ytmvtm

jtÕþ gt’J & Cth;eg htsfthKltk CzJeh
jtÕþ gt’J mlfe Au fu htsfthKltk bntl Fujtze? Jzt«"tl v’le jtjmt ln´ vK mlf Au

jtÕþ «mt’ gt’Jlu jkzlltk yuf vºtfthu yu¾muLx[ef vtujexe~gl fnujt. ceò yuf vºtfthu jtÕþlu vtbe sRlu ;ublu «u¾xefj VejtumtuVh ylu htsfthKlt Chtze- Fujtze fÌtt Au. yu¾muLx[ef yuxju ͬe, rJ»tb, mlfe æþle, rJ»tb;tJt¤tu fu jnuhe MJCtJJt¤tu. jtÕþ «mt’ yt cæþk s Au vK ;u vtu:e vkze; l:e. yu¾muLx[emexe yuxju fu mlfJt¤t yt’beltu ykr;b ÷Ðtk; ytvJtltu ntug ;tu 1808bt sLbujt £uLa frJ ylu mn»gNtMºte duhtzo ’ulhJtjltu ’tFjtu ytve Nftg. yt msof yt’be vuhembtk vujum htugjbtk VhJt òg ;tu ;u fq;htlu jRlu ln´ vK yuf jtucMxhlu (juvxtu) çÕþ hecl:e ctk"elu VhJt s;tu. frJle Atv ;hkde, Ônebjefj ylu yu¾muLx[ef ;hefu vzuje. vhkðþ ’huf mÃ;hkde fu mlfe btKmLþk yuf rlS mtujez jtuSf ntug Au. vtu;u l¬e fnuÕþk ztÌttvK ntug Au. frJ Shtzo lhJtj fnu;t fu jtucMxh btºt mBþ÷btk :tg Au. yt mBþ÷ yuf ydt" mðglu AqvtJelu cuXtu Au. mBþ÷ ;blu ;uj, JtnlÔgJnth, Ftuhtf, beXwk, hmtgKtu ylu mBþ÷ SJtu ytvu Au. btu;e ytvu Au. ceò DKt hnMgtu mBþ÷ AqvtJelu cuXtu Au. jtucMxh (Í´Dtu) mBþ÷lt yt hnMgtu òKu Au.

frJ rshtzo blturJ¿ttle ;hefu mvltytu òu;tu ylu mvltlu yt"thu btlJele Jðþo½þf ;vtm;tu frJle ytr:of ntj; lc¤e n;e. ;ulu ftuRyu fÌtwk fu ðþk y:oNtMºt CK ;tu frJyu fÌtwk fu sd;lt ;btb RftulturbMxtulu ‘‘yuLz xw yuLz'' - yuf jtRlbtk QCt htFelu ftuR «§ WfujJt ytvtu ;tu vK "h;e hmt;t¤ òg ðgtk Mþ"e RftulturbMx ftuR atu¬m ;thK vh l ytJu. fnuJtltu b;jc yu fu jtÕþ «mt’ sÁh yu¾muLx[ef Au. jtÕþ gt’J vtu;u vK RftulturbMx nhdeÍ l:e. hujJu «"tlle ÏþhNe Wvh cuXt Cudtk ;uKu yluf ytr:of rlKogtu je"t. Ft’elt JKfhtu ylu fwkCthtulu ht;tuht; htuS ytvJtle gtuslt Dze. òu ;u yu¾muLx[ef ntug ;tu Aus. yuxjt Ãþh;t fu ;u Jzt«"tl :JtLþk mvLþk swyu Au ylu Cth;le «òLþk b;’tl htsfthK su he;u rcnthbtk atju Au ;u he;u htsfthK atjtu ;tu sÁh jtÕþ gt’J Cth;lt Jzt«"tl :Nu! jtÕþyu rb©t ltbltu yuf ;tkºtef htÏgtu Au ;ub fnuJtg Au. ftjebt;tltk bkr’hbtk vxKtbtk ftb fhu Au ;ulu jtÕþ gt’Ju vdth ytvelu htÏgtu Au. ’h ~þ¢Jthu htcze’uJe ftjebkr’hu ’Nol fhelu ;tkrºtfltk ytrNJto’ btdu Au. yt ;tkrºtfu jtÕþlu fÌtwk Au fu ;u sYh Jzt«"tl :Nu. ctujtu! ;bu ~þk fntu Atu ?

