ntuxjtEl

chV jtJtu ftuR chV...
Wlt¤tbtk yt vtKe’th v’t:oltu cnw CtJ ÃËAtg Au

ft¤Ít¤ dhbelt r’Jmtu NY :gt Au. Wf¤tx, ÕË ylu dhb vJl mtbu htn; bu¤JJt jtuftu yluf «fthlt Wvtgtu fhe hÌtt Au. JiCJe ytJtmtubtk yuhfkrzNlhlt ftuB«umh Ízv:e Vhe hÌtt Au. bægb Jdolt jtuftu nJu rmrjkd Vul ylu xucj Vul:e ytd¤ J"e yuhfwjh JmtJJt jtøgt Au.

dhec jtuftu cvtuhu Dhle mtbu vtKeltu AkxftJ fhe htn; bu¤Ju Au. Nnuhbtk ytRm¢eb, Xkzt veKt ylu chVle rzbtLzbtk W•thtu•th J"thtu ltuk"tR hÌttu Au.

yuf sbtltbtk ytvKt ’uNbtk htò-bnthtòytu dhbebtk htn; bu¤JJt Auf Gþhtuv:e chVle vtxtu bkdtJ;t n;t. bnujlt Ctukghtbtk chVle vtxtu BËfe Xkzf bu¤JJtbtk ytJ;e.

‘‘"e rnMx[e ytuV øþsht;¥¥ ltblt yir;ntrmf d{k:btk WÕjuF Au fu 1880lt ’tgftbtk ctuMxl Nnuhlt rbMxh xâwzh BþkcR Ft;u JntK bthV;u chV btufj;t. BþkcRlt yBþf vthme Juvtheytu yt chV øþsht;lt rJrJ" htò-bnthtò ylu ybeh WbhtJtulu mÃjtg fh;t n;t.

1890btk Cth;btk mti «:b BþkcR Ft;u chV cltJJtlt fthFtltytu ÏþÕgt n;t. ctuBcu duÍuxeghbtk WÕjuF b¤u Au fu ml 1910btk yb’tJt’btk vK «:bJth chVLþk Wðvt’l NY :Gþk nðþk.

:tuzt Jhm ÃËJuo bntht»x[lt yuf Jrh»X ftukd{ume lu;tle Ãþºtelt jøl juJtgt ðgthu òligt ylu ceò ytbkrºt; bnubtltulu Xkzt vtKe vehmJt btxu dtblt fqJtbtk s chVle jt’eytu Fzfe ’uJtbtk ytJ;e n;e.

yub ;tu fuxjtkf J»to vnujtk rhjtgLm fkvlele yuLGþyj slhj rbrxkd BþkcRlt fqvhus bu’tlbtk gtuòR ðgtk vK NuhntuÕzhtulu Xkzt htFJt chVle jt’eytu jt’Jtbtk ytJe n;e.

chVle ÔgtÏgt ÃËAeyu ;tu sJtc b¤Nu fu chV yuxju :eS dguÕþk vtKe. vhkðþ ;ule Ji¿ttrlf ÔgtÏgt òKJe ntug ;tu fne Nftg fu chV yuxju hkd, dk’ ylu MJt’ Jdhltu vth’Nof v’t:o.

btlJò; yÂM;ðJbtk ytJe ;ule ydtW vK Ã\ÚJe vh chVLþk yÂM;ðJ nðþk. vhkðþ yu ;tu fw’h;ltu cltJujtu chV su ‘Mltu¥ ;hefu ytu¤Ftg Au. yubturlgt dumltu Wvgtud fhelu fthFtltbtk chV cltJJtle he; ;tu nsw dR m’ebtk s Ntu"tR. yuf yburhfl ztu¾xhu 1851btk Vu¾xhelt M;hu chV cltJJtle he; rJfmtJe ;u vnujtk ltltu mkatu Jtvhelu «gtudNt¤tbtk chV ;igth :;tu. Cth;btk chV cltJJtle he; ykd{uòu jR ytÔgt. yubturlgt ylu ftcol ztgtu¾mtRzltu Wvgtud fhelu chV cltJJtltu mti «:b ÃjtLx fjf•ttbtk lkFtgtu. 1833le mtj Mþ"e fjf•ttbtk Jm;t rc{rxN JtRmhtug btxu chV ylu ytRm¢eb Ftm Mxebh bthV; Auf rc{xl:e jJt;t. vhkðþ yufJth ÃjtLx NY :gtu vAe rc{xl:e chV jtJJtle sYh hne ln´.

