luxJfo
;rb¤ltzw-fKtoxf
Jåault ftJuhe l’elt rJJt’ Wvhtk; dtu’tJhe, lbo’t, mtul, dkdt, rmkæþ,
ftuNe, dkzf, Jduhu l’eytult rJJt’btk ~þk Au?
Cth;le l’eytult ht»x[eg ylu ytk;hht»x[eg rJJt’
juFtkf & 2
l’eytult ht»x[egfhK ykdule yuLSlegh fuÃxl
’elNt ’Mðþhle gtuslt fub ytd¤ l J"e?
f]»Kt l’elt vtKeltu Ídztu y:Jt
lbo’t l’eltu y:Jt dtu’tJhe l’eltu... xqkfbtk,
ftuRvK l’elt vtKeltu Ídztu òdu Au ðgthu mt"thK yrC«tg
yuJtu :tg Au fu... yt fh;tk l’eytuLþk ht»x[egfhK fhelu fuL÷
mhfthu sub c"e cuLftultu JneJx mkCt¤e je"tu Au yub l’eytult
vtKeltu vK JneJx mkCt¤e ju... ;tu ytJt Ídzt l :tg.
yu ht»x[egfhKle Jt; ;tu... ytslt ;c¬u
yuf ctsw vh hnu ;ub Au vhkðþ vujt vthme øþsht;e yuLSlegh fuÃxl ’elNt
’Mðþhle l’eytulu òuzJtle su gtuslt n;e yu yublt vnujtklt
Cth;lt yuf bntl yuLSlegh ylu lunYlt «"tlbkz¤lt rmkatR Ft;tlt
«"tl fu.yuj. htJle gtuslt suJe... Ftm fhelu øþsht;btk lbo’tlt
ÃËhlt vtKe mtchb;e, bne Jduhu l’eytubtk XtjJJtle gtuslt mV¤
:R vAe JnuJtY gtuslt jtdu ;uÔþk Au.
fuÃxl ’Mðþhle gtuslt ‘‘l’e
©]kFjt gtuslt¥¥ ;hefu òKe;e Au. yu gtusltlt vnujt ;c¬tbtk vrùb Cth;lt
htJe l’e:e NY fhelu ÃËJobtk c{ñÃþºt l’e Mþ"e 4200
jtkce ylu 300 bexh vntu¤e lnuh cltJelu yubtk 50 rJNt¤ ytfthlt ;¤tJ
cltJelu yu îtht vtKe «Jtrn; fhJtLþk rJathtguÕþk. yu Wvhtk; bæg lnuh©]kFjtbtk
9,330 fe.be. jtkce ylu 300 bexh vntu¤e lnuh ylu yule Jåau rJNt¤
ytfthlt 200 ;¤tJtu cltJJtle rJathKt n;e. yt cklu lnuh©]kFjtlu vxlt
ylu r’Õje vtmu 3.7 bexhlt ÔgtmJt¤e btuxe 5 vtRvjtRltu:e òuzJtle
gtuslt n;e.
fuÃxl ’Mðþhle "thKt n;e
fu.. yt gtuslt:e 21.9 fhtuz nufxh J"thtle sbellu vtKe ÃËhwk
vtze NftNu. yubKu 1 fhtuz 68 jtF MJgkmuJftule b’’:e 3-4
J»ttuobtk yt gtuslt ÃËhe fhe c;tJJtltu mkfÕv fhujtu. yule vtA¤ 24,095
fhtuz Yrvgtltu Fao :Jtltu yk’ts n;tu.
