Jztu’htle mJt mtu J»to sqle ylu yltuFe suj
59.86 yufhbtk Vjugtjue sujle ’eJtj 1 jtF atuhm bexhle Au

Jztu’ht,NrlJth

rVÕb Ntujubtk ztfw dçchrmknlu sgthu vfze juJtbtk ytJu Au ylu sujbtk "fuje ’uJt yt’uN fhtg Au ðgthu ;u fhztfe lsh ltFelu yuf ztgjtuf Vukf Au, ‘‘’wrlgt fe feme suj fe ’eJth R;le vffe ln´., òu dçch ftu cem mtj ;f fu’ fh Nfu.'' Ntg’, dçchu òu Jztu’htle bægM: sujle ôae ylu ;tur;kd ’eJtj òuR ntug ;tu yub fne Nftg fu ;u yt ztgjtuf ctuje NfJtle rnkb; s fhe Nfgtu l ntu;.

’k;uNµJhbtk 90 yufhbtk NÁ :guje ytuvl suj

Jztu’htlt bnthtò mgtShtJu ;ublt Ntmlft¤btk øþltFtuheLþk «btK J"e s;tk yuf btuxe suj cltJJtltu rlKog fgtuo, n;tu, su ytsug bægM: suj ;hefu ytu¤Ftg Au. mJtmtu J»to yzeFb WCuje yt yrî;eg sujle ’eJtjtuuuulu nS Mþ"e ftuR fu’e Xufe NfGþk l:e, ;u vK yuf nfef; Au.

ml 1880btk Jztu’ht Nnuhlt dtgfJtze Ntml ’hrbgtl dtgfJtze Ntrm; «’uNbtk øþLntFtuheLþk «btK J";tk Mxuxlt ©ebk; mhfth mgtShtJ dtgfJtzu mh xe. bt"JhtJ (fu.me.yum.yu.) ylu yusLx dJloh slhj ve.yum. yujJeJ yuMfJtghu b¤elu suj lrn vK yt’No sujlt rlbtoKltu rl"toh fgtuo n;tu. subtk mbtsle Ntkr; ylu mjtbr; btxu òuFbYv cl;e Ôgrf;ytulu sujbtk htFe Nftg. ylu sujLþk Jt;tJhK vK yuÔþk htFJtbtk ytÔGþk nðþk fu su:e dwludth mtbtSf «Ô\r;ytubtk «Ô\; :Rlu dwLnudtheltu htn ðgS ’u.

Jztu’htle bægM: sujlt rlbtoKle ftbehe Mxkx yuLSlegh s. fltufSj yuMfJtghu (me.R.) ;:t ftuLx[tfxh fhebS yjeCtRyu Cudt b¤elu ml 1881btk htsgle mtii:e JrJrNtj 59.86 yufh sbel vife 26 yufh sbelbtk sujLþk ctk"ftb fGþo n;ðþwk. Vtsj vzuje fwj 2,53,030 atu.be. vife 6800 atu.be. sbel mh mgtShtJu mgtS ntuÂMvxj btxu Vt¤Je n;e. sgthu ctfelt rJM;thbtk sujLþk rlbtoK fhJtbtk ytÔGþk nðþk. subtk 3930 atu.be. ûtuºtV¤ rJM;thbtk fu’eytu btxu veJtlt vtKele gtuøg ÔgJM:tlt nuðþmh xtkfeLþk rlbtoK fhJtbtk ytÔGþ nðþk. bægM: suj mkfwjbtk 33.86 yufh sbel yLg ÔgJM:tytult vgtov btxu Vt¤JJtbtk ytJe n;e. 1,00,489 atu.be. ûtuºtV¤ rJM;thbtk 317 bexh jtkce 317 bexh vntu¤e ylu 4.75 bexh ôae ;tu;´d r’JtjtuLþk rlbtoK fhJtbtk ytÔGþk nðþk. su r’Jtj mJtmtu J»tobtk vth fhJtbtk ftuR mV¤ :gtu l:e.

Jæþbtk bægM: sujbtk rcbth fu’eytulu «t:rbf ;cece mthJth sujle yk’h s b¤e hnu ;u nuðþmh ’JtFtltlt cu cum (1) çþët cuhuf ylu (2) Ô\k’tJl cuhuf cltJJtbtk ytÔgt n;t. 225 atu.Vwx ûtuºtV¤ "htJ;t çþët cuhuf ylu 240 atu. Vwx ûtuºtV¤ "htJ;t Ô\k’tJl cuhufbtk 6-6- ÃþÁ»ttulu mbtJJtle ÔgJM:t Au.

mbtsbtk J";e s;e øþLntFtuhe ylu ;ubtk Mºteytu vK mnCtde :Nu ;tu ;uJt mkòudtubtk vwÃþÁ»t fu’eytu:E yjd brnjt fu’eytulu htFe Nftg ;u btxu sujbtk yjd Mºte rJCtd cltJJtbtk ytÔgtu n;tu. 702 atuhm Vqx ûtuºtV¤ rJM;thbtk cltJJtbtk ytJujt Mºte rJCtdbtk 39X18lt ºtK cuhuf cltJJtbtk ytÔgt Au.