yuf ykd{us ybj’thle vtxeobtk fjf•tt dgujt mh sbNu’S SSCtugu chVJt¤wk Xkzwk vtKe veæþk ;u r’Jm:e blMËctu fhe je"tu fu BþkcRdhtlu chVle bò b¤e Nfu yu btxu BþkcRbtk ytRm Vu¾xhe ltkFJe. ’thcNt SSCtug ltblt yuf vthme Juvthele Ãþºte Íhel ftuR ykd{us vtujem yr"fthe mt:u vhKelu rc{xl dR vAe Ãþºtelu b¤Jt RkøjuLz dgujt ’thcNt rnL’wM;tl vtAt Vh;e Ju¤t ytRm Vu¾xhe NY fhJt btxule bNelhe mt:u jR ytJujt!

òu fu vtKebtk:e chV cltJJtle fhtb; ;tu aeltyu 3000 J»to vnujtk Ntu"e ftZe n;e. Gþltllt ÃþhtK d{k:tubtk WÕjuF :gtu Au ;u Bþsc 2300 J»to vnujtk NnulNtn rmfk’h sb;e JF;u htus chV:e sbtJujt ’q" ylu V¤tule Jtldelt NtuF "htJ;t. 150:e Jæþ øþjtbtu ct’Ntn rmfk’h btxu bf’wrlgtlt vntztu vh:e mthe mthelu chV jtJ;t. Cth;btk mb{tx n»tolt sbtltbtk rnbtjg vh:e jJtgujtu chV fltus Ft;ult ÇËdCo ytuhztbtk mkDhJtbtk ytJ;tu. n»tolt miLgle yuf xwfze jtntuh:e 900 btRj ’qh ytJujt vLntllt vntztu vh:e chV jR ytJ;e.

mb{tx yfchlt mbgbtk vK rnbtjg vh:e mthe jtJujtu chV hts’hctheytu Ft;t. yu sbtltbtk vtKebtk MËhtuFth ltFelu vtKe Xkzwk fhJtle he; vK ybjbtk n;e. òu fu yt he;u vntz vh:e ;tKe jJtgujtu chV btºt htòytulu s lmec :;tu. mtbtLg sl;t btxu ;tu chVlt ’Nol s ’wjoC n;t. ytsu ;tu hM;u atj;tu CeFthe vK 50 vimtltu chVltu dtu¤tu ad¤elu xtZf jR Nfu Au.

Vule vtfo ltble ykd{us brnjt «Jtmeyu 1828btk r’Õnele gtºtt vAe jFujt ÃþM;fbtk WÕjuF fgtuo Au fu rzmuBch- òLGþythele fzfz;e Xkzebtk ytc’th ltbu ytu¤Ft;t chV cltJltht bsqhtu htus htºtu r’Õne dux ;:t ðþfobtl dux Jåau Cudt :R ðgtk ytJujt btuxt ntusbtk:e vtKe Wjua;t. yt vtKe ltlt JtmKtubtk Chelu ’tuZ Vqx Qkae ¾âtheytubtk yu JtmKtu dtuXJe ;ult vh axtRytu Ztkfe ’u;t. Xhe dgujtk vtKeltu chV clu vAe bsqhtu JtmKtubtk:e yt chVlt atumjtk ftZe ’m s Vqx Wkzt fqJtbtk dtuXJe ’u;t. yt fqJt Ftm chV mkDhJt btxu s cltJujt n;t.

chV cltJJtle yt sqlJtKe væ"r; yðgthu Cth;btk Cju hne l:e vK aelbtk ytsug Wkat vntztu vh øþVt cltJe ;ubtk vtKe Chujtk JtmKtu dtuXJelu chV cltJJtle vhkvhtd; he; «arj; Au.