fuÃxl ’Mðþhle yt gtusltlu WåaM;hlt
rJNu»t¿ttule cu mrbr; îtht aftmJtbtk ytJuje. yu mrbr;btk fuL÷ mhfthLþk
vtKe vka, htßg mhfthtult «r;rlr"ytu, ytR.ytR.xe.lt «tuVumhtu,
Yzfe GþrlJrmoxelt «tuVumhtu, Jduhu n;t. cLlu mrbr;yu fuÃxl ’Mðþhle
gtusltlu ytr:of ÷rÐyu ÏËc s Faeoje dKtJuje. (òu fu ðgth vAele c"e
s mhfthtuyu ycòu ln´ vK FJtuo rlFJtuo Yrvgt JuzVe ltkÏgt Au... V¾;
vtKele gtusltytu vtA¤ s FJtuoFJtuo Yrvgt Faeo ltkÏgt Au A;tk ytFt
’uNle vtKele mbMgt n;e yu fh;tk Jæþ cdze Au. yuxju nfef;btk,
ztufxh ’Mðþhle fu fu.yuj. htJle gtuslt Wvh Vhe:e rJathKt fhelu
’uNChle l’eytulu mtkf¤elu dkdt, lbo’t, f]»Kt, ftJuhele
mtkf¤ cltJJtle sYh Au. Gþhtuv- yburhftyu ytJe s l’eytule mtkf¤
QCe fhelu vtKele mbMgtlu Wfuje Au. ytvKu ðgtk çGþhtufme ylu «"tltu
htsfthKeytu yuxjt c"t jtkaegt ylu C{Ð :R dgt Au fu... yt he;u
ftuR mbMgtlu Wfuje ltkFu ;tu yublt rFMmt su ‘‘vhbulLxje¥¥
Cht;t hnu Au... yu vhbulLxje Cht;t ck" :R òg. yuxju ;uytu ytJe
mbMgtytulu òd;e s htFu Au.)
yt l’elt vtKelt rJJt’ îtht
htsfthK vK Fujtðþk ntug Au yuxju ytsu ’uNbtk ftJuhe l’elt
rJJt’ Wvhtk; dtu’tJhe, mtul, ftJuhe Jduhu l’eytult
vtKeltu rJJt’ vK atju Au. 1956btk fuL÷ mhfthu ‘‘ELxh
Mxux Jtuxh zeMÃGþx yufx¥¥ vK fhujtu A;tk l’eytult vtKeltu rJJt’
atÕgt s fhu Au.
’t.;. dtu’tJhe l’elt
vtKeltu rJJt’ Au. bntht»x[, ytL"{«’uN, yturhMmt,
bæg«’uN ylu fKtoxf Jåau yt l’elt vtKele JnukaKe ykdu rJJt’
Au. yu rJJt’lu WfujJt 1969btk fuL÷ mhfthu Lgtgt"eN cAtJ;lt
«BþFv’ leau yuf mrbr;le halt fhuje. yule ftbdehe atj;e n;e
yu ’hBgtl 1975btk mkckr"; htßgtu Jåau rmkatR ykdule rîvûteg
ylu rºtvûteg mbswr; :guje. yu c"e mbsw;elu jûtbtk htFelu y’tj;e
vkau 11 J»to vAe 1980btk ykr;b åþft’tu ytvujtu.
dtu’tJhe ylu yule mt:ule ceS
l’eytuLþk vtKe yule mt:u mkckr"; htßgtu yuf rlrù; M:¤
Mþ"e Wvgtudbtk jR Nfu Au... yuJt «fthltu yu åþft’tu c"e
s l’eytulu jtøþ fhe Nftg ;uJtu n;tu. ’t.;. bntht»x[ dtu’tJhe
l’eLþk vtKe viXl Mþ"e Jtvhe NfJt btxu MJ;kºt Au, ylu ytL"{«’uN
viXl vAe dtu’tJhe l’elt vtKeltu Wvgtud fhe Nfu... yu s
he;u rîvûteg mbsw;e «btKu dtu’tJhe l’ele mntgf l’eytult
vtKele JnukaKeltu WÕjuF Au. yu mbsw;ebtk EabtvÕje ylu vtujtJhb suJe
ytk;hhtßg gtusltytultu vK WÕjuF Au.
f]»Kt l’eltu rJJt’ J¤e ytL"{
ylu fKtoxf Jåau Au. yt l’e bntc¤uµh:e lef¤e bntht»x[lt m;tht
ylu mtkdje rsÕjtu vth fhelu W•th fKtoxf ylu ’rûtK ytL"{«’uNbtk
:Rlu Jnu Au.