øþLntFtuhele btlrmf;t Atuzelu mtbtSf fÕgtK btdo ;hV fu’eytu J¤u ;u btxu fu’eytuLþk «Ô\r;Nej hnuÔþk sYhe nðþk. ;u rJath:e «uhtRlu ’k;uµh rJM;thbtk fwj 90 yufh sbelbtk ytuvl sujLþk rlbtoK fhJtbtk ytÔGþk Au. su sbelbtk Fu;eftb fhelu Dô, ztkdh, NtfCtSLþk JtJu;h fhJtbtk ytJu Au. Fu;eftbbtk jdCd 25 suxjt fu’eytu ntjbtk «Ô\; Au.

htsgle ºtu;em sujtubtk mti:e btuxe Jztu’ht suj

mJtmtu »to ct’ vK htsgle yLg sujtu fh;t mti:e Jæþ fu’eytultu mbtJuN fhJtle ctc;btk ylu mkÏgt c¤lt J"thtle xftJthebtk bæM: sujltu ¢btf ceòu Au. sgthu ctk"ftblt ûtuºtV¤ ylu JvhtN btxule ÏþÕje søgtbtk ytsug Jztu’htle bægM: suj«:b ¢btkf Au.

htsgle fwj 23 sujlt rlbtoK mbgbtk vK Jztu’htle bægM: suj atu:t¢btkfu ytJu Au. htsgle mti:e sqle suj ybhuje Ft;u rlbtoK vtbe n;e. ybhuje mcsujLþk rlbtoK ml 1812btk :Gþk nðþk. subtk fu’eytule mbtJuN ûtb;t 90 Au. ðgthct’ ml 1880btk vtjlÃþh mcsuj ylu lJmthe mcsujLþk rlbtoK :gGþw nðþk. su vife lJmthe mc sujbtk fu’eytule mbtJuN ûtb;t 100 Au. sgthu vtjlvÃþwh mcsujbtk fu’eytule mbtJuN ûtb;t 124 Au. ðgthct’ atu:t ¢btkfu ytJ;e Jztu’htle bægM: suj ml 1881btk rlbtoK vtbe n;e ylu sule mbtJuN ûtb;t 795 Au.

htsgle su sujbtk mti:e Jæþ fu’eytulu mbtJJtle ûtb;tle ÷Ðeyu vK yb’tJt’le bægM: suj ct’ Jztu’ht îe;eg ¢bu Au. yb’tJt’le bægM; sujle ûtb;t 1671 fu’eytule Au. sgthu Jz’tuht bægM: sujbtk fu’eytule mbtJuN ûtb;t 795 Au.

sgthu ctk"ftb ylu ÏþÕje sbelle ÷Ðeyu Jztu’htle bægM: suj mJtmtu J»to ct’ vK htsgle yLg ºtuJem sujtulu vtA¤ Atuzelu «:b ¢btkfu Au.

Jztu’htle bægM: sujbtk btu;le mò vtbujt , ’rûtK øþsht;btk:e 6 brnlt Wvhle mò vtbujt fu’eytu, Fuzt rsÕjtlt fu’eytu, mbd{ htsgle sujbtk:e 1 btm Wvhle mò vtbuje Mºte fu’eytu, M:trlf ftat ftblt ylu mò vtbujt fu’eytu ;:t yLg rsÕjtlt yxftg;e fu’eytulu htFJtbtk ytJu Au.

rsÕjtlt ;tÕþftytubtk fu’eytulu mbtJJt btxu ;tÕþft M;hu fwj 20 mcsujtu Au. subtk Jztu’ht ;tÕþft, fhsK, vt’ht,, mtJje, zCtuR, rNltuh, JtDtuzegt, su;Ãþh vtJe, mkFuzt ylu lmJtzebtk mc sujtu cltJJtbtk ytJe Au.

fu’eytulu Mþ"thJt btxu sujbtk ylufrJ" «Ô\r;ytu

yvht" ylu øþLntltu yk"ftbtk «dr; ylu mbts fÕgtKlt v: vh ytd¤ J"u ;u btxu Jztu’htle bægM; sujbtk vK ylufrJ" «Ô\r;ytu fu’eytu btxu gtusJtbtk ytJ;e ntug Au.

NiûtrKf yti¼turdf ylu hb; db; suJe rJrJ" vT«Ô\r;ytubtk sujlt fu’eytu «Ô\; hnu;t ntug Au. subtk Mºteytu btxu fwrxh W¼tudtultu vK mbtJuN :tg :u.