jtÕþ gt’J ;tkrºtflu htFu Au ;u:e ;uLþk yJBËÕgl fhJtle ÇËj l fh;t. MþhuN fjbtze ltblt ÃËlt htsfthKe ak÷tMJtbe vtmu g¿t fhtJ;t. vkze; lnuÁyu htsDtxbtk g¿t fhtJujtu. ytlk’bge bt;tle Á÷tûtbt¤t vnuh;t. vAe yu bt¤t RL÷eht dtk"elu ytvuje- ’huf htsfthKe g¿t fhtJu Au. jtÕþ «mt’lu sujbtk sÔþ vzuÕþk (RbhsLme JF;u ln´) ðgthu ;ultk Vtuxtlu 5001 dtgtult ’w":e Mltl fhelu ;ulu vrJºt cltJujt. MJ.yrlj sil ltblt jûtKNtMºte SJ;t n;t ðgthu jtÕþlu b¤ujt. òu jtÕþlu «ðgût 5001 dtgtult ’w":e ylu vAe ;ule Feh cltJelu FJhtJe ntu; ;tu ;u sYh gNMJe ylu m•ttJtl cl;. m•tt"eN ;tu cLgt s Au nJu mJom•tt"eN clJtLþk Au. yxj rcnthe ctsvuge suJt dsJujt lu;t A J»to:e Jæþ hts fhe Nfgt l:e. jtÕþ gt’J ;uh ;uh J»to:e rJhtxbtk AJtgujt Au. jkzlle cecemele xeJe auljltk vºtfthu ;ublu Vtuhbezucj Vtumo fÌtt Au. jtÕþ gt’J yuf «CtJfthe c¤wft lu;t Au. mtu~gj sMxemlt auÂBvgl vK fÌtt Au. ceceme. lt yt c"t Nç’tu Au.

Cth;lt mbtsJt’e lu;tltk ;uytu 1970:e rN»g n;t. nS ;u v’b©e cLgt l:e vK v’b©e jtÕþ«mt’ gt’Jle rVÕb bnuN btkshufh ylu Mþlej Nuèe cltJJt btdu Au. ytu¾xtuch 2004btk rVÕb rhjeÍ :Nu btºt ftjebt;tltk ;tkrºtf:e jtÕþlu atÕGþk l:e. 7 J»to vnujtk mtuluÃþh ßgtk nt:eltu bu¤tu Chtg Au ðgtk JthtKmeltk ltdt ctctle rl©tbtk jtÕþyu 27-4-1997lt htus ‘‘ltdt bntg¿t'' fhujtu ;ublu Dtmathtlt «fhKbtk vfzujt ;ule ltdåþzbtk:e caJt g¿t :gujtu ltdtctct, MJ.yrlj sil ylu ;tkrºtf rb©tyu c"tyu fÌtwk Au fu jtÕþ ’uNlt Jzt«"tl :Nu. me.ce.ytRlt rzhu¾xh òurdk’hrmkD rlÔ\•t :Rlu nJu Ct»tKctS fhelu SJu Au vK jtÕþlu m•tt vh:e Fmuze N¾ât l:e. Yt.750 fhtuzltu Dtmathtltu fum jxfu Au. 2000 vtltlt ztu¾âwbuLx òuRlu (;ule mtbultk ytûtuvtult) jtÕþ ;ult vh vtlle rvafthe Vufu Au. jtÕþlu ftuR fnu fu ;btht Wvh RÂLzgl rvlj ftuzle vtka fjbtu ylu C{Ðtath rJhtu"e "thtle 13be fjb Bþsc A ythtuvtu Au. ;tu vºtfth hKS; Çþ»tKlu jtÕþ fnu Au fu ‘‘yhu ytsu mtks vzâu blu yuf zÍl vtujem yturVmhtu mjtb fhu Au. òud´’th rmkD ~þk ;tuze juNu? ßgtur;ctMþ suJt lu;t vK mxeorVfux ytvu Au fu jtÕþlu meceytRlt fumbtk Ftuxt Vex fhtgt Au. ytsu yt fumlu ytX ytX Jhm :gt Au, vK btºt htsfthKeytulu yt fum gt’ Au. vºtfthtug ÇËje dgt Au. rcnthle «ò ;tu ÇËju ;ubt lJtR l:e. ln´;h 10 J»to:e htcze’uJe hts fhu?

