule. ðgth ct’ VeÕz, x[uf lu SbluMxefbtk yburhftle (1932btk) yu:juxlu meÕJh lu dtuÕz buzj bu¤Ôgt.

Cth; ;hV:e ytujuÂBvf Mv"tobtk 75 sw’t sw’t hb;Jehtu Ctd jE hÌtt Au sule mt:u 30 ftua ylu ath ztufxhtultu mt: ytve hÌtt Au.

yksw ctuce sgtusole yt rmrØytu vtA¤le mVh ÏËc vrh©bJt¤e, fXtuh lu ægugrl»XJt¤e Au. yt mVh NY :E fuhtjt:e. R.m. 1977btk fuhtjtlt aeh¡beht dtbbtk rF{M;e vrhJth btftuom ylu d{umelu ðgtk ykswltu sLb :gtu n;tu. ;ulu yu:juxefm rv;t ;hV:e Jthmtbtk béGþk nðþk. ftuÁ:tuz ylu muLx yul Mfqjbtk mh :tubm ltblt ftua ;hV:e ;ule yt "dNlu ÃþrÐ b¤e. 1991-92btk fuhtjtle Mfqjtule ht»x[eg Mv"tobtk ’tuzbtk «:b, jtkctu ylu Wkat fq’ftbtk rîr;g ytJe. Mfqjlt ht»x[eg M;hu ;u GþJt auBvegl cle. ykswLþk ltlvK:e ægug hb;db; ûtuºtbtk ltb ftZJtLþk nðþk, ;ulu fkRf fhe c;tJÔþk nðþk.

;uKu jtkct fq’ft (jtukd sBv) vh ægtl fuL÷e; fGþO. 1996btk r’Õne swrlgh yuNegl auBveglNevbtk buzj bu¤Ôgtu. ;ule yt mVhbtk J¤tkf ytÔgtu. 1998:e. ctuce sgtuso mt:u ;u jøld{kr::e òuztE. vr; ctuceyu víe ykswbtk hnuje yu:juxef yðgk; ytdJe Nrf; vthFe. ;uytu ykswlt ftua cLgt. ÔgJmtgu yuLSlegh ctuce sgtuso vtu;u ht»x[eg fûttlt x[evj sBvlt auBvegl n;t. ylu hb; ûtuºtLþk ftixwkrcf Jthmtu "htJ;t n;t. ;ubKu ÔgJmtg Atuze ykswlu x[ul´d ytvJt btkze.

ykswLþk fnuÔþk Au hb;lt bu’tl vh ybu vr;-víe ln´, øþÁ-rN»g n;t. yu ftua lu nwk NeFtW rJ¼t:eole n;e. ykswlu ytFtu r’Jm fmh;, ’tuzJtLþk, bmj ceÕzyv btxu SbluMxef ctuce sgtuso fhtJ;t. ;uLþk ytFt r’JmLþk xtRbxucj ftuau cltÔGþk nðþk. Ftuhtf ykdu vK ctuce sgtuso l¬e fh;t. ’kvr;ltu yuf s ægug n;tu ykswlu rJµM;hu hb;db;btk ͤftJJe. yksw yt x[ul´d btxu fnu Au fu ftua ;hefu ctuce ÏËc mF; ylu vr; ;hefu yr; lhb Au. ftua ;hefu sht vK yt¤m ;uytu ajtJe ju;t lrn. ’hhtus l¬e fhujt bexh ’tuzJtLþk, fq’ft bthJtlt Jduhu fmh;tubtk shtg ctk"Atuz fh;t lrn. ctuceyu ykswlu ht»x[eg fûttyu ;igth fhe 1999btk cukøjtuhbtk hbtguj VuzhuNl fvbtk ykswyu ht»x[eg huftuzo cltÔgtu. 6.74 bexh mt:u yuNegl VuzhuNl fvbtk meÕJh buzj S;e. ;us J»tuo rºtJuL÷bbtk luNlj mhfex hb;tuðmJbtk ytdJtu ’uFtJ fgtuo. ceò J»tuo hbtguj luNlj duBmbtk ni÷tct’btk dtuÕz buzj bu¤Ôgtu. nrhgtKtbtk jtkct fq’ftbtk ;u «:b ytJe. yt c"e hb;tu ’hBgtl rJµM;hu ykswltu ¢btkf 61btu n;tu. rJµlt «:b ’mbtk ytJJt btxu ykswlu RLxhluNlj ftuale sYh n;e. jtukd sBvbtk rJµ huftuzo ;tuzlth btRf vtuJuj ;ult rJµM;hlt ftua cLgt. btRf vtuJuj vtmu yuf J»to ;uKu mDl ;tjeb je"e ylu su ºtqxe n;e ;u ’qh fhe.