òu fu Ãþ»f¤ Xkze vz;e ntug, rnbJ»tto :;e ntug yuJt ’uNbtk g jtuftu yt fw’h;e chVltu Wvgtud FtJt ;ub s Xkzt vtKe btxu fhu Au. £es fu Vu¾xhebtk cl;t chV fh;tk fw’h;e chVle beXtN fkRf ytuh ntug Au yuÔþk btl;t Gþhturvgltu rNgt¤tbtk :eS dguje l’e fu mhtuJhbtk:e chVltk atumjtk ftZelu Dhbtk mkDhe htFu Au. Wlt¤tu ytJu ðgtk Mþ"ebtk chV ved¤e l òg yuxju vtRl Ô\ûtlt :zle Atjbtk jvuxelu chV mtaJe hFtg Au.

æþ{J «’uN lSfle d{eljuLz ylu W•th rVljuLzbtk ;tu Wlt¤tlt r’Jmtubtkg Ãþ»f¤ Xkze ntug Au. yuxju vtKele ;hm jtd;e l:e. jtuftu Dhbtk vtKe mkdh;t vK l:e fthK fu htºtu ftr;j Xkzebtk mkDhujt vtKeltu chV :R òg Au. A;tk sYh vzu ;tu jtuftu mBþ÷lt rflthu:e vtKe Che jtJu Au. htºtu :eS dgujt mBþ÷lt vtKe r’Jmle dhbebtk ved¤u ðgthu Wvjt M;hbtk vtKe yuf’b beXwk ntug Au. ’rhgtLþk Fthwk vtKe :esu ðgthu ;ubtk hnujtu ûtth- beXwk øþÁðJtf»toKlu je"u leau cume òg Au yuxju Wvjt M;hLþk vtKe FthtN JdhLþk ylu MJåA ntug Au. fuxjtf d{eljuLzJtmeytu ;tu ;hm jtdu ðgthu Wk"t vzelu me"t ’rhgtlt vtKele åþmfeytu ChJt jtdu Au!

BþkcRle btuxtCtdle chV Vu¾xhelt btrjftu Rhtle y:Jt Jntuht ftublt Au. ;ubtk DKt ;tu yuJt Au subKu Vu¾xhe btrjf cl;tk vnujtk ò;u chVle dtze FukaJtle bsqhe fhe ntug ylu bnul; ;:t Rbtl’the:e ytd¤ ytÔgt ntug.

yb’tJt’ Nnuhbtk yðgthu chVle fwj 45:e 50 Vu¾xheytu ftgoh; Au. d{e»b }ðþbtk yt ;btb Vu¾xheytu b¤e mhuhtN 400 bux[ef xl chV Wðvt’l fhu Au. ytFtg htßgbtk yðgthu htus mhuhtN 10,000 bux[ef xl chV WðvLl fhJtbtk ytJu Au. yt chV vife yz"t:e vK Jæþ furbfj ylu ztRÍ Vu¾xheytu yti¼turdf JvhtNbtk ju Au.

yu rmJtg Mþftu chV yuxju fu ‘z[tR ytRm¥ Wðvt’lbtk vK øþsht; yðgthu mbd{ Cth;btk «:b ¢bu ytJu Au. øþsht;btk yufbtºt fjtuj Ft;u ytJuj ‘RVftu¥ fkvle z[tR ytRmLþk Wðvt’l fhu Au.

øþsht; htßgbtk su he;u z[tR ytRmle schsM; rzbtLz Au yu s he;u chVlt dtu¤tytu ad¤Jtbtk vK øþsht;eytu ytFtg Cth;btk «:b ¢bu ytJu Au.

rJ¿ttlbtk ytvKu yuÔþk NeFeyu Aeyu fu W»K;tbtl ~ËLg:e vK leau òg ðgthu vtKebtk:e chV clu Au vhkðþ «gtudNt¤tbtk Jæþ ’ctK ytvelu ’m:e vk’h rzd{e muLxed{uz W»K;tbtlu g chV cltJJt btxu Mþ"htRLþk vtKe, yubturlgt dum ylu Jes¤ele sYh vzu Au. «Jtne yubturlgt:e Chuje xtkfebtk:e ftuB«umhlt ’ctK nuX¤ yubturlgt dum fwrjkd ftuRjbtk ytd¤ J"u yuxju vtKebtk:e chV clJtle «r¢gt NY :tg Au.

ytb ’uNe-rJ’uNe chV fu fw’h;e gt bNelYvu clujt chVle Xkze Xkze DKe Jt;tu Jtdtu¤e Nftg.

Top