ydtuah rJµ

yburhftlt rNftdtuLþk yuf bftl ctJl btKmtulu ChFe dGþk nðþk!

ytvKlu DKeJth yuJtu yLþCJ :tg Au fu ftuR søgtyu Jæþ mbg hnuJtLþk bl :tg ;tu ftuR søgtyu :tuzeJth vK hnuJtLþk bl l :tg. ftuR bftl mtiCtøg ylu MþF jtJu ;tu ftuR bftl ’wCtoøg ylu ’w&F. Ôg¾;lt vtu;tlt Ctøg-’wCtoøgle Jt; ;tu yjd ctc; Au vK ;u søgt fu bftlle ctc;btk vK yuÔþk clu Au. fuxjtf bftl ;tu FhuFh yuJt yrCNtrv; ntug Au fu ðgtk hnulthle FtltFhtce s lrn, ;ubltu mJoltN fhe ltF;t ntug Au. ÇË;ft¤btk ;u M:tl vh hnulthltu B\;tðbt ðgtk hnulthlu f’e MþF-Ntkr; yLþCJJt ’u;tu l:e.

yburhftlt rNftdtu Nnuhbtk ytJuj ‘rmÕJh ytuf¥ rJM;thlt yuf bftlle Jt; fheyu ;tu ytvKu ;ulu yrCNtrv; s btlÔþk vzu. fub fu ;ubtk hnultht c"t s jtuftult yvB\ðGþ :gt Au. mtu J»tolt dt¤tbtk sw’e sw’e 52 Ôg¾;ytu ;ubtk hnuJt ytJe ;u c"tlu ;u ChFe dGþk Au!

;u bftllu cltÔGþk nðþk yujufÍtLzh Jugrhkd ltble "lJtl Ôg¾;yu, sulu lûtºtrJ¼tltu schtu aMftu jtdujtu n;tu. ;uKu yt bftl cltJJtbtk ftuR fbe htFe l n;e. Rkx ylu rmbuLx mt:u atufjuxe hkdlt vÚ:htultu Mþk’h fjtðbf he;u Wvgtud fgtuo n;tu. yu bftl ftuR mtbtLg bftl suÔþk lrn, vK htsbnuj suÔþk Mþk’h ylu ytf»tof ’uFtðþk nðþk. vK cltÔgt vAe ;u Jæþ mbg ;ubtk hne N¾ât lrn. 1887lt ytufxtuch brnltle yuf ht;u Dhlt ltufhtuyu yujufÍtLzhlt ytuhztbtk:e yJtòu ytJ;t mtkCégt. ;ubKu ;ublt Nglfûtlu FtujJt cnw «gðltu fgto vK ;ubtk mV¤;t l b¤e. vAe ;ublt vrhra; mkck"eytulu ctujtJJtbtk ytÔgt. ;ubKu c"tyu Cudt :R ytuhztLþk cth½þk ;tuzelu yk’h sRlu òuGþk ;tu ;u bhK vtbuje ntj;btk n;t.

yt Dxlt vAe ;h; ;tu ftuRyu ;u bftl Fhe¼wk lrn vK "ebu "ebu ;u Jt; ÇËjtR dR. 1897btk yuf ©ebk; fwxwkcle bt:tVhuj GþJ;e bur:Õztyu ;u bftl Fhe’e jeæþk. ;ulu ;ult ltltle yvth mkvr•t Jthmtbtk b¤e n;e. ;ult ltlt ftÂÕJl mtultle FtKtult btrjf n;t. bur:Õzt ;ulu b¤ujt vimt vtKele sub Jtvhu ;tug ÏËxu ;ub l n;t. ;u ;ult «ube JurjLGËJ mt:u ‘rmÕJh ytufltk ;u bftlbtk hnuJt ytJe. ;u jøl fhJt btkd;t n;t vK ;u btxu ;ublu ftuR W;tJ¤ l n;e. vnujtk ;tu ;u cklu yt yuf’krzgt Mþk’h bnujlt yuftk;btk hkdhurjgt bltJJt RåA;t n;t.

;ublt hkdbtk Ckd vztJu ;uJt yuf mbtath ;ublu ytvJtbtk ytÔgt. ltufhtuyu sKtÔGþk fu ðgtklt yuf ck" fqJtbtk:e yuf Ãþhw»tLþk ntzrvksh b¤e ytÔGþk Au, ;ule mt:u yuf ftx Ft"uje ck’qf ylu yuJe rlNtleytu Au su ðgtklt ø\nGþØ - ytk;hrJd{nlt mbgltu rl’uoN fh;t n;t. vhkðþ bur:Õze ylu JurjLGËJu ;ule ftuR vhJt fhe lne. ;ubKu fqJtlu rcjfwj ck" fhtJe ’e"tu. JurjLGËJu mtultle FtKltu fthtucth mkCt¤e je"tu n;tu ylu ;ulu yuf yXJtrzgt btxu cnthdtb sJtLþk :Gþk. bur:Õzt ;ule htn òu;e n;e ylu ;u vK bur:Õztlt rJhnbtk ;zv;tu n;tu. ;u Dhlt Wkchtbtk ’tFj :gtu ;u mt:u s yuftyuf ;ultbtk dtkzvK «Ju~Gþk ntug ;uÔþk J;ol fhJt jtøgtu. ;uKu vtu;tle fbh vh ctk"ujtu Ahtu cnth ftZgtu ylu ;ulu bur:Õztle At;ebtk Ctukfe ’e"tu. vAe ;u Ahtu ;ult Nhehbtk:e cnth Fukae ftZe ;u vtu;tle At;ebtk Ctukfe ’e"tu! JurjLGËJ Ahtu bthe hÌttu n;tu ðgthu ;ulu jtøGþk fu ftuRf ;ult bl vh mJth :Rlu ;ulu c¤sche:e ;ule «urbft vh «nth fhtJe hÌtwk Au. yt Dxltlu DKt jtuftuyu «ubeytultu Ídztu mbS je"tu ylu ;ult rJNu ftuR ytNkft l fhe.