vurhmbtk dgu J»tuo hbtguje rJµ yu:juxef-03 Mv"toLþk JKol fh;t fnu Au fu, suJtu «:b fq’ftbtk ;uKu 6.6 bexhLþk yk;h ftÔGþk. ;uKu ceò fq’ftbtk ytX bexh yk;h ftvJtLþk l¬e fGþO. su buzj btxu Ãþhðþ nðþk. vhkðþ vAelt cu fq’ftbtk ;ulu VtWj ònuh fhJtbtk ytJe. vtkabt fq’ftbtk :tuzwk ytd¤ J"elu fq’e ylu mnus åËfe dE. nJu mtbu AuÕjtu fq’ftu ylu c{tuLm buzj n;t. ;uKu l¬e fGþO fu yt buzj ;tu nwk bu¤Jelu s hneN.

vr; ylu ftua cle m;; «uhKtlu Mºttu; JnuJztJ;t ctuce sgtusuo rnkb; ytv;t fÌtwk fu 61btk ¢btkfbtk:e ðþk Aêt ¢btkfu ytJe Awk. nJu 6êtbtk:e Vf; ºteò ¢btkfu sJtLþk Au. bkrÍj ÏËc lSf Au, rnkb;, "igo ylu jdl:e AuÕjtu fq’ftu bthe ju. ykswyu Nhehe mD¤e ;tf; ylu blle bsçË;tE:e AuÕjtu fq’ftu jdtÔgtu ylu 6.7 bexhLþk yk;h ftÃGþk ylu c{tuLm buzj Sðgtu. yt S;lth ;u Cth;le «:b brnjt cle.

yksw sgtuso yt rmrØ:e yuxje n»ttuoÕjtmbtk ytJe dE n;e fu c{tuLm buzj bu¤Ôgtlt 6 fjtf vAe vK ;u m;; nMgt s fh;e n;e. ;u btle Nf;e l n;e fu yt bthe mtae rmrØ Au. ;uLþk MJÃl VéGþk Au.

cth J»to ÃËJuo yts r’Jmu ftua btRf vtuJuju rJµ huftuzo M:tÃgtu n;tu. ykswLþk fnuÔþk Au fu ;ulu ctuce sgtuso ylu btRf vtuJuj suJt ftua bégt su:e ;u rJµ M;hu mV¤;t b¤e ylu gNfjde vtbe Nfe. cklu ftuale NeFJtzJtle he; mhFe n;e, vhkðþ btrf vtuJuju ;ule vØr;btk J"thu Mþ"thtu fgtuo. yksw ctuce sgtusolu 2003ltu hb;db;ltu yswol yuJtuzo vK bégtu Au.

yu:uLmbtk hbtlthe ytujuÂBvfbtk bÕjuµhe, yksje CtdJ; Jduhu yluf brnjtytu Au sult mnfth îtht ;u Cth;Lþk ltb htuNl fhJt btdu Au. ykswle Wkbh nsw mðgtJeN J»tole s Au. ;u fnu Au nsw bthu DKe rmrØ «tÃ; fhJtle Au.

’huf hb;Jeh brnjtlu ykswltu mk’uNtu Au &

"ehs, fXtuh vrh©b, Wåa ægug ylu NeFJ;e JF;le rl»Xt sYh SJlbtk ytd¤ J"thu Au. fvht mkòudtu:e zhÔþk lrn ylu rnkb; nthJe lrn. mV¤;t sYh yt øþKtu "htJlth Ôgrf;lu b¤u s Au.

ytvKu bem JÕzo, bem GþrlJmo suJe çGþxe Mv"toytulu Jæþ vzðþ bnðJ ytveyu Aeyu ;ubt kS;lth brnjt GþJ;eytule htuj btuzj cle òg Au. ytujuÂBvf Jduhu hb;tu yuxje s mLbtleg Au. yt hb;tubtk Cth;Lþk ltb htuNl fhlth brnjtytulu ;uxÕþk s mLbtl b¤Ôþk sYhe Au.

ytNt htFeyu fu yksw ctuce sgtusolt Nç’tu V¤u ylu ;u dtuÕz buzj S;u. çGþxe Mv"tole sub yt hb; Mv"to vK òuJtle brnjt Jtaf åËfu lrn.

ytuj " cuMx yksw !

yksw ctuce sgtusole rmrØytu