’rûtK fKtoxfbtk ftJuhe l’eLþk
suxÕþk bnðJ Au yuxÕþk s W•th fKtoxfbtk f]»Kt l’eLþk bnðJ
Au. fKtoxflt 60 xft Ctdlu yt l’e vtKe ytvu Au ylu jdCd 30 jtF
nufxh sbellu rmkra; fhu Au... yulu 55 jtF nufxh Mþ"e jR sR
Nftg ;ub Au. ytÍt’e vnujtk bneMþh htßgbtk f]»Kt l’elt
jdCd 26 ycs DlVwx vtKeltu Wvgtud :;tu n;tu vhkðþ htßgtule Ãþlhaolt
:gt vAe (bneMþh htßgbtk:e fKtoxf htßg cLGþk) htßgu sub sub vtKeltu
Wvgtud J"tgtuo ;ub ;ub ytL"{«’uNu yultu rJhtu"
NY fgtuo.
yt l’elt vtKelt rJJt’ btxu
vK cAtJ; y’tj;e vkale 1969btk halt fhJtbtk ytJuje. yultu åþft’tu
1978btk ytJujtu su Bþsc fKtoxflu 700 ycs DlVwx, ytL"{lu 800
ycs DlVwx ylu bntht»x[lu 560 ycs DlVwx vtKe JtvhJtle Awx ytvuje.
vhkðþ yu åþft’t vAe vK rJJt’ltu yk; l ytÔgtu. ytL"{«’uNu
J"thtlt vtKelt Wvgtud btxu ;uÕþøþdkdtle gtusltLþk ftb NY fGþO..
yuxju fKtoxfu vK vtu;tle ltle ltle gtusltytult ftb NY fhe ’e"t.
yubtk yÕgtJ;e ck"le gtusltyu rJJt’ sdtJujtu. yu rJJt’Lþk
fthK øþsht;le lbo’t gtusltle QkatRle suJtu rJJt’ Au. yÕgtJ;e
ck"le QkatR fh;t Jæþ QkatRltu ck" fKtoxfu ctk"JtLþk
l¬e fGþO. yu Wvhtk; ck"lt ’hJtòlt fthKu vK rJJt’
QCtu :gujtu Au. fKtoxf ’hJtòle QkatR 155 bexh htFJt btdu Au
ßgthu ytL"{ fnu Au fu.. J"thubtk J"thu QkatR 32 bexh
s htFe Nftg. fthK fu ytL"{Lþk fnuÔþk Au fu Jæþ QkatRlt ’hJtòlt
fthKu ytL"{lu ytuAwk vtKe b¤u ;ub Au.
mtul l’elt vtKeltu rJJt’
vK ytJtu s... NbJtlt c’ju Jfh;tu s dgtu Au. mtul l’e rcnth,
W•th«’uN ylu bæg«’uN Jåau:e Jnu Au yuxju yu ºtKu
g htßgtu Jåau yultu rJJt’ atju Au. yt rJJt’btk rcnth vtu;tlu
mti:e Jæþ Lþfmtl :ðþk ntuJtle Vrhgt’ fhu Au. Bˤbtk rJJt’
mtul l’ele mhuhtN Jtr»tof vtKele WvjÂç" Wvh fuL÷ :gujtu
n;tu. vnujtk 1972btk yuLþk vtKe J»tuo 123 jtF yufh Vex ytkfJtbtk
ytJuÕþk ylu cu brnlt vAe yu 142.50 jtF yufh Vex dKJtbtk ytÔGþk.
yu vAe mtul l’e rJ»tult vkau yule mhuhtN vtKele btºtt 154.80
jtF yufh Vex l¬e fhuje.
rcnthle Vrhgt’ yuJe Au fu yt
he;u vtKeLþk «btK m;; J"th;t hnelu W•th«’uN ylu bæg«’uNlu
jtC ytvJtLþk ftJ;hwk fhelu yule mt:u yLgtg fhJtbtk ytÔgtu Au.
lbo’t l’elt vtKeltu rJJt’
vK yt s «fthltu Au. ytk;hhtßg s¤rJJt’ ykdult 1956lt ftg’tle
fjb 4 «btKu fuL÷ mhfthu 6 ytufxtuch 1996lt htus lbo’t l’elt
vtKe ykduLþk y’tj;e vka lebJtbtk ytJuÕþk. LgtgBËr;o Je. htbMJtbe
yult yægût n;t. 1979lt 7 rzmuBchu vtu;tltu åþft’tu ytÔgtu.