nS vtka J»to Mþ"e Jzt«"tlv’ vh hnelu ctsvugelu Jzt«"tllt r’Õnelt rlJtm M:tlbtk hnuÔþk nðþk ;u VukftR dgt Au vK jtÕþ gt’J ylu htcze’uJe nS ;ubltk BþÏg«"tllt ckdjtbtk s yZe ’tgft:e hnu Au. mÃxuBch 1998btk yxjrcnthe ctsvuge Jzt«"tl ;hefu ht»x[mkDlu mkctu"Jt LGþgtufo dgujtu ðgthu 60 vºtfthtult ftVjtbtk nwk vK n;tu. ;u JF;u Ctsvltk DKt atnftu ctsvugelu fnu;t n;t fu jtÕþ gt’Jlu nt: l yztzNtu. jtÕþ gt’J yburhftbtk Jm;t Cth;eytulu Ãgtht Au ðgtklt fuxjtf ltulhumezLx RÂLzgltu jtÕþlu CtrJ Jzt«"tl ;hefu swyu Au.

rcnthbtk htsfthKelt C{Ðtath suxjtu s cÕfu ;ult:e Jæþ C{Ð ytath htsM:tle Juvtheytultu Au. yt Juvthe rcnthbtk Cu¤mu¤Jt¤w De, Cu¤mu¤ Jt¤wk htgLþk ;uj (su rcnthbtk ÏËc FJtg Au) Jduhu Jua;t n;t. ;ult:e htud :;tu n;tu. jtÕþyu ;ublu htu¾ât yuxju jtÕþle rJhwæ" :R dgujt. yuf btuxt ykd{uS - yFcth sw:lt btrjflu yuf "boM:tl ctc;btk òuR;tu mnfth l ytÃgtu yuxju jÕÕþle rJhwæ"lt jFtKtu Atv;t n;t. jÕÕþyu VhÍt’ ynb’ ylu mksgfwbth Ítlu fnuÕþk fu rJhtxbtk bujt fvztJt¤t øþltFtuhe fnu Au. ;ult fh;t htsM:tleytu r’Õne ylu BþkcRbtk mVu’ fvzt vnuhelu c"t C{Ðtath fhu Au. W•th«’uNlt mhfth mtbu 18842 suxjt fLxuBÃx ytuV " ftuxolt fumtu Au. Jtsvuge ylu yzJtKelu jtÕþgt’J yrnhtJK fnu Au. rl;eN fwbthlu bne»ttMþh fnu Au. yzJtKe nkbuNt cubtuZt¤w ctuju. jtÕþ gt’J vtmu me"e Jt; Au. ‘yts;f' ltble xe.Je. auljbtk yuf me"ect;ltu ftgo¢b vtu;tlu zntvKltu ’hegtu btlltht vºtfth «Çþ ytJjt mkatje; fhu Au. sql 2004le NYbtk ‘‘me"e Jt;btk jtÕþyu Wjxtle «Çþ atJjtle m;; vxfe vtzelu ;ulu ctujJt s ’e"t ln´ ylu atJjtlu mtJ cu c’tblt fne Bþfujt. yuf vºtfthu jtÕþlu ÃËATGþk. ‘‘;bthe Wvh Yt.750 fhtuzltk dtuxt¤tltu...'' yuxju jtÕþyu ;ulu Jåau:e WDztu jRlu fÌtwk ‘‘sht l¬e ;tu fhe ytJtu fu Yt.750 fhtuzltu dtuxt¤tu (ytWxÕþf 14-5-97) Au fu Yt.950 fhtuzltu Au fu (xtRBm) fu Yt.1000 fhtuzltu Au?

vxKtbtk ak÷øþÃ; btigoLþk mtb{tßg ytÔGþk ;u vnujt ðgtk bntv’blk’ ltbltk ;u sbtltbtk ~þ÷ dKt;t jzJigtLþk hts nðþk. ytsu vK jtÕþ gt’JLþk hts Au. vxKt Wvh aZtR fhelu Nnuhlu S;;t vnujtk ak÷øþÃ; btiguo budtÂM:rlm ltblt yujaelu vxKtle òntusjtje òuJt btufÕgtu n;tu. 2200 J»to vnujtk vxKtle ÏËc òntusjtje n;e. ‘‘RÂLzft'' ltblt Rr;ntmbtk budtM:elemu vxKtle òntusjtjeLþk JKol fhuÕþk. ;u JF;u ;u vtxjeÃþºt ;hefu ytu¤Ftðþk. dti;b çþæ" yuf JF; vtxjeÃþºtbtk vmth :;t n;t ðgthu ctiæ" rCûtwytuyu CdJtl çþæ"lu vxKtLþk CtrJ ÃËAuÕþk. CdJtlu fnuÕþk, ‘‘vtxjeÃþºtlu vtKe yÂøl ylu ytk;hfjnltu Cg hnuNu. rJÃËj;tle vhtft»Xt vAe yf´al;t ytJu s Au- òu rJÃËj;tlu vat¤ l Nftg ;tu.''

