«mkdvx

ftu»ttule ytðbnðgt ykdu mkNtu"l btxu yvtgujwk ltucuj vtrh;tur»tf

BˤÇË; he;u ;tu sj-m{tu;tulu ÇËrbbtk:e cnth ftZJt btxu Ntu"uje Sjuxel Mxeflt mkNtu"f MJezllt ytÕ£uz ltucuj, ;uble ;u Ntu"ltu GþØ rJbtl ûtuºtu vK :gujt ymtbtLg ’wYvgtud:e yuxjt Ôgr:; :E dgt n;t fu, ;ubKu ;uble rbÕf;Lþk yuf Jmeg;ltBþk cltJe ;uble rbÕf;btk:e, rJrJ" ûtuºtu :gujtk ©u»X Ji¿ttrlf mkNtu"ltu ;ubs mtrnðg ûtuºtu ©u»X «’tl fhlthtytulu ;u rbÕf;ltk - BËzeltk - Ôgtsbtk:e vtrh;tur»tf ytvJt sKtÔGþk nðþk ;u vAe:e (1901 vAe:e) yt ûtuºttubtk ©u»X «’tl fhlthtytulu rJµLþk mti:e ©u»X vtrh;tur»tf - ltucuj vtrh;tur»tf ytvJtbtk ytJu Au. yt BËzeLþk Ôgts vK caðþk ntuE, ;u BËzebtk Wbuht;tk yðgthu ;tu ;ule bt;ch hfb :E dE Au ylu y:oNtMºt ;ubs Ntkr; btxultk vK vtrh;tur»tftultu ;ubtk Wbuhtu :gt vAe vK ’h J»tuo ’huf bnðJltk ûtuºtu ©u»X «’tl fhlthtytulu 10 jtF yburhfe ztpjh suxje hfb vtrh;tur»tf mt:u mLbtlt:uo ytvJtbtk ytJ;e ntuJt A;tk ;ubtk:e vK hfb cau Au su vtAe Bˤ BËzebtk sbt fhJtbtk ytJu Au.

yt vife yuf btºt Ntkr; btxuLþk vtrh;tur»tf, ltuJuoltk vtxldh ytuMjtubtk yvtg Au. ßgthu yLg ;btb vtrh;tur»tftu MJezlltk vtxldh Mxtufntubbtk ytvJtbtk ytJu Au. yt vtrh;tur»tftu ykdu «thkrCf rlKog ;tu MJezeN yufuzube ju Au sule Wvh rJµlt yd{d½g ’uNtule mkckr"; ûtuºttule Ôg¾;ytu bksqhe ytv;tk ;u ònuh fhJtbtk ytJu Au. yt J»tuo yti»t" rJ¿ttl ûtuºtu (buzemel ûtuºtLþk) ltucuj vtrh;tur»tf yuf yburhfl ylu cu rc{rxN rJ¿ttleytulu Vt¤u dGþk Au. rc{rxN JkNlt cu rJ¿ttleytu «t.mezle c{ulh (75) ylu ßntul R.mÕxl (60) ;ubs yburhfe rJ¿ttle «t. yua. htucxo nturJoðÍlu «tKeytult ’unlt ftu»ttu îtht fht;e ytðbnðgt rJ»tu ymtbtLg mkNtu"l fhJt btxu ;u vtrh;tur»tf mkGþ¾; he;u Vt¤JJtbtk ytÔGþk Au.

furjVturlogtltk jt¥òujt ÂM:; ytÕf RÂLMxxâqx ytpV ctgtujtursfj MxzeÍbtk mkNtu"l fhe hnujt rc{rxN JkNlt rJ¿ttle «t.c{ulhu vth’Nof f]rb, me.yujudLm Wvh mkNtu"l fh;tk, ;ublu òKJt béGþk fu, ftu»ttu ’un rJftmbtk fE he;u mntgÇË; :E Nfu ;ub Au. yt mkNtu"lu Jæþ mkNtu"ltu ykdu vtgtLþk ftgo fGþO Au. ßgthu EkøjuLzle fuÂBc{s GþrlJrmoxeltk muLdh muLxhbtk mkNtu"l fhe hnujt «t.mÕxlu Ntu"e ftZTGþk Au fu, SJlt ftu»ttule halt s ;u he;u :E Au fu, ;u yBþf mbg vAe MJgbuJ ytðbnðgt fhu Au. (rJmrso; :tg Au) ßgthu bumuåGþmuxm RLMxexâqx ytuV xufltujtuSbtk mkNtu"l fhe hnujt yburhfe «tægtvf yua. htucxo nturJoðÍlu ;ubltk mkNtu"ltu ’hrbgtl òKJt béGþk fu yt me.yujudLm «fthltk f]rblt ftu»ttubtk su «fthltk suLm ntug Au ;uJtk s suLm btlJelt ftu»ttubtk vK ntug s Au. ;u:e, btlJ ftu»ttu vK mbgtk;hu ytðbnðgt fhu Au ylu ;u «fthu ;ubLþk «tud{tb´d limrdof he;u s :guÕþk ntug Au. ytb yt ºtKu rJ¿ttleytuyu fhujtk mkNtu"ltu m¤kd-M˺t he;u òuEyu ;tu ;u fuxjtgu ymtæg htudtulu mtæg fhJtbtk Wvgtude cle Nfu ;ub Au. sub fu yt Ntu":e ÃËKo;& ymtæg blt;t ;uJt htud yuEzTÍlu lt:Jtbtk mntgÇË; cle Nfu ;ub Au. fthKfu yt yuRzTÍ WðvLl fhlth vrhÂM:r; Wvh s yt mkNtu"ltu îtht ykfqN BËfe Nftg ;ub Au. yt Wvhtk; c{uEl Mx[tuf ;ubs ntxozeÍeÍlu lt:Jt btxu vK ;u mntgÇË; cle Nfu ;ub Au, ßgthu fuLmh htufJt btxu ;Æl yvmÔg r¢gt nt: "he fuLmh Wvh rJsg «tÃ; fhe NftNu ;ub vK rJ¿ttleytuLþk btlÔþk Au. fuLmh :JtLþk Bˤ fthK ;u ftu»ttu ytðbnðgt fh;t l:e ;u Au, ;uxÕþk s ln´ vhkðþ fuxjtf ftu»ttu ftçË cnth rJftm vtbe yLg ftu»ttultu ltN fh;t hnu Au. yt:e ytJt cuftçË ftu»ttulu ytðbnðgt ;hV jE sJtbtk yt mkNtu"ltu mntgÇË; cle hnu ;ub Au.