yu åþft’t «btKu øþsht;lu 90 jtF yufh Vex, bæg«’uNlu 182.5
jtF yufh Vex, bntht»x[lu 2.5 jtF yufh Vex ylu htsM:tllu 5 jtF yufh
Vex vtKe ytvJtLþk sKtJuÕþk. yt åþft’t mtbu rJhtu" :gtu
yu mt:u øþsht;btk lbo’t l’e vh cle hnujt mh’th mhtuJh
ck" rJ»tu vK rJJt’ òdujtu. yk;u Mþr«b ftuxolt åþft’t
vAe Ntkr; :R Au vhkðþ yult åþft’t:e mk;tu»t l:e.
yt Wvhtk; dkdt, gBþlt l’elt vtKe
rJ»tu vK W•th«’uN, rcnth, vkòc, nrhgtKt, Jduhu htßgtu
Jåau Ídzt atju Au.
yt rmJtg ytvKt vztuNe htßgtu vtrfM;tl,
luvt¤, ylu ctkdjt’uN mt:u vK rmkæþ, dkdt (nwdje), ftume Jduhu
l’eytult vtKelt Ídzt atju Au.
’t.;. luvt¤ Au. luvt¤le Ctidturjf
ÂM:r; s yuJe Au fu dkdt l’ele btuxtCtdle mntgf l’eLþk
W’TdbM:tl luvt¤ Au ylu Cth;le mhFtbKebtk luvt¤ nS rJftmle «thkrCf
ÂM:r;btk vK l:e. sub fu, luvt¤btk ftuR W¼tud s l:e. ytb, yu rJftm
vtbujtu ’uN ln´ ntuJt:e yule l’eytult vtKeltu Wvgtud yu
l:e fhe Nf;tu ylu ftuR vK ’uN yulu yu btxu jtul fu b’’
fhJt vK ;igth l:e. yðgth Mþ"e luvt¤lu jtdu Au fu yule ftume
l’e vh, bntftje l’e vh ylu dkzf l’e vh cluje gtusltytultu
yulu jtC l:e b¤;tu. ftume ylu dkzf l’e vh su ck" ck"tgt
Au yult:e yulu jtC ytuAtu bégtu Au ylu Lþfmtl Jæþ :Gþk Au. ßgthu
yule rmkatRLþk ;kºt Cth;lt fcòbtk Au. luvt¤btk su lnuhtu Au yu vK
XuftKt Jdhle Au.
yt c"t rJJt’tult Wfuj btxu
bntftje l’e Wvhlt Nth’t ck", xlfÃþh ck" ylu
vkauµh gtusltlt mkGþ¾; rJftm btxu 1996btk Cth; mt:u yuf mkr"
:R n;e. yu vAe btao 1999btk cLlu ’uNtu Jåau yuf mkGþ¾; gtuslt
:R n;e. 2001le mtjbtk 17be cuXf :guje subtk vuje mk"ele mbeûtt
fhJtbtk ytJuje.. nS yu rJ»tu Jt;ae; atju s Au.
Cth; ylu ctkdjt’uN Jåau Vh¬t
ck"ltu rJJt’ òKe;tu Au. Bˤ 1971 vnujtk ctkdjt’uN
ßgthu vtrfM;tlltu Ctd n;tu ðgthu vtrfM;tl mt:u yultu rJJt’
WfujJtbtk rl»V¤;t b¤uje.
Vh¬t ck"ltu Er;ntm yuJtu Au fu
rc{rxNhtuyu nwdje (dkdtlt DKt ltbtubtkLþk yuf ltb. fjf•tt vtmu:e
vmth :;e dkdtlu nwdje fnu Au) l’e Wvh fjf•ttbtk yuf ck"
ctk"ujtu su:e ckdt¤le Ftzebtk:e ytJ;t JntKtu ðgtk jkdh ltkFe
Nfu. fjf•tt Wvh ytJ;e nwdje l’eltu hM;tu BþrNo’tct’
vh:e vmth :;e Ctdeh:e (dkdtl’eLþk ceswk yuf ltb) l’e Wvh
rlCoh n;tu. vhkðþ Ctdeh:eLþk vtKe AuÕjt mtu J»tobtk BþrNo’tJt’
vtmu Dxðþk hÌtwk nðþk yuxju yu vtKe ðgtk Jæþ hnu yu btxu BþrNo’tJt’lt
Vh¬t ltblt ûtuºtbtk ck" ctk"Jtle rJathKt fhJtbtk ytJuje.