;u vAe ;u bftl Fhe¼wk ‘rNftdtu rx[çGþl¥lt mkvt’f ßntul rmrbÕxlu. ;uKu ;u bftl 1909btk Fhe¼wk. 11 òLGþythe 1910lt htus ;ublu Duh ftuR ftixwkrcf WðmJ n;tu. ftuR ct¤flt sLbr’Jmle WsJKe n;e. ;u «mkdu 38 Ôg¾;ytu ðgtk WvÂM:; n;e. yt mbthkCbtk sbJtltu ftgo¢b vK n;tu. c"tyu sbJtLþk ÃËhwk fGþO. vAe ftuR cnth:e yk’h ytÔGþk ylu cth½þk Ftujelu òuGþk ;tu ðgtk WvÂM:; c"t s ytzºtem jtuftu sbel vh bhujtk vzgtk Au! ytle ;vtm fhtJtR ðgthu òKJt béGþk fu Ctuslbtk ftuR yðgk; Íuhe v’t:o C¤e sJt:e ;ubLþk B\ðGþ :Gþk nðþk!

;u vAe1915btk ;u bftl muBGþyj ytuae ltblt mkNtu"fu Fhe¼wk. ;u RSÃ;lt rvhtrbz mkck"e mkNtu"l fh;t n;t. yuf r’Jm ht;lt mbgu ;ubKu raºtrJraºt yJtòu mtkCégt. vK ;u dChtgt lrn. ;ubKu ;u r’Jmu ztghebtk jÏGþk - ‘cu Cgkfh ytkFtu blu c"tu s mbg ;tfe hnu Au yuÔþk jtdu Au. ;u òKu blu ftuRlu bthe ltFJtle ylu bhe sJtle «uhKt ytv;e ntug ;uÔþk jtdu Au. bthu yt Dh ftju mJthu s Atuze ’uÔþk Au. ;ubKu FhuFh ;u Dh Atuze ’eæþk.

;ult vtka J»to vAe :tubml «ughe ltblt yuf Juvtheyu 1920btk ;u bftl Fhe¼wk - ;u ;ult fwxwkcesltu mt:u s ðgtk hnuJt ytÔgtu. ;ublu ðgtk hnuJt ytÔgu yuf yXJtrzGþk vK lntuðþk :Gþk ðgtk s ftuRyu atbztlt vèt:e ;ubLþk d¤wk ’ctJe ;ublu bthe ltkÏgt. DxltM:¤ vh:e atbztltu vètu b¤e ytÔgtu vK ftuKu d¤wk ’ctÔGþk ;u ;tu mtJ hnMgle Jt; s hne.

yt Dxltlt cu J»to ct’ R.m. 1922btk ;u bftl yurjÍtcu: ylu sufrml ltble cu rJ"Jt brnjtytuyu Fhe¼wk. ;u su r’Jm:e ytJe ;u r’Jm:e s ;ublu ’hJtò FFztJtlt, hzJtlt ylu btuxe aemtult yJts mkC¤tJt jtøgt. ;u ’m r’Jmbtk s MËftR dR. ;ubKu ytle Vrhgt’ ldhvtrjftlt yægût ytÕcxtuolu fhe. ;u vtu;u s yt Dxltle ;vtm fhJt ytÔgt. Dxlt M:¤ vh ;ublu f~þk s yswdðþk l jtøGþk, vK vujt jtuftule sub raºtrJraºt yJtòu mkC¤tgt. ;u suJt vujt bftlle cnth lef¤Jt s;t n;t ðgtk s ;ublu jtøGþk fu ftuRyu ;ublt Nhehlu sfze htÏGþk Au. ;u ytb:e ;ub Fme vK l N¾ât. vK ;u btxu ;ubKu Cthu «gtmtu fgto. ;ult:e ;u Aqxgt ;tu Fht vK cuCtl :Rlu vze dgt. ntuÂMvxjbtk ;ublu Ctl ytÔGþk vAe ;uble ’Nt vtdj suJe :R dR. yt ctsw vuje rJ"Jt brnjtytule vK ;ublt bftlbtk nðgt :R dR. ;uble jtN cu huNbe ’tuheytu:e ck"tguje, A; vh jxf;e n;e! ;u vAe 1979 Mþ"e ;u bftl Ftje s vze hÌtwk. ftuRyu ;u Fhe’Jtle rnkb; fhe s lrn. vAe yuzJzo ylu Mþmtlu ;u bftl Fhe’e jeæþk. ;ubltu yk; vK ytJe ’wDoxlt:e s ytÔgtu.

ytb ;u bftlbtk 52 jtuftult btu; :R dgt. rNftdtult mhfthe yr"ftheytuyu ;u bftllu yrCNtrv; ònuh fhe R.m. 1980btk ;ulu vztJe ltkÏGþk!