Ctir;f NtMºtbtk, ;ule Fdtu¤ rJ¿ttl NtFtbtk mkNtu"l fhe hnujt, yburhftlt «t.hubLz zuJem (87) ylu Rxtjebtk sLbujt vhkðþ yburhftbtk ytJelu Jmujt «t.heftztuo Sgtmtule (71) ;ubs òvtllt «t.btmt;tuNe ftuNect (76)lu mkGþ¾; he;u ytvJtbtk ytÔGþk Au. yt rJ¿ttleytuyu MËgo «ftN fE he;u ytvu Au ;ule Wvh ;ubs ’qh hnujt ;thtytu Wvh vK mkNtu"l fgtO Au. yt rJ¿ttleytu vife, «t.zuJem ylu «t.ftuNectlu ;ubltk BˤÇË; mkNtu"ltu c’j yt vtrh;tur»tfle y"eo hfb mbtl Ctdu Jnukae ytvJtbtk ytJNu ßgthu yLg y"eo hfb Bˤ Rxtjebtk sLbujt ;uJt «t.Sgtmtulelu ytvJtltu rlKog juJtbtk ytÔgtu Au.

«t.zuJem ylu «t.fturNctyu «gtudtu îtht LGËx[eltu ltblt BˤÇË; vtxeofÕmLþk yÂM;ðJ Au ;ub ’NtoÔGþk Au. (yt ;c¬u ;u WÕjuFleg Au fu Cth;lt s yuf rJ¿ttle «t.ctuÍu rJµrJÏgt; Ctir;fNtMºte «t.ytELMxtElle mt:u, r«LMxl GþrlJrmoxebtk nt: "hujtk mkNtu"ltu ’hrbgtl dK;heytu btkzelu ytJtk vtxeofÕmltk yÂM;ðJ rJ»tu sd;Lþk ægtl ’tuGþO nðþk. (yt:e ytELMxtElu ;uJtk fKtuLþk ltb ctumtuLm ytÃGþk nðþk) ;uytu «gtudtu îtht ;t÷~g ;ublu he;u ’NtoJe N¾ât l n;t) ytJtk yt fKtu (vtxeofÕm) «akz ’ctK leau ntEz[tuslltk cu y½þytu b¤e ;ubtk:e nejegb cl;tk, Bˤ vhbt½þbtk:e Aqxtk vz;tk òuJt b¤u Au. dtEdh - BËjh ftWLxhbtk Ícftht suJe huFtytu îtht suLþk yÂM;ðJ òKe Nftðþk nðþk vhkðþ yt cklu rJ¿ttleytuyu btºt Ícfthtu s ln´ vhkðþ ;u fKtu (vtxeofÕm)lu s vfze vtzâtk Au ylu mtrc; fhe ytÃGþk Au fu, ftuEvK «fthLþk Jsl fu JesCth ln´ "htJ;tk yt MËûbtr;MËûb fKtu (vtxeofÕm) s rJµlt ;btb v’t:tuo (÷Ôgtu - buxh)ltk BˤÇË; Dxftu Au.

ßgthu «t.Sgtmtuleyu yuÔþk yu¾mu xujeMftuv cltÔGþk Au fu, su îtht ’qh ’qh hnujt ;thtytubtk:e ytJ;tk ûtrfhKtu rJ»tu btrn;e bu¤Je Nftg Au. yt îtht ;ubKu EbuLm yubtWLx ytpV ntE-£efJLme huzegtu JuÔÍ rlgrb; he;u Atuze hnujt ¾JtÍtmo ;ubs yBþf yBþf mbgu ytJt ;hkdtu Atuze hnujt vÕmtmo «fthlt ;thtytu ylu ;u ;thtytuLþk ÷Ôg øþYðJtf»toK îtht ;ultk fuL÷ ;hV yufXwk :;tk ;ultk «akz ’ctKlu je"u :;t rJMVtux, vrhKtbu jtÏFtu btEj Mþ"e yJftNbtk Vujtðþk ÷Ôg "htJltht ylu :tuzt mbg btxu yðgk; «ftrN; cl;t MþvhltuJt ;thtytu AuJxu ;u ÷Ôg CMbeÇË; :;tk ;ubtk:e cl;tk çjufntuÕm (yðgk; Drl»X ÷Ôg "htJ;t vhkðþ ;Æl «ftN hrn; ;thtytu fu ßgtk mbg (N¾;) vK Ntu»ttE òg Au.) rJ»tu vK fhuje Ntu" btxu ;ublu yt ltucj vtrh;tur»tfle hfbltu y"tuoy"o Ctd ytvJtbtk ytJlth Au.