Jztu’htle bægM: sujbtk ytÔgt ct’ fu’eytu yvhtr"f bltuÔ\r; ðgSlu mbtsfÕgtKle bltuÔ\r; ;hV J¤u ;u btxu suj m•tt"eNtu îtht ylufrJ" yjd yjd «Ô\r;ytulwk ytgtusl fhJtbtk ytJ;ðþw ntug Au. sujbtk:e Awxgt ct’ fu’eytu Ãþl& M:trv; :tg ylu ;u btxu ;ulu ytr:of he;u b’’Yv :R Nfu ;uJtu W¼tuuuuudtule ;tjeb ;uytulu ytvJtbt ytJ;e ntug Au. Mþ:theftb, JKtxftb, abo W¼tud, ’hSftb, hmtgK rJCtd, «um rJCtd, cufhe rJCtd fuLxel NtFt dtiNt¤t suJe yti¼turdf «Ô\r;ytubtk ajtJJtbtk ytJu Au.

sgthu Mºte rJCtdbtk ytJuj Mºte fu’eytult fÕgtK ylu Wðf»to btxu rJrJ" «fthlt ø\n W¼tud ylu fwrxh W¼tudtu îtht ;tjebmn Wðvt’l fhtJe ;ublt CrJ»gbtk b’’Yv :tg ;uJe rJrJ" «Ô\r;ytu fhJtbtk ytJu Au. rbKc•te, zexhsLx vtJzh, vdÕþAKegt, ydhc•te, VjtJh vtux, dhb MJuxh, smeo Ch;ftb, øþk:Kftb, raºtftb, rmjtRftb, rJduhu rJrJ" «fthlt ø\nW¼tudtu ajtJJtbtk ytJu Au. ylu sujbtk:e Aqxgt ct’ Ãþl&M:tvl :tg ;uJt «gðltu vK suj m•ttJt¤tytu îtht fhJtbtk ytJu Au.

bægM: suj mkfwjbtk fu’eytu îtht ajtJJtbtk ytJ;e fuLxel vK mV¤ mtce; :R Au. J»to ’hrbgtl Yt.2,87,000 Lþk ftatbtjLþk JuatK Yt. 12,48,761Lþk vtft btjLþk JuatK ;:t fuLxelbtk cltJuj Yrvgt 5,47,506Lþk JuatK fhJtbtk ytÔGþ nðþk. d; J»to ’hrbgtl fuLxelltu lVtu Yrvgt 32,294 hÌttu n;tu.

yti¼turdf «Ô\r;ytubtk J»to ’hrbgtl Yrvgt 1,41,26,744Lþk Wðvt’l fhJtbtk ytÔGþk nðþk. sgthu Yt.,1,34,90,275Lþk JuatK fhJtbtk ytÔGþk nðþk. sgthu J»to ’hrbgtl Yrvgt 14,45,039ltu lVtu :gtu Au. sgthu htusdthe ;hefu Yrvgt 9,17,669le åËfJKe :R n;e.

sgthu suj cdeat Wðvt’l ylts NtfCtSLþk JtJu;h fhe Yrvgt 5,86,730Lþk Wðvt’l fhJtbtk ytÔGþ nðþk. J»to ’hrbgtl «um rJCtdbtk Wðvt’l Yrvgt 24,98,901Lþk :Gþ nðþk. sgthu JuatK Yrvgt 25,63,965Lþk :Gþk nðþk. subtk Yrvgt 2,16,093ltu lVtu :gtu n;tu. «um rJCtdbtk jdCd 55 fu’eytu ftb fhu Au.

yti¼turdf «Ô\r;ytu Wvhtk; bægM; sujbtk fu’eytulu bltuhksl btxu hb; db; ylu xeJele vK ÔgJM:t fhJtbtk ytJe Au. d; J»to ’hrbgtl Jæþ 16 xeJe Cuxbtk b¤;t ntjbtk fwj 42 xeJe suj mkfwjbtk Au. hb; db; btxu sujlt yk;uJtmeytu btxu RLztuh ylu ytWxztuh hb;tu suJe fu aum, fuhb ctuzo, xucj xulem Jtujectuj suJe hb;tu hbtzJtbtk ytJu Au ylu JthkJth yk’htuyk’h xwltobuLx ylu nrhVtRytu gtuSlu ;ubLþk dtihJ fhelu ckæþðJ ylu ftube yuFjtmLþk Jt;tJhK s¤¤tR hnu ;u btxu fu’e fÕgtK «Ô\r;ytult CtdYvu ytJe «Ô\r;ytu m;; ajtJJtbtk ytJ;e ntug Au. fu’e fÕgtKle «Ô\r;ytu btxu ltgc yr"ûtf ve.yu. dturnju vK mV¤ ftbdehe cstJe Au.