rcnthle 2004btk su ntj; ntug ;u A;tk vK jtÕþ gt’J ;ultk a¢J;eo yNtuf mb{tx Au. Cth; Ft;ult yburhfl yujae rJÍlh yJthlJth jtÕþ gt’Jlu b¤Jt ytJu Au. DKt yburhfltu vK jtÕþ gt’Jlu Cth;lt CtrJ Jzt«"tl btlu Au.

11be sql 2004ltk htus jtÕþ gt’Jltu nbKtk s 56btu sLb r’Jm WsJtgtu. 1948btk yuf ÇËrbnthlu Dhu sLbujt jtÕþ gt’J rbÚþl htNelt Au. ;u MJCtJ «btKu s c¤JtFtuh MJCtJltk Au. 33 J»to vnujtk sg«ftN lthtgKu ;uble N¾; vthFe n;e. vdbtk akvj vnuhJtle ºtuJz lntu;e ðgthu WDtzu vdu Mfqjbtk CKJt ytJ;t. ftujuSgl n;t ðgtk s htcze ’uJelu vhKe dgt. ftujuslt n;t ðgthu s jtÕþ yuf Ãþºtelt ctv cLgt n;t. jtsltu Îþbxtu ftZelu ftFbtk ’efhe ;uzelu htcze’uJe jtÕþlu ftujusbtk b¤Jt ytJ;t. RÂL’ht dtk"eyu ‘rbmt' nuX¤ jtÕþle "hvfz fhuje ;u:e yuf ÃþºteLþk ltb rbmt htFuÕþk Au. rbmt buzefj MxwzLx n;e.

rcnthbtk DKt jtÕþ gt’Jtu Au, su CKJt ’hrbgtl vKe s;t. jtÕþ ßgthu vxKt GþrlJrmoxelt MxwzLx Gþrlglltk lu;t n;t ðgthu ftukd{ume htsfthKeltu Ãþºt htbh;lrmkn ;tu ftujus ntuMxujbtk vðlelu mt:u s htF;tu. ntuMxujle Ybbtk xujeVtul vK htF;tu. yu sbtltbtk!

gt’J vAt; òr;lt dKt;t. vAt; òr;lt jtuftuyu rcnthbtk rb©tytultk cnw yLgtg mnl fhujt jtÕþyu rJ¼t:eolu;t ;hefu jtufr«g;t bu¤Juje. ;ultbtk dscle mkdXl N¾; n;e. rcnthle GþrlJrmoxeytultk btuxt Ctdlt «tuVumhtu jtÕþlu atnu Au. DKt ytR.yu.yum. yturVmhtu vK jtÕþlu ’uFtJ Ft;h ln´ vK yk’h Ftlu:e atnu Au. rb©t ylu Ít yxf"the c{tñKtu ;ubs JtrKgtytu vAt;- ’je;tuLþk Ntu»tK fh;t. ;ult Wvh ytFt rcnthlu ’tÍu Au. yuxju s jtÕþle m•tt atju Au. sdLlt: rb©t ltblt RL’ehtlt abat BþÏg«"tl ;hefu mtht c’ltb :gujt. c{tñKtult JaoMJ Jåau s 26 J»tole Jgu c¤JtFtuh lu;t clujt. ati’ J»tole htcze’uJe ;ublt vðle clujt. htcze ’uJeyu jtÕþlu Dhu 9 MþJtJztu fhe Au. jtÕþ gt’Jle sLbfwkz¤e fnu Au fu jtÕþ yuf lkchltk vçjef hejuNl yturVmh :R Nfu Au yuxju fu vºtfthtu mt:u fub ftb vtzelu vAe ;ulu ytzu nt:u ju;t jtÕþlu ytJzu Au.

- ftÂL; Cè