yu ck" ctk"Jtbtk 100 J»to :gt ylu 1976btk dkdt l’e
Wvh Vh¬t ck"Lþk ftb ÃËYk :Gþk.. yu mt:u s ctkdjt’uNbtk:e
vmth :;e dkdtl’eLþk vtKe Dxe dGþk. vrhKtbu cLlu ’uNtu
Jåau l’elt vtKeltu rJJt’ QCtu :gtu.
yu rJJt’lu WfujJt btxu 1977btk
cLlu ’uNtu Jåau mkr" :yuje vK yu mkr" Jadt¤tle n;e.
yu mkr" «btKu ’h J»tuo òLGþythe:e bule Jåau vtKeltu 60
xft Ctd ctkdjt’uN Jtvhu ylu 40 xft vh Cth;ltu n¬ hnu... yuÔþk
l¬e :yuÕþk. 1982 ylu 1985 Jåau yt mkr"btk :tuztuf VuhVth fhJtbtk
ytÔgtu ylu 1988btk yu mkr"le Bþ’; ÃËhe :R dR.
yu vAe 1996lt 12 rzmuBchu cLlu ’uNtu
Jåau dkdtl’elt vtKele JnukaKe rJ»tu Vhe mkr" :R...su Bþsc
Vh¬t ck" vh ytJlth 75,000 ¾âwmuf vtKebtk:e 40,000 ¾âwmuf vtKeltu
Wvgtud Cth; fhu ylu ctfeltu Wvgtud ctkdjt’uN fhu yuÔþk l¬e
:guÕþk. yu mkr" Wvh mneme¬t :gt vAe cLlu ’uNtule yuf mkGþ¾;
mrbr; haJtbtk ytJe.
yu vAe cLlu ’uNtu Jåau ftuR rJJt’
:gtu l:e. yu rmJtgle r;M;t l’e, bLþ l’e, FtuJtR, btnwhe,
"thjt, æþ"fwbth Jduhu l’eytu rJ»tu vK ftuR Ídztu
l:e hÌttu.
rmkæþ l’elt vtKeltu rJJt’
Cth;lt Ctdjtlt fthKu QCtu :gtu. rmkæþ l’eLþk fwj vtKe 16.8
fhtuz yufh Vex Au subtk:e vtrfM;tl 6 fhtuz 60 jtF yufh Vex vtKe
Jtvhu Au ylu Cth; V¾; 90 jtF yufh Vex vtKe Jtvhu Au. yu JF;u rmkæþ
l’e Wvh ftuR ck" fu lnuh ln´ ntuJt:e yuLþk 9.3 fhtuz yufh
vtKe JuzVtR sðþk nðþk. ytb, rmkæþ l’elt vtKele Dxle ymh Cth;le
Fu;e Wvh vze. Ctdjt vnujtk su lnuhtu n;e yu b"tuÃþh vtmule
yvhcthe’tytuc lnuh ylu rVhtusÃþh vtmule r’vtjÃþh lnuh
Cth;btk ytJe dR vK yu lnuhLþk vtKe vtrfM;tllu òg Au. yuxju vtrfM;tllt
vkòc «tL;le lnuhLþk vtKe Cth; Wvh s rlCoh Au. yu s he;u rmkæþ l’e
Wvhle Jes¤ele gtuslt bkze sj rJ¼w; gtuslt Cth;btk ytJe dR yuxju
ðgtkle Jes¤e:e vK vtrfM;tl Jkra; :R dGþk... yt:e 1960btk rJµcukflt
luò leau Cth;lt Jzt«"tl lunY, vtrfM;tllt Jzt VeÕz btNoj yGþcFtl
ylu rJµ cukflt zcÕGþ.yu.ce. Ej Jåau mkr" :R fu m;js, çgtm ylu
htrJ l’elt vtKeltu Wvgtud vtrfM;tl fhu ylu rmkæþ, sujb ylu
raltc l’eytult vtKeltu Wvgtud Cth; fhu.
yu mkr" vAe cLlu ’uNtu Jåault
l’elt vtKelt «§tult Wfuj btxu yuf vkale halt fhJtbtk ytJe Au
sult fthKu vAe ftuR Ǥ QCtu :gtu l:e.
(ftJuhelt l’elt rJJt’ rJ»tu
ftju)
Top
|
